Język lule
| Julevsámegiella | |
| Obszar | Norwegia, Szwecja |
| Liczba mówiących | 2 tysiące[1] |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki uralskie *języki sami **Język lule |
| Pismo | łacińskie |
| SIL | SMJ |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
Język lule (Julevsámegiella) – język lapoński, którym posługuje się ok. 2000 osób w północnych częściach Szwecji (ok. 1500 osób) i Norwegii (ok. 500 osób). Wśród języków lapońskich plasuje się na drugim miejscu pod względem liczby użytkowników, po północnolapońskim.
Spis treści |
Zasięg [edytuj]
Większość użytkowników języka lule zamieszkuje Laponię, w szczególności szwedzkie gminy Gällivare i Jokkmokk, oraz norweskie gminy Tysfjord i Hamarøy[1].
Alfabet [edytuj]
Język lule zapisywany jest odmianą alfabetu łacińskiego. Obecny standard zapisu języka ustanowiono w 1983[2].
| A a | Á á | B b | D d | E e | F f | G g | H h |
| I i | J j | K k | L l | M m | N n | Ŋ ŋ | O o |
| P p | R r | S s | T t | U u | V v | Å å | Ä ä |
Piśmiennictwo [edytuj]
Za pioniera w kodyfikacji pisanej formy języka lule uważany jest Lars Levi Laestadius, który tworzył w nim literaturę religijną – kazania i historie biblijne. Jego pierwszym dziełem w tym języku była Hålaitattem Ristagasa ja Satte almatja kaskan (pol. Rozmowa chrześcijanina z niewierzącym) opublikowana w 1839[3].
Pomimo zainteresowania tym językiem, Laestedius nie opracował jego gramatyki czy słownika. Jako pierwszy zajął się tym Karl Bernhard Wiklund, który w 1890 opublikował słownik lule-niemiecki (Lule-lappisches Wörterbuch), a w 1891 – opis morfologiczny i fonetyczny (Laut- und Formenlehre der Lule-lappischen Dialekten) języka[4].
Pierwszym Lapończykiem, który opublikował książkę w języku lule, był Anta Pirak. Jego utwór, Jåhttesáme viessom, opublikowany w 1937, opowiada o życiu hodowców reniferów[5].
Sytuacja prawna [edytuj]
W Szwecji języki lapońskie, wśród nich lule, uzyskały w 2000 oficjalny status języków mniejszości narodowych[6].
W norweskiej gminie Tysfjord lule jest od 2006, obok norweskiego, językiem urzędowym[7].
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Lewis, M. Paul (red.): Ethnologue report for language code: smj (ang.). W: Ethnologue: Languages of the World [on-line]. SIL International, 2009. [dostęp 2011-08-28].
- ↑ Mikael Svonni: Samiske sprog (duń. • norw. • szw. • farerski • isl.). W: Nordens sprog med rødder og fødder [on-line]. [dostęp 2011-08-28].
- ↑ Roald E. Kristiansen: Lars Levi Læstadius (norw.). Kainun institutti – Kvensk institutt, 2008. [dostęp 2011-08-28].
- ↑ Lars-Gunnar Larsson. Prästen och ordet. Ur den samiska lexikografins historia. „LexicoNordica”, s. 108, 1997. Oslo: Nordisk forening for leksikografi i samarbeid med Nordisk språkråd. ISSN 0805-2735 (szw.). [dostęp 2011-08-28].
- ↑ Sunna Kuoljok: Anta Pirak (szw.). Samisk informationscentrum, 2010-09-13. [dostęp 2011-08-28].
- ↑ Samiska (szw.). Språkrådet, 2011-02-3. [dostęp 2011-08-28].
- ↑ Ville, vakre Tysfjord (norw.). Tysfjord kommune, 2007-12-03. [dostęp 2011-08-28].
Linki zewnętrzne [edytuj]
- (szw. • płn.-lap.) Internetowy słownik lule-szwedzki i szwedzko-lule
- (szw.) Sámásta: internetowy kurs języka lule dla początkujących
- (ang.) Narzędzia do analizy gramatycznej języka lule
|
|||||||||||||||||
