Zabrze

Z Wikipedii

Współrzędne: 50°18'N 18°47'E / 50.3, 18.783

Zabrze
Biskupice
Herb Zabrza Flaga Zabrza
Województwo	śląskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina • rodzaj	Zabrze miejska
Założono	XIII wiek
Prawa miejskie	1 października 1922
Prezydent	Małgorzata Mańka-Szulik
Powierzchnia	80,47 km²
Położenie (punkt)	50° 18' N 18° 47' E
Ludność (2008) • liczba • gęstość • aglomeracja	188 401[1] 2345 os./km² 3 487 000 (GZW)
Strefa numeracyjna	032
Kod pocztowy	od 41-800 do 41-820
Tablice rejestracyjne	SZ
Położenie na mapie Polski Zabrze
TERC (TERYT)	247801 1
SIMC	0945380
Miasta partnerskie	Essen Kaliningrad Lund Opawa Równe Sangerhausen Seclin Sønderborg Trnawa Zahle
Urząd miejski ul. Powstańców Śląskich 5–7 41-800 Zabrze tel. 032 373 33 00;
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Zabrze (niem. Hindenburg od 1915 do 1945, śl. Zobrze) – miasto na prawach powiatu w województwie śląskim. Członek Górnośląskiego Związku Metropolitalnego

W latach 1975–1998 miasto należało do województwa katowickiego.

[edytuj] Położenie

Położenie Zabrza w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Silesia

Miasto Zabrze jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części województwa śląskiego i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), na Wyżynie Katowickiej, nad rzekami Kłodnicą i Bytomką, w dorzeczu Odry.

Miasto sąsiaduje z miastami Bytom, Gliwice i Ruda Śląska oraz powiatem gliwickim i tarnogórskim.

[edytuj] Podział administracyjny

 Z tym tematem związana jest kategoria: Dzielnice i osiedla Zabrza.

[edytuj] Dzielnice i osiedla

22 września 2003 r. Rada Miejska zadecydowała o nowym podziale administracyjnym miasta. Zabrze zostało podzielone na 13 dzielnic i 4 osiedla, które stanowią jednostki pomocnicze miasta.

[edytuj] Dzielnice

• Biskupice
  • Osiedle Borsiga
• Centrum Południe
• Centrum Północ
• Grzybowice
• Helenka
• Kończyce
• Maciejów
• Makoszowy
• Mikulczyce
• Pawłów
• Rokitnica
• Zaborze Południe
• Zaborze Północ
• Osiedle Janek
• Osiedle Mikołaja Kopernika
• Osiedle Młodego Górnika
• Osiedle Skłodowskiej-Curie.

[edytuj] Demografia

Wg danych GUS z 31 grudnia 2008 r. miasto liczyło 188 401 mieszkańców.

Zobacz wykaz na Wikiźródłach

W 1991 w Zabrzu odnotowano największą liczbę ludności – 205 789 osób.

[edytuj] Historia

Zabrze – ulica Wolności

Zabrze – ulica Wolności

Zabrze – ulica Jagiellońska

Zabrze – aleja Bohaterów Monte Cassino

Zabrze – Poczta Główna

Zabrze – wieża wyciągowa i budynek nadszybia szybu "Maciej" (zachodni szyb kopalni "Concordia")

Zabrze – KWK Sośnica-Makoszowy, Ruch Makoszowy

• osady istniały tu przed najazdem Mongołów
• 1243
  • pierwsza wzmianka o Biskupicach, osadzie na terenie dzisiejszego Zabrza
  • 25 marca – wystawienie przez księżną kaliską Violę dokumentu, w którym zrzeka się na rzecz biskupa wrocławskiego prawa poboru daniny i innych opłat ville [...] Biscupici dicitur cirka Bitom
• 1260 – rozszerzenie przez księcia opolskiego Władysława przywilejów, nadanych biskupowi wrocławskiemu w 1243 r. Przyczyniło się to do zwiększenia osadnictwa w rejonie Biskupic
• 1295–1305
  • pierwsza wzmianka o Zabrzu (Sadbre sive Cunczindorf, gdzie Sadbre interpretowane jest jako miejsce za debrami – zarośniętymi dołami z płynącym wśród wzgórz strumieniem; sive to łacińskie "albo", a Cunczindorf jest interpretowane jako "wieś Konradów"); w dokumencie Rejestr Ujazdu części Liber fundationis episcopatus Wratislawiensis (Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), dokument wymienia wśród innych osad: Biskupice, Zaborze, Grzybowice
  • sołtys tworzy osadę, chłopi wolni od podatków, tereny przydzielone osadnikom – po 60 łanów
• 1570 – właścicielem Zabrza został czeski szlachcic Szambor Dluhomil, który po zagarnięciu części ziemi chłopskiej założył alodium z drewnianym dworem
• 1642 – nowym właścicielem został Aleksander Bielski, który na miejscu drewnianego zbudował murowany piętrowy dwór, stajnie, owczarnię, słodownię i gorzelnię
• 1639 – w okresie wojny trzydziestoletniej w Zabrzu i Sośnicy wojska Ernsta von Mansfelda grabią żywność
• 1675 – nabycie dóbr zabrzańskich przez kanclerza księstwa opolsko-raciborskiego, barona Jerzego Welczka (Wilczka). Działalność Welczka i jego następców (wśród nich m.in. Bernhard III hrabia von Praschma) przyczyniła się do rozwoju gospodarczego tych terenów. W Zabrzu powstał browar, młyny wodne, tartaki
• 1731 – przy obecnej ul. Kondratowicza istniała kolonia nazywana Zabrzer Hammer (Kuźnica)
• 1743 – utworzenie w ramach wprowadzania nowego podziału administracyjnego Śląska powiatu bytomskiego. W jego skład weszły: Biskupice, Grzybowice, Makoszowy, Mikulczyce, Rokitnica, Zaborze i Zabrze wraz z istniejącymi w tym czasie koloniami i przysiółkami
• 1749 – właścicielami Zabrza zostaje ród Duninów
• 1771–1776 – utworzenie przez właściciela części Zabrza Macieja Wilczka w trakcie kolonizacji fryderycjańskiej nowych osad wokół Zabrza: Maciejowa, Doroty i Małego Zabrza. W pobliżu zabrzańskiego dworu powstała następna kolonia, nazywana początkowo Sand Kolonie (Kolonia Piaskowa) bądź Schloss Kolonie (Kolonia Zamkowa). Z czasem uzyskała urzędową nazwę Klein Zabrze, czyli Małe Zabrze. Jako ostatnią utworzono osadę Kończyce
• 1790 – odkrycie przez Salomona Izaaka z Brabancji na pograniczu dzielnic Zaborze i Pawłów łatwych w eksploatacji złóż węgla kamiennego o grubości 1 metra
• 1792–1822 – powstanie Kanału Kłodnickiego
• 1793
  • powstanie chłopskie
  • według spisu z tego roku w Zabrzu istniały: majątek ziemski, kościół, szkoła, 34 chłopów, 6 ogrodników, 2 młyny, 32 pracowników najemnych – 305 mieszkańców; w Małym Zabrzu: kolonia 12 zagród z 31 mieszkańcami w Zaborzu: majątek ziemski, 15 chłopów, 7 ogrodników, 14 pracowników najemnych
• 1796 – uruchomienie pierwszej zabrzańskiej kopalni państwowej Królowa Luiza (początek budowy 1790). Na przełomie XIX i XX w. obszar pola górniczego kopalni wynosił 19 km², wydobywano 3 mln ton węgla rocznie, a zatrudniano ok. 8 tys. robotników
• 1797 – uruchomienie kopalni Amalia, zlikwidowanej na rzecz Concordii
• 1819–1830 – budowa Kronprinzstrasse (Drogi Następcy Tronu) łączącej Królewską Hutę z Gliwicami. Na odcinku od Poremby do Maciejowa dała ona początek dzisiejszej ul. Wolności (najdłuższej ulicy w Europie – ponad 9 kilometrów)
• 1843 – uruchomienie kopalni Concordia
• 1845 (1 października) – otwarcie odcinka linii kolejowej z Opola do Świętochłowic przez Gliwice i Zabrze – przedłużenie trasy mającej początek we Wrocławiu. Ostatni odcinek, kończący się w Mysłowicach, oddano do użytku rok później. Równocześnie powstał dworzec kolejowy, wybudowany w polach Małego Zabrza, obecnie nieistniejący
• 1851 – ekspedycja poczty na trasie kolei górnośląskiej, ustanowienie urzędu listonosza, budowa huty Donnersmarcka
• 1852
  • uruchomienie fabryki kotłów Koetza
  • 17 stycznia – wydanie przez władze rejencji opolskiej pozwolenia na organizowanie w czwartki targów na terenie Starego Zabrza (stąd nazwa Donnerstagmarktplatz – Plac Targów Czwartkowych). W 1875 r. przeniesiono je w rejon placu Warszawskiego
• 1856 – otwarcie pierwszego szpitala
• 1857 – uruchomienie huty Redena
• 1859 – rozbudowa fabryki lin stalowych
• 1861 – Albert Borsig rozpoczął budowę wielkich pieców, stalowni i walcowni w Biskupicach
• 1862 – wydobycie węgla w kopalni Hedwigswunsch
• 1864 – budowa fabryki szkła
• 1868
  • uruchomienie walcowni i kuźni w zakładach Borsiga
  • budowa kopalni Ludwigsglück, późniejszej kopalni Ludwik
• 1871 – spis mieszkańców. Zabrze liczy 18 tys. 250 mieszkańców: Stare Zabrze 6 tys. 228, Małe Zabrze 4 tys. 723, Dorota 851, a Zaborze 6 tys. 448 mieszkańców
• 1872
  • przekształcenie huty Donnersmarcków w spółkę akcyjną
  • uruchomienie stalowni w zakładach Borsiga
  • wybudowanie i uroczyste poświęcenie Dużej Synagogi
• 1873 – utworzenie powiatu zabrskiego liczącego 2,21 mil kwadratowych i zamieszkanego przez 38 tys. 481 mieszkańców. W Zabrzu jest 1117 domów
• 1874 – początek wydawania tygodnika Zabrzer Kreis Blatt (od stycznia)
• 1875 – próba uzyskania praw miejskich nie powiodła się
• 1880 – uruchomienie trzech pieców martenowskich o pojemności 18 ton każdy
• 1884 – uruchomienie koksowni Jadwiga w Biskupicach
• 1895 (25 sierpnia) – przekazanie do użytku tramwaju parowego
• 1896 – powstanie Miejskiej Straży Pożarnej
• 1897 – uruchomienie elektrowni
• 1900 – otwarcie Gimnazjum im. Królowej Luizy w Zaborzu
• 1900–1906 – budowa drugiej państwowej kopalni Delbrück (od 1945 r. KWK Makoszowy)
• 1905 – połączenie gmin Stare Zabrze, Małe Zabrze i Dorota w jedną gminę Zabrze, liczącą 54 tys. 228 mieszkańców
• 1915
  • luty – zmiana nazwy gminy Zabrze na Hindenburg. Nowa nazwa nawiązuje do nazwiska marszałka Paula von Hindenburga, dowódcy w zwycięskiej bitwie pod Tannenbergiem. Od 1918 r. pełna nazwa to Hindenburg O.S. – dla odróżnienia od wschodniopruskiej gminy Hindenburg (dawniej Groß Friedrichsgraben I)
  • w koksowni Jadwiga wybudowano nową baterię koksowniczą, wieżę węglową, sortownię koksu i benzolownię
• 1918
  • październik – reaktywowanie Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół"
  • październik – powstanie polskiej Straży Obywatelskiej
  • grudzień – powstanie Związku Wojackiego, a następnie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska
• 1919
  • marzec – powstanie Towarzystwa Czytelni Ludowych, kierowanego przez ks. Stefana Szwajnocha
  • marzec – powstanie Towarzystwa Polek
  • marzec-kwiecień – pacyfikacja przez Grenzschutz polskich strajków (zabici i ranni)
  • kwiecień – powstanie Towarzystwa Oświaty na Górnym Śląsku im. św. Jacka, kierowanego przez Józefa Gołąbka
  • 16-26 sierpnia – walki I powstania śląskiego
  • październik – polska lista zdobywa w wyborach komunalnych 21 z 36 mandatów
• 1920
  • przybycie żołnierzy francuskich
  • maj – powstanie Towarzystwa Sportowego "Hart"
  • 23 maja - 16 czerwca – polski strajk szkolny
  • 14 lipca – napad nacjonalistów niemieckich na artystów Opery Warszawskiej
  • 19-25 sierpnia – walki II powstania śląskiego
  • sierpień – powstaje chór męski "Moniuszko"
  • przekształcenie zakładów Borsiga w spółkę akcyjną Borsigwerk
  • listopad – powstanie Towarzystwa Śpiewu "Chopin"
• 1921
  • 20 marca – plebiscyt na Górnym Śląsku
  • 2 maja – zdobycie przez polską Policję Górnego Śląska kopalni Zabrze
  • do 4 maja – opanowanie przez powstańców w III powstaniu śląskim prawie całego miasta, a następnie opuszczenie śródmieścia na prośbę wojsk francuskich
  • 26-30 maja – prowokowanie przez Niemców walk ulicznych
  • 5 lipca – zakończenie III powstania
• 1922 (1 października) – nadanie praw miejskich
• 1922–1939 – podzielenie miasta na mocy wyników plebiscytu. Kończyce, Pawłów i Makoszowy znalazły się w granicach Polski, pozostałe gminy przypadły Republice Weimarskiej
• 1924 – budowa stadionu sportowego przy ul. Zamkowej w Biskupicach (obecnie Gwarek Zabrze)
• 1927 (1 stycznia) – utworzenie powiatu miejskiego z większej części powiatu zabrskiego
• 1935 – przebudowa placu Wolności
• 1938 (9/10 listopada) – Noc kryształowa: spalenie Dużej Synagogi, zniszczenie wielu sklepów żydowskich, aresztowanie ok. 350 Żydów
• II wojna światowa – hitlerowcy utworzyli w Zabrzu filię obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu oraz obozy dla jeńców wojennych
• 1945
  • 24 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej
  • 19 marca – przejęcie miasta przez administrację polską
• 1946 (19 maja) – przywrócenie nazwy sprzed 1915 r.
• 1948 (14 grudnia) – powstanie Klubu Sportowego Górnik Zabrze
• 1950 (7 stycznia) – powstanie pierwszego Państwowego Szpitala Klinicznego
• 1951 (17 marca) – włączenie w granice Zabrza miejscowości Grzybowice, Mikulczyce, Rokitnica, Kończyce, Makoszowy i Pawłów
• 1954 – włączenie w granice miasta osiedla Helenka
• 1956 (2 grudnia) – ukazanie się pierwszego numeru gazety miejskiej Głos Zabrza
• 1959 – otwarcie Domu Muzyki i Tańca
• 1961 – wizyta w Zabrzu majora kosmonauty Jurija Gagarina, pierwszego człowieka w kosmosie
• 1967 – wizyta w Zabrzu prezydenta Republiki Francuskiej generała Charles’a de Gaulle'a (część oficjalnej wizyty w Polsce)
• 1970–1975 – budowa osiedla Marii Skłodowskiej-Curie
• 1971 (23 marca) – katastrofa w kopalni Mikulczyce-Rokitnica w Rokitnicy. Zawał na poziomie 780 metrów przysypał 19 górników. Jeden z nich, Alojzy Piontek, został uratowany po siedmiu dniach
• 1976 – otwarcie hali widowiskowo-sportowej przy ul. Matejki
• 1982 – gazeta Głos Zabrza zmienia nazwę na Głos Zabrza i Rudy Śląskiej
• 1985 – pierwsza w Polsce udana operacja przeszczepu serca, dokonana pod kierunkiem prof. Zbigniewa Religi
• 1986–1991 – budowa osiedla im. Mikołaja Kopernika
• 1996 – ustanowienie św. Kamila patronem miasta
• 1998
  • uruchomienie oczyszczalni ścieków Śródmieście
  • otwarcie Wydziału Organizacji i Zarządzania Politechniki Śląskiej
• 2002 (19 października) – otwarcie estakady drogowej nad parkiem im. Poległych Bohaterów
• 2005
  • 25 stycznia – otwarcie odcinka autostrady A4 biegnącej przez dzielnice Kończyce i Makoszowy, z węzłem Wspólna w Kończycach (na granicy z Rudą Śląską)
  • 10 marca – spłonięcie zabytkowego budynku młyna przy skrzyżowaniu ul. Wolności i Brysza
  • 1 lipca – połączenie Kopalni Węgla Kamiennego Makoszowy z KWK Sośnica w Gliwicach w zakład KWK Sośnica-Makoszowy
• 2008
  • 4 listopada - rozpoczęcie budowy pierwszych zabrzańskich odcinków Drogowej Trasy Średnicowej

[edytuj] Zabytki

Zabrze – wieża ciśnień przy ul. Zamoyskiego

Zabrze – wieża ciśnień Szpitala Klinicznego przy ul. 3 Maja

W Zabrzu znajduje się wiele zabytkowych obiektów (głównie z przełomu XIX i XX wieku), takich jak zabytkowe kamienice w centrum miasta, osiedla robotnicze, obiekty sakralne itp.

• Obiekty poprzemysłowe
  • Wieża ciśnień przy ul. Zamoyskiego 2 z 1909 r., o wysokości 46 m, wniesiona w stylu ekspresjonistycznym
  • Wieża ciśnień huty Donnersmarcka z 1871 r., z elementami neogotyku
  • Wieża wyciągowa i budynek nadszybia szybu "Maciej" z około 1910 r.
  • Zabudowa kopalni "Królowa Luiza" przy ul. Wolności 402 z drugiej połowy XIX w.
  • Zabudowa kopalni "Guido" (oraz wyrobiska podziemne) przy ul. 3 Maja 91 z drugiej połowy XIX w. i początku XX w.

• Robotnicze osiedla mieszkaniowe
  • Kolonia robotnicza Borsigwerke w dzielnicy Biskupice, wzniesiona w latach 1863–1871
  • Kolonia patronacka Ballestrema, w dzielnicy Rokitnica, wzniesiona w latach 1905–1913
  • Kolonia patronacka Huty Zabrze w dzielnicy Mała Zabrze, wzniesiona w latach 1903–1922
  • Kolonia robotnicza na ul. Poległych Górników przy secesyjnej Kopalni Mikulczyce
  • Osiedle dla robotników spółki "Preussag" w dzielnicy Zaborze, wzniesione w latach 1926–1927

• Obiekty użyteczności publicznej
  • Hotel Admiralspalast przy ul. Wolności 305 z lat 1924–1928, wzniesiony w stylu modernistycznym
  • Budynek Muzeum Górnictwa Węglowego przy ul. 3 Maja 19, wzniesiony w latach 1874–1875
  • Gmach Sądu Rejonowego (oraz więzienie) przy ul. 3 Maja 21, wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku i rozbudowany w 1907 r., wyremontowany w 2008 r.
  • Zespół zabudowy Szpitala Klinicznego Śląskiej Akademii Medycznej z drugiej połowy XIX wieku oraz lat 1900–1905 z charakterystyczną wieżą ciśnień z 1904 r.
  • Budynek Poczty Głównej przy pl. Dworcowym 1, wzniesiony w latach 1909–1911 w stylu neogotyckim
  • Ratusz gminny w Mikulczycach przy ul. Tarnopolskiej 80, wzniesiony w 1902 r.

• Budynki mieszkalne
  • Dwór z przełomu XVIII i XIX wieku w dzielnicy Mikulczyce
  • Kamienica "pod orłem" z 1912 r. przy ul. Dworcowej 9
  • „Stalowy dom” przy ul. Cmentarnej, wzniesiony w 1927 r. w nowatorskiej technologii prefabrykatów stalowych

• Obiekty sakralne
  • Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła przy ul. Wolności 196, wzniesiony w latach 1863–1866 w stylu neoromańskim
  • Kościół pw. św. Jana Chrzciciela przy ul. Bytomskiej 37, wzniesiony w latach 1853–1858 w stylu neogotyckim, znajduje się tam krypta z ciałami niektórych członków śląskiego rodu Bellestremów^[2]
  • Kościół pw. św. Anny przy ul. 3 Maja 18, wzniesiony w latach 1897–1900 w stylu neoromańskim
  • Kościół pw. św. Jadwigi przy ul. Wolności 504, drewniany z 1929 r.
  • Kaplica Najświętszej Marii Panny przy ul. Rolnika, wzniesiona w 1870 r., o cechach neogotyckich

• Cmentarze

Cmentarz żydowski

• • Cmentarz żydowski z XIX wieku przy ul. Cmentarnej
  • Cmentarz ewangelicki przy ul. Okrzei
  • Cmentarz przy ul. Kondratowicza

• Inne obiekty
  • Ruiny spichlerza z XVII w. przy ul. Trębackiej w dzielnicy Biskupice

Parowa maszyna wyciągowa kopalni "Królowa Luiza"

[edytuj] Muzea

• Muzea:
  • Muzeum Miejskie
  • Muzeum Górnictwa Węglowego
• Skanseny:
  • Skansen górniczy "Królowa Luiza"
  • Skansen podziemny "Guido"

[edytuj] Edukacja

Szkoła podstawowa nr 36, dawna szkoła dla dziewcząt

Wydział Organizacji i Zarządzania Politechniki Śląskiej (budynek A)

W Zabrzu znajdują się liczne placówki oświatowe:

• Przedszkola:
  • Przedszkola – 38 publicznych
• Szkoły podstawowe:
  • Szkoły podstawowe – 29 publicznych
• Gimnazja:
  • Gimnazja – 19 publicznych
• Licea ogólnokształcące:
  • Licea ogólnokształcące – 9 publicznych
• Szkoły niepubliczne:
  • Zespół Szkół Katolickich – szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum
• Szkoły policealne:
  • Policealne Studium Zawodowe Zabrzańskiego Centrum Kształcenia Ogólnego i Zawodowego
  • Policealne Studium Zawodowe Zespołu Szkół Ekonomiczno-Usługowych
  • Policealne Studium Zawodowe Zespołu Szkół Spożywczych
  • Policealna Szkoła eCollege
  • Szkoła Policealna Województwa Śląskiego w Zabrzu
• Szkoły zawodowe:
  • Szkoły zawodowe – 6 publicznych
  • Medyczne Studium Zawodowe nr 1 im. prof. Antoniego Cieszyńskiego
  • Medyczne Studium Zawodowe nr 2
  • Szkoła zawodowa – publiczna nr 4,
• Szkoły wyższe:
  • Śląski Uniwersytet Medyczny – Wydział Lekarski i Oddział Stomatologiczny
  • Politechnika Śląska – Wydział Organizacji i Zarządzania
  • Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych – pod opieką naukową Uniwersytetu Śląskiego, Wydział Filologiczny
  • Szkoła Wyższa im. Bogdana Jańskiego – Wydział Zamiejscowy w Zabrzu
• Inne placówki:
  • Liceum Plastyczne i Ogólnokształcąca Szkoła Sztuk Pięknych (jako Zespół Szkół nr 18)
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Stanisława Moniuszki – szkoła publiczna
  • NCKU Wszechnica Zabrzańska – Uniwersytet Otwarty i Centrum Kształcenia Ustawicznego

W mieście znajdują się również placówki oświatowe innego typu: szkoły sportowe, szkoły nauki języków obcych, centra kultury itp.

[edytuj] Kultura i rozrywka

Zabrze – Teatr Nowy im. Gustawa Morcinka

Zabrze – budynek Filharmonii Zabrzańskiej

Teatry:

• Teatr Nowy im. Gustawa Morcinka
• Dom Muzyki i Tańca

Kina:

• Multikino (13 sal)
• Roma

Domy kultury:

• Miejski Ośrodek Kultury

Kluby:

• CK Wiatrak – Niezależne Centrum Kultury Alternatywnej
• Klub Muzyczny Bohema
• Klub Muzyczny Jazz
• Klub Muzyczny OffSide
• Klub Muzyczny VIP
• Ekskluzywny Klub Orientalny NABIL

Inne placówki:

• Filharmonia Zabrzańska
• Miejska Biblioteka Publiczna im. Jerzego Fusieckiego

[edytuj] Rekreacja

Parki:

• Park leśny im. Powstańców Śląskich
• Park leśny im. Witolda Pileckiego (dawniej gen. Karola Świerczewskiego)
• Park im. Poległych Bohaterów
• Park im. Tadeusza Kościuszki
• Park Hutniczy
• Park Rodzinny
• Park im. Jana Pawła II
• Park im. Wincentego Pstrowskiego

Kąpieliska:

• Miejski Zakład Kąpielowy
• Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji – Kąpielisko Leśne

Inne:

• Miejski Ogród Botaniczny
• Cmentarz Żydowski na Zandce

[edytuj] Turystyka

Przez Zabrze przebiegają szlaki turystyczne:

Znakowane:

• – Szlak Husarii Polskiej
• – Szlak Obrońców Polskiej Granicy
• – Szlak Okrężny Wokół Gliwic
• – Szlak im. Zygmunta Kleszczyńskiego

Pozostałe:

• 
  Szlak Zabytków Techniki

[edytuj] Sport

 Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Zabrzu.

• Górnik Zabrze
• Gwarek Zabrze
• Walka Zabrze
• Piast Pawłów
• Stal Zabrze
• Sparta Zabrze
• Gazobudowa Zabrze – klub piłkarski grający obecnie w klasie okręgowej, grupie katowickiej IV.

Klub powstał w 1956 w Bytomiu pod nazwą "Lechia". W 1958 roku klub przeniósł siedzibę do Zabrza i zmienił nazwę na Klub Sportowy "Gazobudowa", a następnie został włączony do rozgrywek piłkarskiej C-klasy. Pierwsze mecze rozgrywane były na boisku "Linodrutu", a następne na stadionie przy ul. Hagera w Zabrzu.

• Społem Zabrze – klub piłkarski grający obecnie w A-klasie
• MKS Zaborze – Młodzieżowy Klub Sportowy
• KKS Zabrze – I-ligowy klub piłki nożnej kobiet
• MKS Zabrze – koszykówka młodzieżowa
• Studio Tańca "SZOK"
• Zespół Taneczny "MAK"
• KS NMC POWEN Zabrze – zespół piłki ręcznej znajdujący się obecnie w ekstraklasie( www.handballzabrze.pl )
• UKS Spartakus Zabrze – uczniowski klub sportowy; siatkówka i koszykówka
• UKS Quo Vadis Makoszowy – uczniowski klub piłkarski

[edytuj] Parafie i kościoły

Zabrze – Kościół św. Józefa

Zabrze – Kościół św. Anny

Zabrze – Ewangelicki Kościół Pokoju

• Katolicyzm - Obszar miasta podzielony jest pomiędzy 19 parafie rzymskokatolickie należące do diecezji gliwickiej oraz 3 parafie archidiecezji katowickiej. W mieście znajdują się siedziby 2 dekanatów Zabrze oraz Zabrze-Mikulczyce, a 3 parafie należą do dekanatu dekanatu Kochłowice.
• Protestantyzm:
  • Kościół Pokoju,
  • Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa
  • Kościół Chrześcijan Baptystów
  • Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogowy

Drogi Wojewódzkie:

• droga wojewódzka nr 921

Drogi Krajowe:

• droga krajowa nr 78
• droga krajowa nr 88
• droga krajowa nr 94

Drogi Europejskie:

• E40

Autostrady:

• A4 (wschód-zachód) – węzeł "Wspólna"

[edytuj] Miasta partnerskie

• Opawa (Czechy)
• Sønderborg (Dania)
• Seclin (Francja)
• Essen (Niemcy)
• Sangerhausen (Niemcy)
• Kaliningrad (Rosja)
• Trnawa (Słowacja)
• Lund (Szwecja)
• Równe (Ukraina)
• Zahla (Liban)
• Newcastle upon Tyne (miasto) (Anglia)

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Zabrze

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Zabrzu

• wieża ciśnień w Zabrzu
• Skansen Górniczy "Królowa Luiza"
• Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido
• szyb "Maciej"

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Urząd Miejski w Zabrzu
• Historia, pocztówki, zdjęcia...
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Województwo śląskie Miasta na prawach powiatu Bielsko-Biała • Bytom • Chorzów • Częstochowa • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Katowice • Mysłowice • Piekary Śląskie • Ruda Śląska • Rybnik • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tychy • Zabrze • Żory Powiaty będziński • bielski • bieruńsko-lędziński • cieszyński • częstochowski • gliwicki • kłobucki • lubliniecki • mikołowski • myszkowski • pszczyński • raciborski • rybnicki • tarnogórski • wodzisławski • zawierciański • żywiecki

p • d • e Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia Silesia Członkowie Bytom • Chorzów • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jaworzno • Katowice • Mysłowice • Piekary Śląskie • Ruda Śląska • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tychy • Zabrze Przyszli członkowie Będzin • Czeladź • Knurów • Mikołów • Tarnowskie Góry

p • d • e Dzielnice i osiedla Zabrza Dzielnice Biskupice • Centrum Południe • Centrum Północ • Grzybowice • Helenka • Kończyce • Maciejów • Makoszowy • Mikulczyce • Pawłów • Rokitnica • Zaborze Południe • Zaborze Północ Osiedla Borsiga • Mikołaja Kopernika • Osiedle Młodego Górnika • Tadeusza Kotarbińskiego • Janek

p • d • e Miasta województwa śląskiego Miasta powiatowe Będzin • Bielsko-Biała • Bieruń • Bytom  • Cieszyn • Chorzów • Częstochowa • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Katowice • Kłobuck • Lubliniec • Mikołów • Mysłowice  • Myszków • Piekary Śląskie  • Pszczyna • Racibórz • Ruda Śląska • Rybnik • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tarnowskie Góry • Tychy • Wodzisław Śląski • Zabrze • Zawiercie • Żory • Żywiec Miasta gminne Blachownia • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Imielin • Kalety • Kłobuck • Knurów • Koniecpol • Koziegłowy • Krzanowice • Krzepice • Kuźnia Raciborska • Lędziny • Łaziska Górne • Łazy• Miasteczko Śląskie • Ogrodzieniec • Orzesze • Pilica • Poręba • Pszów • Pyskowice • Radlin • Radzionków • Rydułtowy  • Siewierz • Skoczów • Sławków • Sośnicowice • Strumień • Szczekociny • Szczyrk • Toszek • Ustroń • Wilamowice • Wisła • Wojkowice • Woźniki • Żarki

p • d • e Gminy górnicze Babice • Bestwina • Będzin • Bieruń • Bobrowniki • Boguszów-Gorce • Bojszowy • Brzeszcze • Bytom • Chełm Śląski • Chełmek • Chorzów • Cyców • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Dąbrowa Górnicza • Gaszowice • Gierałtowice • Gliwice • Goczałkowice-Zdrój • Godów • Gorzyce • Imielin • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Jejkowice • Katowice • Knurów • Kornowac • Lędziny • Libiąż • Lubomia • Ludwin • Lyski • Łaziska Górne • Marklowice • Miedźna • Mikołów • Mszana • Mysłowice • gm. miejska Nowa Ruda • gm. wiejska Nowa Ruda • Ornotowice • Orzesze • gm. wiejska Oświęcim • Pawłowice • Piekary Śląskie • Pilchowice • Psary • Pszczyna • Pszów • Puchaczów • Radlin • Radzionków • Ruda Śląska • Rybnik • Rydułtowy • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Sośnicowice • Suszec • Świerklany • Świętochłowice • Trzebinia • Tychy • Wałbrzych • Wodzisław Śląski • Wojkowice • Wyry • Zabrze • Zebrzydowice • Żory

p • d • e Dawne powiaty pruskiej prowincji Śląsk Miasta na prawach powiatu Bytom (Beuthen) • Wrocław (Breslau) • Brzeg (Brieg) • Gliwice (Gleiwitz) • Głogów (Glogau) • Görlitz • Zabrze (Hindenburg) • Jelenia Góra (Hirschberg im Riesengebirge) • Katowice (Kattowitz) • Legnica (Liegnitz) • Nysa (Neisse) • Opole (Oppeln) • Racibórz (Ratibor) • Świdnica (Schweidnitz) • Wałbrzych (Waldenburg) Powiaty Beuthen-Tarnowitz (Tarnowskie Góry) • Breslau (Wrocław) • Cosel (Koźle) • Falkenberg O.S. (Niemodlin) • Frankenstein (Ząbkowice Śląskie) • Fraustadt (Wschowa) • Freistadt O.S. (Kożuchów) • Glatz (Kłodzko) • Goldberg (Złotoryja) • Görlitz • Groß Wartenberg (Syców) • Grottkau (Grodków) • Grünberg (Zielona Góra) • Guhrau (Góra) • Guttentag (Dobrodzień) • Habelschwerdt (Bystrzyca Kłodzka) • Hindenburg O.S. (Zabrze) • Kreuzburg O.S. (Kluczbork) • Leobschütz (Głubczyce) • Löwenberg (Lwówek Śląski) • Lüben (Lubin) • Militsch (Milicz) • Münsterberg (Ziębice) • Namslau (Namysłów) • Neumarkt O.S. (Środa Śląska) • Nimptsch (Niemcza) • Oels (Oleśnica) • Ohlau (Oława) • Oppeln (Opole) • Reichenbach (Dzierżoniów) • Rosenberg O.S. (Olesno) • Rothenburg (Oberlausitz) • Schweidnitz (Świdnica) • Sprottau (Szprotawa) • Strehlen (Strzelin) • Striegau (Strzegom) • Teschen (Cieszyn) • Tost-Gleiwitz (Gliwice) • Trebnitz (Trzebnica) • Walndenburg (Wałbrzych) • Wohlau (Wołów)