Henri de Toulouse-Lautrec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henri de Toulouse-Lautrec
Lautrec - Sescau.jpg
Henri de Toulouse-Lautrec, zdjęcie z lat 1880–1890
Imiona i nazwisko Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Montfa
Data i miejsce urodzenia 24 listopada 1864
Albi, Francja
Data i miejsce śmierci 9 września 1901
Château Malromé, Francja
Narodowość francuska
Dziedzina sztuki malarstwo, grafika, rysunek
Styl postimpresjonizm, secesja
Ważne dzieła Moulin rouge - La Goulue
Muzeum artysty Musée Toulouse-Lautrec
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Lautrec maluje autoportret, fotomontaż wykonany przez Maurice’go Guibert’a około 1890

Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Montfa[1] (wym. [ɑ̃ʁi də tuluz loˈtʁɛk]; ur. 24 listopada 1864 w Albi we Francji, zm. 9 września 1901 na zamku Malrome w regionie Gironde) – francuski malarz i grafik. Przedstawiciel postimpresjonizmu, swoimi litografiami wywarł wielki wpływ na rozwój nowoczesnego plakatu.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny z arystokratycznymi korzeniami, która utraciła większość ze swojego prestiżu. Urodził się jako pierworodny syn hrabiego Alphonse i hrabiny Adèle de Toulouse-Lautrec. Jego brat, urodzony 28 sierpnia 1867 zmarł rok później. Rodzice Toulouse byli kuzynami – zwyczaj ten praktykowany był w rodzinie Toulouse ze względu na chęć utrzymania rodzinnego majątku w stanie nierozproszonym. Bliski stopień pokrewieństwa przyczynił się jednak do powstania defektów genetycznych u potomstwa.

Henri w wieku 3 lat (1867)

W wieku 14 lat, Henri złamał lewą kość udową, a rok później obie. Ze względu na defekt genetyczny, kości Henriego nie były w stanie odpowiednio się zrosnąć i, w rezultacie, przestały rosnąć. Jako fizycznie dojrzały mężczyzna, Henri posiadał tors i górne partie ciała o normalnych proporcjach oraz anormalnie krótkie kończyny dolne. Toulouse mierzył tylko 1,5 m.

Będąc ograniczonym z powodu swojej niskiej postury, Henri nie mógł aktywnie uczestniczyć w wielu dziedzinach życia. Dlatego też, całkowicie poświęcił się dostępnej dla niego sztuce. Toulouse żył swoją sztuką. Został on znaczącym przedstawicielem postimpresjonizmu, twórcą litografii i ilustracji, na których uwiecznił życie bohemy dziewiętnastowiecznego Paryża. W połowie lat 90 XIX wieku Toulouse tworzył ilustracje dla humorystycznego pisma Le Rire.

Toulouse miał opinię duszy Montmartre – dzielnicy paryskiej, w której zamieszkiwał. Malarstwo Toulouse przedstawia życie Moulin Rouge i innych paryskich kabaretów i teatrów oraz burdeli (w których prawdopodobnie zaraził się kiłą). Często umieszczał w swoich pracach dwoje spośród znajomych – śpiewaczkę Yvette Guilbert i Louise Weber – tancerkę i twórczynię francuskiego kankana. Toulouse uczył malarstwa i pochwalał artystyczne postępy swojej modelki (i prawdopodobnie kochanki) – Suzanne Valadon. Niektórzy wierzą, że to od niej artysta zaraził się kiłą. Toulouse był alkoholikiem przez większość swojego życia. Tuż przed śmiercią zamieszkał w sanatorium.

Toulouse zmarł w wieku 36 lat na terenie posiadłości rodzinnych w Malromé z powodu komplikacji zdrowotnych spowodowanych alkoholizmem i rozwojem kiły[2]. Artysta został pochowany w Verdelais, Żyronda (departament) kilkanaście kilometrów od miejsca urodzenia. Jego ostatnie słowa to "stary głupiec" – skierowane do obecnego przy jego śmierci ojca. Po śmierci Toulouse, jego matka hrabina Adele de Toulouse-Lautrec i Maurice Joyant, marszand i przyjaciel Henryka z dzieciństwa, wypromowali jego sztukę. Matka Toulouse przeznaczyła pieniądze na budowę muzeum poświęconego artyście w Albi, miejscu urodzenia Henriego. Toulouse-Lautrec uznawany jest za genialnego artystę, posiadającego zadziwiającą umiejętność obserwacji połączoną z wyjątkową sympatią i zrozumieniem dla ludzkości.

1 listopada 2005 obraz Praczka został sprzedany w domu aukcyjnym Christie's za 22 416 000 dolarów amerykańskich[3].

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

nr tytuł czas powstania technika i wymiary miejsce przechowywania ilustracja
1. Autoportret w lustrze 1880 olej na kartonie, 40,3 × 32,4 cm Musée Toulouse-Lautrec, Albi Henri de Toulouse-Lautrec 059.jpg
2. Stajenny z parą koni 1880 olej na kartonie, 32,5 × 23,8 cm Musée Toulouse-Lautrec, Albi Lautrec101.jpg
3. Hrabia Alphonse de Toulouse-Lautrec powożący dyliżansem pocztowym w Nicei 1881 olej na płótnie, 38,5 × 51 cm Musée du Petit Palais, Paryż Get lautrec 1881 driving the mail couch at nice.jpg
4. Portret hrabiny Adèle de Toulouse-Lautrec w zamku Malromé 1881 olej na płótnie, 92 × 80 cm Musée Toulouse-Lautrec, Albi Henri de Toulouse-Lautrec 016.jpg
5. Młody robotnik w Céleyran 1882 olej na płótnie, 65 × 49 cm Musée Toulouse-Lautrec, Albi Henri de Toulouse-Lautrec 011.jpg
6. Gruba Maria 1884 olej na płótnie, 79 × 64 cm Von der Heydt-Museum, Wuppertal Henri de Toulouse-Lautrec 015.jpg
7. Praczka 1884 olej na płótnie, 93 × 75 cm kolekcja prywatna, Paryż Henri de Toulouse-Lautrec 018.jpg
8. Portret Emile'a Bernarda 1885 olej na płótnie, 54,5 × 43,5 cm Tate Gallery, Londyn Lautrecx07.jpg
9. Portret Vincenta van Gogha 1887 pastel na kartonie, 57 × 46,5 cm Muzeum Vincenta van Gogha, Amsterdam Henri de Toulouse-Lautrec 056.jpg
10. Cyrk Fernando(Woltyżerka) 1888 olej na płótnie, 103,5 × 161,5 cm Art Institute of Chicago, Chicago Lautrec equestrienne (at the cirque fernando) 1887-8.jpg
11. W Moulin de la Galette 1889 olej na płótnie, 88,9 × 101,3 cm Art Institute of Chicago, Chicago Henri de Toulouse-Lautrec 025.jpg
12. Aktor Henry Samary 1889 olej na kartonie, 75 × 52 cm Musée d'Orsay, Paryż Lautrec the actor henry samary 1889.jpg
13. Portret Suzanne Valadon(Puder ryżowy) 1888/1889 olej na kartonie, 65 × 58 cm Stedelijk Museum, Amsterdam Toulouse-Lautrec.Poudre de riz.jpg
14. Taniec z Moulin Rouge 1890 olej na płótnie, 115,5 × 150 cm Philadelphia Museum of Art, Filadelfia Henri de Toulouse-Lautrec 005.jpg
15. Moulin Rouge- La Goulue 1891 litografia barwna (plakat), 191 × 117 cm Civica Raccolta di Stampe Bertarelli, Mediolan Lautrec moulin rouge, la goulue (poster) 1891.jpg
16. Portret Justine Dieuhl 1891 olej na kartonie, 74 × 58 cm Musée d'Orsay, Paryż Toulouse-Lautrec Justine Dieuhl 1891.jpg
17. Portret Louisa Pascala 1891 olej na kartonie, 81 × 54 cm Musée Toulouse-Lautrec, Albi Lautrec monsieur louis pascal 1891.jpg
18. A la Mie 1891 olej i gwasz na kartonie, 53,5 × 68 cm Museum of Fine Arts, Boston Henri de Toulouse-Lautrec 001.jpg
19. "Ambassadeurs": Aristide Bruant 1892 litografia barwna (plakat), 150 × 100 cm kolekcja prywatna Lautrec ambassadeurs, aristide bruant (poster) 1892.jpg
20. La Goulue wchodząca do Moulin Rouge 1892 olej na kartonie, 79,4 × 59 cm Museum of Modern Art, Nowy Jork Toulouse-Lautrec - La Goulue arrivant au Moulin Rouge.jpg
21. Tańcząca Jane Avril 1892 olej na kartonie, 85,5 × 45 cm Musée d'Orsay, Paryż Lautrec jane avril dancing 1892.jpg
22. Anglik w Moulin Rouge 1892 olej i gwasz na kartonie, 85,7 × 66 cm Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork L Anglais au Moulin Rouge.jpg
23. Tańczące kobiety (w Moulin Rouge) 1892 olej na kartonie, 93 × 80 cm Národní Galerie, Praga Lautrec at the moulin rouge two women waltzing 1892.jpg
24. W Moulin Rouge 1892 olej na płótnie, 123 × 140,5 cm Art Institute of Chicago, Chicago Lautrec at the moulin rouge 1892.jpg
25. Divan Japonais 1892/1893 litografia barwna (plakat), 80 × 60 cm kolekcja prywatna, Paryż Lautrec divan japonais (poster) c1892-3.jpg
26. Jane Avril w Jardin de Paris 1893 litografia barwna (plakat), 130 × 95 cm kolekcja prywatna Jane Avril by Toulouse-Lautrec.jpeg
27. W łóżku 1893 olej na kartonie, 54 × 70,5 cm Musée d'Orsay, Paryż Henri de Toulouse-Lautrec 062.jpg
28. Yvette Guilbert wywoływana przed kurtynę 1894 gwasz na kartonie, 48 × 28 cm Musée Toulouse-Lautrec, Albi Henri de Toulouse-Lautrec 060.jpg
29. W salonie przy rue des Moulins 1894 olej na płótnie, 110 × 120 cm Musée Toulouse-Lautrec, Albi Henri de Toulouse-Lautrec 012.jpg
30. Gabriel Tapié de Céleyran w foyer teatru 1894 olej na płótnie, 110 × 56 cm Musée Toulouse-Lautrec, Albi Get lautrec 1894 dr gabriel tapie.jpg
31. Cha-U-Kao w Moulin Rouge 1895 olej na kartonie, 54 × 49 cm Musée d'Orsay, Paryż Lautrec the clownesse cha-u-kao at the moulin rouge 1895.jpg
32. La Revue Blanche 1895 litografia barwna, 130 × 95 cm Musée Toulouse-Lautrec, Albi Lautrec la revue blanche (poster) 1895.jpg
33. Toaleta 1896 olej na kartonie, 67 × 54 cm Musée d'Orsay, Paryż Lautrec woman at her toilette 1896.jpg
34. Pasażerka z kabiny 54 1896 litografia barwna, 60 × 40 cm kolekcja prywatna Lautrec the passenger in cabin 54 1896.jpg
35. Marcelle Lender tańcząca bolero w operetce Chilpéric 1896 olej na płótnie, 145 × 150 cm kolekcja prywatna, Nowy Jork Lautrec marcelle lender doing the bolero in 'chilperic' 1895.jpg
36. Dżokej 1899 litografia kolorowana farbą olejną i akwarelą, 51,5 × 36,3 cm kolekcja prywatna Lautrec the jockey 1899.jpg
37. W "Rat Mort" 1899 olej na płótnie, 56 × 46 cm Courtauld Gallery, Londyn Henri de Toulouse-Lautrec 029.jpg
38. Modystka: Mademoiselle Louise Blouet 1900 olej na desce, 61 x 49,3 Musée Toulouse-Lautrec, Albi Lautrec the modiste 1900.jpg
39. Maurice Joyant podczas polowania na kaczki 1900 olej na desce, 116,5 × 81 cm Musée Toulouse-Lautrec, Albi Henri de Toulouse-Lautrec 042.jpg
40. Messalina z dwiema statystkami 1900/1901 olej na płótnie, 92,5 × 68 cm Fundacja E.G. Bührlego, Zurych Henri de Toulouse-Lautrec 045.jpg

Biografie[edytuj | edytuj kod]

  • Pierre La Mure, Moulin Rouge
  • Henri Perruchot, Toulouse-Lautrec
  • Julia Frey, Toulouse-Lautrec. Biografia
  • Matthias Arnold, Henri de Toulouse-Lautrec, wyd. Taschen

Filmy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ostatni człon nazwiska pochodzi od miejscowości Montfa, której rodzina artysty była wicehrabiami. Sam malarz często przekręcał nazwę na Monfa i tak też jest on często podawany.
  2. Biography of Henri de Toulouse-Lautrec, 1864-1901 (ang.). lautrec.info. [dostęp 2012-09-09].
  3. HENRI DE TOULOUSE-LAUTREC (1864-1901) | La blanchisseuse | Christie's

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Matthias Arnold: Henri de Toulouse-Lautrec, wyd. Taschen
  2. Udo Felbinger: Toulouse-Lautrec

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]