Lyon

Lyon
Herb Lyonu Flaga Lyonu
Lyon
Państwo	Francja
Departament	Rodan
Burmistrz	Gérard Collomb
Powierzchnia	47,95 km²
Położenie	45°45′N 04°50′E
Wysokość	162-312 m n.p.m.
Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja	472 330 9867 os./km² 1 757 180
Kod pocztowy	69001-69009
Podział miasta	9 dzielnic
Miasta partnerskie	Beer Szewa (Izrael) Birmingham (Wielka Brytania) Frankfurt nad Menem (Niemcy) Guangzhou (Chiny) Krajowa (Rumunia) Kurytyba (Brazylia) Kutaisi (Gruzja) Łódź (Polska) Mediolan (Włochy) Saint Louis (USA)
Położenie na mapie Francji Lyon
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Lyon (rzymskie Lugdunum, arpit. Liyon) – najstarsze miasto we Francji, trzecia co do wielkości aglomeracja (po Paryżu i Marsylii).

Leży w środkowo-wschodniej części kraju, nad rzekami Rodanem i Saoną, w regionie Rodan-Alpy, w departamencie Rodan. Jest stolicą regionu i departamentu.

Historia

Lyon został założony przez Rzymian w 43 p.n.e. jako Lugdunum i po pewnym czasie przekształcił się w główny ośrodek prowincji Galia. Około 470 r. miasto zajęte zostało przez Burgundów, a następnie przez Franków (534). W 879 r. powróciło do Burgundii, w 1032 r. zostało przyłączone do Cesarstwa Niemieckiego. Prawa miejskie od XIII wieku. Od 1307 r. Lyon należy do Francji. Po okresie upadku w średniowieczu, w XVI wieku rozpoczął się ponowny rozwój Lyonu jako ważnego ośrodka handlowego i finansowego. W 1793 r., w czasie rewolucji francuskiej, w mieście wybuchło powstanie żyrondystów i rojalistów przeciwko jakobinom. Natomiast w latach 1831 i 1834 miały tu miejsce krwawo stłumione powstania tkaczy. W czasie II wojny światowej mieściła się w Lyonie najważniejsza komórka francuskiego ruchu oporu, którą dowodził Jean Moulin.

To tutaj bracia Lumière zbudowali swój kinematograf i nakręcili pierwszy film. Natomiast pierwszą projekcję kinową przeprowadzili w Paryżu (uczestniczyło w niej 33 widzów). Wydarzenie to miało miejsce 28 grudnia 1895 i jest powszechnie uważane za początek historii kina.

Gospodarka

Lyon to ważny ośrodek handlowo-finansowy. Jest siedzibą giełdy oraz wielkich banków (m.in. Societé Lyonnaise de Banque i Crédit Lyonnais). Odbywają się tu wielobranżowe targi międzynarodowe.

Miasto jest tradycyjnym ośrodkiem przemysłu włókienniczego (nazywa się je czasem światową stolicą jedwabiu). Ponadto rozwinięty jest przemysł chemiczny (zakłady Rhone-Poulenc i Institut Merieux), metalowy, maszynowy, samochodowy (zakłady Renault), elektroniczny, odzieżowy, obuwniczy i spożywczy.

Komunikacja

Lyon jest dużym węzłem kolejowym ze stacją Gare de Lyon-Saint Paul oraz drogowym. Miasto obsługują stacje Lyon Part-Dieu (główny dworzec kolejowy, położony we wschodniej części miasta) oraz Lyon Perrache (dworzec kolejowy i autobusowy). Znajdują się tu również międzynarodowy port lotniczy imienia Antoine'a de Saint-Exupéry'ego (dawniej Satolas) oraz port rzeczny.

Miasto zostało połączone z Paryżem i Marsylią szybką linią kolejową TGV. Dzięki temu czas podróży do Paryża uległ skróceniu do 115 minut, zaś do Marsylii można dojechać w 104 minuty.

W Lyonie działają dwie linie kolei szynowo-linowych (Vieux Lyon - Saint-Just i Vieux Lyon - Fourvière), cztery linie metra (A, B, C i D), pięć linii tramwajowych (T1, T2, T3 i T4), jedna linia tramwaju dwusystemowego (Rhône Express) i kilkadziesiąt linii autobusowych oraz dwie linie trolejbusowe (C1 i C3).

19 maja 2005 roku w mieście uruchomiono nowoczesny system wypożyczania rowerów o nazwie Vélo'v. Obecnie składa się on z sieci 340 stacji (pokrywa ona obszar Lyonu oraz sąsiedniego miasta Villeurbanne) oraz ponad 4000 rowerów. Wypożyczenie roweru jest tanie, co w założeniu ma się przyczyniać do redukcji zanieczyszczenia i zmniejszenia natężenia ruchu samochodowego w mieście oraz zachęcać mieszkańców do prowadzenia zdrowego trybu życia.

Nauka i kultura

Lyon jest ważnym ośrodkiem kulturalno-naukowym. Znajdują się tu:

• Université Claude Bernard (Lyon 1)
• Université Lumière (Lyon 2)
• Université Jean Moulin (Lyon 3)
• Université Catholique de Lyon
• Institut d`Etudes Politiques de Lyon (Sciences-Po Lyon)
• Institut National des Sciences Appliquées de Lyon
• École Centrale de Lyon
• École normale supérieure
• akademia nauk (założona 1700)

Ponadto miasto jest siedzibą licznych instytutów naukowo-badawczych oraz instytucji kulturalnych. Do tych ostatnich należą:

• opera
• teatry
• kabarety
• kina studyjne
• muzea (patrz: zabytki i atrakcje turystyczne)
• letnie festiwale filmowe i teatralne w plenerze

Sport

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Miasto znane jest kibicom sportowym z klubu piłkarskiego Olympique Lyon, który w ostatnim czasie regularnie gra w Lidze Mistrzów UEFA i siedmiokrotnie pod rząd był mistrzem Francji, a w ostatnich latach jedenaście razy pod rząd zakończył rozgrywki ligowe w pierwszej trójce ligi francuskiej.. Drużyna swoje mecze w roli gospodarza rozgrywa na Stade Gerland.

Zabytki i atrakcje turystyczne

Saint Martin d'Ainay, marzec 2005

Historyczna część Lyonu została wpisana 5 grudnia 1998 przez UNESCO na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego. W nazywanej Vieux Lyon (Stary Lyon) dzielnicy znajdują się liczne zabytki gotyckie i renesansowe.

Do atrakcji miasta należą ponadto:

• muzea
  • Centrum Historii Ruchu Oporu i Deportacji (Le Centre Historique de la Résistance et de la Déportation)
  • Instytut Lumière (L'Institut Lumière)
  • Muzeum Cywilizacji Galijsko-Rzymskiej (Le musée gallo-romain de Lyon-Fourvière)
  • Muzeum Drukarstwa (Le musée de l'imprimerie)
  • Muzeum Historii Naturalnej (Le Muséum)
  • Muzeum Historyczne Lyonu (Le musée Gadagne)
  • Muzeum Sztuk Pięknych (Le musée des Beaux-Arts)
  • Muzeum Sztuki Współczesnej (Le musée d'Art Contemporain)
  • Muzeum Tony'ego Garnier (Le musée urbain Tony Garnier)
  • Muzeum Włókiennictwa i Sztuk Dekoracyjnych (Le musée des tissus et des arts décoratifs)
• kościoły
  • bazylika Najświętszej Maryi Panny (La basilique de Notre-Dame de Fourvière) z XIX wieku
  • klasycystyczny zbór protestancki (La Temple) przy Place du Change
  • romańska bazylika benedyktynów Saint-Martin-d'Ainay z XII wieku
  • romańsko-gotycka katedra św. Jana Chrzciciela (La primatiale Saint-Jean-Baptiste) ze słynnym czternastowiecznym zegarem astronomicznym (XII-XIV wiek)
  • Saint-Bonaventure (XIV-XV wiek)
  • Saint-Bruno-des-Chartreux (XVI wiek, wielokrotnie przebudowywany)
  • Saint-Irénée (świętego Ireneusza) z kryptą wczesnochrześcijańską z V wieku
  • Saint-Nizier (XV-XVI wiek)
  • Saint-Paul z XV wieku
  • wielki meczet Lyonu (La grande mosquée de Lyon)
• architektura dawna i nowa
  • ratusz z XVII wieku
  • neoklasycystyczny gmach opery z pierwszej połowy XIX wieku
  • secesyjne zabytki w dzielnicach wschodnich (dawny dworzec Brotteaux, kamienice)
  • "Ołówek" (Crayon), czyli wieżowiec banku Crédit Lyonnais przypominający zatemperowany ołówek
  • nowoczesny kompleks architektoniczny Cité Internationale zaprojektowany przez włoskiego architekta Renzo Piano
• ruiny budowli rzymskich
  • amfiteatr
  • odeon
  • akwedukty
  • termy
  • teatr
• największy we Francji park miejski Parc de la Tête d'Or
  • ogród zoologiczny
  • ogród botaniczny

Sporo zabytków z czasów rzymskich znajduje się również w pobliskich miejscowościach Vienne i Chaponost.

Nową atrakcją turystyczną aglomeracji Lyonu jest ukończona w latach 90. XX wieku buddyjska Pagoda Thien-Minh, ufundowana przez diasporę wietnamską. Mieści się ona w Sainte-Foy-lès-Lyon tuż za południowo-zachodnim krańcem Lyonu.

W okresie letnim mieszkańców i turystów przyciągają kąpielisko w podmiejskim parku Miribel-Jonage oraz ogromny półdziki park Lacroix-Laval na zachód od aglomeracji.

Związki z Polską

W lyońskiej aglomeracji mieszka kilkutysięczna Polonia, zaś przy kościele pw. Świętej Trójcy (Ste. Trinité) gromadzi się polska parafia rzymskokatolicka.

W dniu 6 kwietnia 1940 roku zaczęto organizować trzeci polski dywizjon myśliwski we Francji, którego dowództwo powierzono mjr. Józefowi Kępińskiemu. Jednostce nadano nazwę I/145 Dywizjon Myśliwski "Warszawski" (Groupe de Chasse Polonaise de Varsovie, GC I/145) a jego bazę stanowiło lotnisko Lyon Bron. W czasie kampanii francuskiej zadaniem dywizjonu było m.in. osłanianie Lyonu z powietrza.

W mieście działa konsulat generalny Rzeczypospolitej Polskiej (jedna z trzech placówek tego typu we Francji – pozostałe to konsulaty generalne RP w Lille i Paryżu.

Szklana piramida wieńcząca "Ołówek" (patrz: zabytki i atrakcje turystyczne) została zaprojektowana przez polskiego architekta Stefana du Chateau.

Od 1991 roku Lyon jest miastem partnerskim Łodzi.

Sławni urodzeni w Lyonie

• Francuzi
  • André Marie Ampère
  • Sydoniusz Apolinary
  • Karim Benzema
  • Claude Bernard
  • Gérard Desargues
  • Raymond Domenech
  • Joseph Marie Jacquard
  • Paulina Jaricot
  • Jean-Michel Jarre
  • Camille Jordan
  • cesarz Karakalla
  • cesarz Klaudiusz
  • bracia Lumière
  • Jean Baptiste Maunier
  • Jean Moulin
  • Antoine de Saint-Exupéry
  • Éric-Emmanuel Schmitt
  • Piotr Waldo
• Polacy
  • Stefan Meller

Bibliografia

• Gérard Corneloup, Les itinéraires du Patrimoine Mondial, ISBN 2-908295-49-0, Lyon 2000.
• Jacques Lasfargues, François Leyge, Itinéraires gallo-romains dans le Rhône, ISBN 2-908291-19-3, Lyon 1997, s. 6-20.

Linki zewnętrzne

• Źródło danych: Insee
• Oficjalna strona miasta (fr., ang., hiszp.)
• Galeria zdjęć (fr., ang.)
• Lyon inaczej: Atmosfera i nightlife, zdjęcia i video (podcast), informacje praktyczne (Hotele, przeloty, autobusy) do Lyonu. Po francusku.
• Lyon City Guide.