Język udmurcki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
удмурт кыл
Obszar Rosja (Udmurcja)
Liczba mówiących 550 tys.
Klasyfikacja genetyczna języki uralskie
 języki ugrofińskie
  języki fińskie
   języki permskie
    język udmurcki
Pismo cyrylica
Status oficjalny
język urzędowy Udmurcja (Rosja)
Kody języka
ISO 639-1 -
ISO 639-2 udm
ISO 639-3 udm
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku udmurckim

Język udmurcki (удмурт кыл; inna nazwa: język wotiacki) – język należący do permskiej grupy języków ugrofińskich. Jest on językiem ojczystym dla ok. 550 000 mieszkańców Udmurcji w zachodniej części Przeduralu, czyli dla 77% ogólnej liczby Udmurtów (ok. 770 000, 1989). Ok. 15 000 ludzi mówi językiem udmurckim w Kazachstanie. Od 1775 roku istnieje gramatyka tego języka.

Rozróżnia się 4 grupy dialektów języka udmurckiego: dialekt północny, południowy, peryferyjny południowy oraz bessermiański (wessermiański). Język literacki opiera się na dialektach północnym i południowym. Język udmurcki spokrewniony jest z językiem komi.

Język udmurcki jest językiem aglutynacyjnym z elementami fleksyjnymi. Posiada 15 przypadków i nie zna kategorii rodzaju gramatycznego. Początki literatury w tym języku przypadają na XVIII wiek.

Język udmurcki jest obok języka rosyjskiego językiem urzędowym Udmurcji. Mimo to niewiele się ukazuje w tym języku gazet i czasopism, rzadkie są też programy udmurckie w radiu i telewizji. Brakuje również kompetentnych nauczycieli oraz materiałów dydaktycznych do nauczania tego języka w szkołach. Jedynie ok. jednej trzeciej wszystkich udmurckich uczniów uczy się swojego języka ojczystego w szkole.

W Iżewsku istnieje od 1932 roku katedra filologii udmurckiej na Państwowym Uniwersytecie Udmurckim.

Alfabet[edytuj | edytuj kod]

А а, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё, Ж ж, Ӝ ӝ, З з, Ӟ ӟ, И и, Ӥ ӥ, Й й, К к, Л л, М м, Н н, О о, Ӧ ӧ, П п, Р р, С с, Т т, У у, (Ф ф), (Х х), (Ц ц), Ч ч, Ӵ ӵ, Ш ш, (Щ щ), Ъ ъ, Ы ы, Ь ь, Э э, Ю ю, Я я.

Alfabet udmurcki jest oparty na rosyjskim i składa się 38 liter. Oprócz 33 liter występujących w alfabecie rosyjskim zawiera pięć dodatkowych: ӝ, ӟ, ӥ, ӧ, ӵ. Litery ф, х, ц i щ występują wyłącznie w wyrazach zapożyczonych (głównie z języka rosyjskiego).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W języku tym powstała część tekstu piosenki Party For Everybody zespołu Buranowskije Babuszki, który reprezentował Rosję w Konkursie Piosenki Eurowizji w 2012 roku.

Do tej pory zrealizowano zaledwie trzy filmy w języku udmurckim: Соперницы („Rywale”, 1929), Тень Алангасара („Cień Ałangasara”, 1994) i Узы-Боры („Jagody”, 2011).

Zob. też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]