Historia mówiona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Historia mówiona może być zdefiniowana jako nagrywanie, zachowywanie i interpretacja historycznych informacji, bazujących na osobistych przeżyciach i opiniach mówiącego.

Często przybiera formę relacji z przeszłych wydarzeń widzianych na własne oczy, ale może zawierać elementy folkloru, mitów, pieśni i opowieści przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Mimo, że jest to nieoceniony sposób na zachowanie wiedzy i zrozumienie doświadczonych ludzi, historia mówiona może także zajmować się rozmowami z młodszymi pokoleniami. W ostatnim czasie, użycie technik wideofilmowania pozwoliło na wyjście historii mówionej z kręgu czysto językowych form komunikacji i wejście w świat, gdzie równie ważne są gesty.

Współczesna tradycja[edytuj | edytuj kod]

Współczesne działania z kręgu historii mówionej obejmują nagrywanie lub transkrybowanie relacji o przeżytych, widzianych wydarzeniach z przeszłości. Niektórzy antropolodzy w późnym XIX wieku, zaczęli zbierać nagrania (z początku głównie dotyczące folkloru Indian) na cylindrach fonografowych. W latach 30 XX wieku organizacja zajmująca się zatrudnianiem bezrobotnych - Works Progress Administration (WPA) wysłała ludzi mających zebrać od różnych grup, relacje dotyczące m.in. wojny secesyjnej, niewolnictwa i innych ważnych wydarzeń historycznych. Biblioteka Kongresu także zaczęła nagrywać tradycyjną amerykańską muzykę na dyskach octanowych. Wraz z rozwojem możliwości nagrywania na taśmy po II wojnie światowej, zadanie zachowywania historii mówionej stało się łatwiejsze.

W 1942 roku nowojorska gazeta New Yorker opublikowała sylwetkę Joe Goulda, który twierdził, że kolekcjonuje "Historię mówioną naszych czasów". Pomimo tego, że Gould nigdy nie opublikował tego dzieła, artykuł o nim spopularyzował termin "historia mówiona". W 1948 roku historyk z uniwersytetu Columbia - Alan Nevins ustanowił Columbia Oral History Research Office. Jego misją było nagrywanie, transkrybowanie i zachowywanie przekazów historii mówionej. W 1967 w Stanach Zjednoczonych powołowano Oral History Association, natomiast w 1969 roku w Wielkiej Brytanii - Oral History Society. Obecnie istnieją liczne organizacje narodowe jak i międzynarodowa International Oral History Association, która organizuje warsztaty, konferencje i publikuje newslettery i magazyny poświęcone teorii i praktyce historii mówionej.

Historycy, folkloryści, antropolodzy, socjolodzy, dziennikarze, lingwiści i wiele innych profesji wykorzystują formy wywiadu w swych badaniach. Chociaż multidyscyplinarne, badania nad historią mówioną wypromowały podstawowy zbiór norm i standardów zachowań, jak np. wyrażenie zgody przez relacjonującego na wykorzystanie nagrań po ówczesnym wyjaśnieniu mu celów, zasad itp.

Badacze zajmujący się historią mówioną preferują pytania otwarte unikając jednocześnie pytań naprowadzających, które zachęcają odpowiadających do mówienia tego, co według nich chce usłyszeć pytający. Niektóre wywiady to "relacje z życia", przeprowadzane z tymi, którzy kończą karierę lub u schyłku życia, inne skupiają się na określonym okresie życia, jak w przypadku weteranów wojennych, lub na określonych wydarzeniach, jak w przypadku ocalonych po przejściu huraganu Katrina.

Pierwsze archiwa historii mówionej skupiały się na wywiadach z ważnymi politykami, dyplomatami, wojskowymi i biznesmenami. Od lat 60 i 70 XX wieku, równie ważne stały się relacje ludzi zwykłych np. robotników. Przy każdym projekcie, badacze historii mówionej próbują nagrać wspomnienia wielu różnych ludzi. Wywiad z jedną osobą daje jedną perspektywę. Niektórzy mogą nie pamiętać dokładnie wydarzeń lub zmieniać swoje relacje z powodów osobistych. Dzięki wywiadom z wieloma osobami, badacze historii mówionej uzyskują relacje z wielu punktów widzenia, szukają punktów stycznych, pokazują złożoność zagadnienia. Natura pamięci, zarówno tej jednostkowej jak i grupowej, stanowi dużą część praktyki historii mówionej.

Historia mówiona w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce, badania nad historią mówioną prowadzone są m.in. w Lublinie. Jednostkami zajmującymi się tą tematyką są: Teatr NN, Radio Lublin i Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej. Duże zasługi na polu badań nad historią mówioną ma także Ośrodek "Karta". Powstają Archiwa Historii Mówionej, dostępne także w internecie np. e-historie.pl, PragaGada.pl, ahm.1944.pl.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]