Guido Henckel von Donnersmarck

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Guido Georg Friedrich Erdmann Heinrich Adalbert
Henckel von Donnersmarck
Guido Georg Friedrich Erdmann Heinrich Adalbert
Data i miejsce urodzenia 10 sierpnia 1830
Wrocław
Data i miejsce śmierci 19 grudnia 1916
Berlin
Zawód przedsiębiorca, fabrykant, kapitalista
Odznaczenia
Order Orła Czarnego

Guido Henckel von Donnersmarck (ur. 10 sierpnia 1830 we Wrocławiu, zm. 19 grudnia 1916 roku w Berlinie) – baron i hrabia cesarstwa, potem pruski książę, tytularny pan Tarnowskich Gór, magnat przemysłowy, 13. wolny pan stanowy Bytomia.

Rodzice[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 10 sierpnia 1830 r. we Wrocławiu. Był młodszym synem Karola Łazarza i Julii von Bohlen.

Guido Henckel von Donnersmarck (po prawej) z cesarzem Wilhelmem II

Życie i działalność[edytuj | edytuj kod]

W 1848 r. przejął majątek ojca. Podstawą fortuny był przemysł. Jego własnością była m.in. huta „Donnersmarck” i kopalnia „Guido” w Zabrzu, huta „Bethlen-Falva” i kopalnia „Deutschland” (potem „Niemcy”, a następnie „Polska”) w Świętochłowicach, kopalnia „Śląsk” w Chropaczowie, huta cynku „Guidotto” i kopalnia „Donnersmarck” w Chwałowicach, kopalnia „Karsten-Centrum” w Bytomiu i kopalni „Andaluzja” w Piekarach. Był założycielem pierwszej na Dolnym i Górnym Śląsku spółki akcyjnej „Śląskie Kopalnie i Cynkownie” z siedzibą w Lipinach. W okolicach Kalet wybudował celulozownię, potem papiernię, które połączył z podobnym przedsiębiorstwem w Dąbiu koło Szczecina. Tam posiadał hutę żelaza „Kraft”. Inwestował w zagłębiu Ruhry, we Francji, na Sardynii, w Karyntii, na Morawach i w Królestwie Polskim. W jego zakładach w Chwałowicach na przełomie 1910 i 1911 r. wybuchł największy w ówczesnej historii Dolnego i Górnego Śląska strajk, który trwał dwa miesiące.

Przeznaczył 2,5 mln marek na fundację – istniejącą do dziś jako Fürst Donnersmarck-Stiftung - dla wsparcia edukacji swych urzędników i pracowników oraz ich dzieci. Dołożył do budowy świątyń w Reptach, Mikulczycach, Wieszowie, Kamieniu, Starych Tarnowicach, Świerklańcu, Zaborzu i Tarnowskich Górach.

Miał swoje rezydencje w Paryżu, Berlinie, Rottach-Egern, Reptach oraz Świerklańcu, gdzie był piastowski zamek i nowy pałac zwany „Małym Wersalem”. Był wpływowym politykiem. Jego spektakularnym sukcesem było podwyższenie francuskiej kontrybucji w 1871 r. do sumy pięciu miliardów franków w złocie. Po wojnie francusko-pruskiej został gubernatorem Metzu. Zasiadał w Śląskim Sejmie Prowincjonalnym, Radzie Państwa oraz pruskiej Izbie Panów. Odznaczono go najwyższym pruskim Orderem Orła Czarnego. W dniu 14 marca 1896 r. został 13. wolnym panem stanowym Bytomia, a 18 stycznia 1901 r. otrzymał tytuł dziedzicznego pruskiego księcia (niem. Fürst) von Donnersmarck. Tuż przed I wojną światową jego fortunę szacowano na ponad ćwierć miliarda marek.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze śląskiego rodu magnatów ziemskich i przemysłowych Henckel von Donnersmarcków.

Jego pierwszym synem był Odo Deodatus I (1885-1926), nieślubny potomek ze związku z Rosalie Coleman (z d. Pareut, 1835–1915).

Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną (1871) była dwukrotnie wcześniej rozwiedziona Teresa Lachmann (1819-1884), córka pochodzącego z Polski moskiewskiego fabrykanta włókienniczego, znana jako markiza Blanka de Païva (po drugim małżeństwie z francuskim arystokratą). Według Dzienników braci Edmonda i Jules'a Goncourtów La Païva była najsłynniejszą kurtyzaną swoich czasów.

Drugą żoną (1887) była Katarzyna Slepcow (1862-1929), również pochodząca z Rosji szlachcianka, z którą miał dwóch synów. Guidotto (1888-1959) był 2. księciem von Donnersmarck, a hrabia Kraft (1890-1977) 16. wolnym panem stanowym Bytomia.

Guido zmarł 19 grudnia 1916 r. w Berlinie. Został pochowany w nowym mauzoleum w Świerklańcu.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Erdmann Gustaw Henckel von Donnersmarck
ur. 18 III 1734
zm. 27 XI 1805
Rudolfina bar. v. Dyherrn u. Schönau
ur. 19 I 1743
zm. 30 V 1802
Fryderyk hr. von Bohlen
ur. ?
zm. ?
Karolina von Walsleben
ur. ?
zm. ?
         
     
  Karol Łazarz Henckel von Donnersmarck
ur. 5 III 1772
zm. 12 VII 1864
Julia von Bohlen
ur. 10 VI 1800
zm. 25 III 1866
     
   
1
Teresa Lachmann 1)
ur. 7 V 1819
zm. 21 I 1884
OO   28 X 1871
2
Rozalia Pareut
ur. 1835
zm. 1915
OO   związek pozamał.
Guido Henckel von Donnersmarck
ur. 10 VIII 1830
zm. 19 XII 1916
3
Katarzyna Slepcow
ur. 16 II 1862
zm. 10 II 1929
OO   11 V 1887
                   
                   
   2    3    3        
Odo Deodatus Tauern
 ur. 14 XI 1885
 zm. 11 VII 1926
 
Guidotto Henckel von Donnersmarck
 ur. 23 V 1888
 zm. 23 XII 1959
 
Kraft Henckel von Donnersmarck
 ur. 12 III 1890
 zm. 1 IX 1977
 
  1. znana jako markiza Blanka de Paiva


Synowie[edytuj | edytuj kod]

Guido Jerzy Fryderyk Erdmann Henryk Adelbert, (1830-1916); 1. książę (Fürst) von Donnersmarck, 13. wolny pan stanowy Bytomia; x. 1. 1871 Paulina Teresa Lachmann (1819-1884 x. 1. 1836 Franciszek Hiacynt Villoing; x. 2. 1851, rozw. 1871, Albino Francisco de Païva); x. 2. 1887 Katarzyna Slepcow (1862-1929), (x. 1..., rozw., Mikołaj Walerianowicz Murawiew,).

  • 1) syn natural. ze związku z Rozalią Coleman z d. Pareut (Paraut?) (1835-1915) - Odo Deodatus Tauern (1885-1926).
  • 2) Guidotto Karol Łazarz (Berlin 23 V 1888 - Rottach-Egern 23 XII 1959, pochow. Rottach-Egern); 2. ks. von Donnersmarck, pan fideikomisu tarnog-świerkl., na Żyglinku (§), dziedz. wyższy podczaszy w Ks. Śląsk., dziedz. członek prus. Izby Panów, Kawaler Prawa Zak. Joannitów; x. Monachium (cywil.) 13 (kościel.) 14 II 1909 Anna ks. zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg (Egern am Tegernsee 12 IX 1884 - Wildbad Kreuth 21 II 1963, pochow. Rottach-Egern), c. kr. prus. i kr. bawar. mjr Franciszka ks. zu S.-W.-B. i Julii Cavalcanti de Albuquerque de Villeneuve.
  • 3) Kraft Raul Paweł Alfred Ludwik Guido (Berlin 12 III 1890 - Rottach-Egern 1 IX 1977, pochow. tam.), 16. wolny pan stanowy Bytomia, pan fideikomisu Repty-Tarnowice (do 1945), Senator Honorowy Tech. Uniwersytetu w Berlinie, Kawaler Prawa Zak. Joannitów.

Najważniejsza literatura[edytuj | edytuj kod]

  • J. Bitta, Guido Graf Henckel Fürst von Donnersmarck, w: Schlesische Lebensbilder, hrsg. von der Historischen Kommission für Schlesien, Bd 1. Schlesier des 19. Jahrhunderts, Sigmaringen (1985);
  • H. Nussbaum, Henckel von Donnersmarck Graf (seit 1901 Fürst) Guido, w: Biographisches Lexikon zur Deutschen Geschichte, hrsg. von K. Obermann, H. Schell, usw. Berlin 1967.
  • A. Perlick, Henckel von Donnersmarck Guido, w: Neue Deuitsche Biographie, Bd 8, Berlin 1969, s. 516
  • A. Kuzio-Podrucki, Henckel von Donnersmarckowie. Kariera i fortuna rodu, Bytom 2003

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]