Lyon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta we Francji. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Lyon
Lyon
Lyon
Herb Flaga
Herb Lyonu Flaga Lyonu
Państwo  Francja
Region Rodan-Alpy
Departament Rodan
Okręg Lyon
Burmistrz Gérard Collomb
Powierzchnia 47,95 km²
Wysokość 162-312 m n.p.m.
Populacja (2007)
• liczba ludności
• gęstość

472 330
9867 os./km²
Kod pocztowy 69001-69009
Podział miasta 9 dzielnic
Położenie na mapie Francji
Mapa lokalizacyjna Francji
Lyon
Lyon
Ziemia 45°45′N 4°50′E/45,750000 4,833333Na mapach: 45°45′N 4°50′E/45,750000 4,833333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Portal Portal Francja

Lyon (rzymskie Lugdunum, arpit. Liyon) – najstarsze miasto we Francji, trzecia co do wielkości aglomeracja (po Paryżu i Marsylii).

Leży w środkowo-wschodniej części kraju, nad rzekami Rodanem i Saoną, w regionie Rodan-Alpy, w departamencie Rodan. Jest stolicą regionu i departamentu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lyon został założony przez Rzymian w 43 p.n.e. jako Lugdunum i po pewnym czasie przekształcił się w główny ośrodek prowincji Galia. Około 470 miasto zajęte zostało przez Burgundów, a następnie przez Franków (534). W 879 powróciło do Burgundii, w 1032 zostało przyłączone do Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Prawa miejskie od XIII wieku. Od 1307 Lyon należy do Francji. Po okresie upadku w średniowieczu, w XVI wieku rozpoczął się ponowny rozwój Lyonu jako ważnego ośrodka handlowego i finansowego. W 1793, w czasie rewolucji francuskiej, w mieście wybuchło powstanie żyrondystów i rojalistów przeciwko jakobinom. Natomiast w latach 1831 i 1834 miały tu miejsce krwawo stłumione powstania tkaczy. W czasie II wojny światowej mieściła się w Lyonie najważniejsza komórka francuskiego ruchu oporu, którą dowodził Jean Moulin.

To tutaj bracia Lumière zbudowali swój kinematograf i nakręcili pierwszy film. Natomiast pierwszą projekcję kinową przeprowadzili w Paryżu (uczestniczyło w niej 33 widzów). Wydarzenie to miało miejsce 28 grudnia 1895 i jest powszechnie uważane za początek historii kina.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Lyon to ważny ośrodek handlowo-finansowy. Jest siedzibą giełdy oraz wielkich banków (m.in. Societé Lyonnaise de Banque i Crédit Lyonnais). Odbywają się tu wielobranżowe targi międzynarodowe.

Miasto jest tradycyjnym ośrodkiem przemysłu włókienniczego (nazywa się je czasem światową stolicą jedwabiu). Ponadto rozwinięty jest przemysł chemiczny (zakłady Rhone-Poulenc i Institut Merieux), metalowy, maszynowy, samochodowy (zakłady Renault), elektroniczny, odzieżowy, obuwniczy i spożywczy.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Lyon jest dużym węzłem kolejowym ze stacją Gare de Lyon-Saint Paul oraz drogowym. Miasto obsługują stacje Lyon Part-Dieu (główny dworzec kolejowy, położony we wschodniej części miasta) oraz Lyon Perrache (dworzec kolejowy i autobusowy). Znajdują się tu również międzynarodowy port lotniczy imienia Antoine’a de Saint-Exupéry’ego (dawniej Satolas) oraz port rzeczny.

Miasto zostało połączone z Paryżem i Marsylią szybką linią kolejową TGV. Dzięki temu czas podróży do Paryża uległ skróceniu do 115 minut, zaś do Marsylii można dojechać w 104 minuty.

W Lyonie działają dwie linie kolei szynowo-linowych (Vieux Lyon – Saint-Just i Vieux Lyon – Fourvière), cztery linie metra (A, B, C i D), pięć linii tramwajowych (T1, T2, T3 i T4), jedna linia tramwaju dwusystemowego (Rhône Express) i kilkadziesiąt linii autobusowych oraz dwie linie trolejbusowe (C1 i C3).

19 maja 2005 roku w mieście uruchomiono nowoczesny system wypożyczania rowerów o nazwie Vélo’v. Obecnie składa się on z sieci 340 stacji (pokrywa ona obszar Lyonu oraz sąsiedniego miasta Villeurbanne) oraz ponad 4000 rowerów. Wypożyczenie roweru jest tanie, co w założeniu ma się przyczyniać do redukcji zanieczyszczenia i zmniejszenia natężenia ruchu samochodowego w mieście oraz zachęcać mieszkańców do prowadzenia zdrowego trybu życia.

Nauka i kultura[edytuj | edytuj kod]

Lyon jest ważnym ośrodkiem kulturalno-naukowym. Znajdują się tu:

Ponadto miasto jest siedzibą licznych instytutów naukowo-badawczych oraz instytucji kulturalnych. Do tych ostatnich należą:

  • opera
  • teatry
  • kabarety
  • kina studyjne
  • muzea (patrz: zabytki i atrakcje turystyczne)
  • letnie festiwale filmowe i teatralne w plenerze

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Saint Martin d’Ainay, marzec 2005

Historyczna część Lyonu została wpisana 5 grudnia 1998 przez UNESCO na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego. W nazywanej Vieux Lyon (Stary Lyon) dzielnicy znajdują się liczne zabytki gotyckie i renesansowe.

Do atrakcji miasta należą ponadto:

  • muzea
    • Centrum Historii Ruchu Oporu i Deportacji (Le Centre Historique de la Résistance et de la Déportation)
    • Instytut Lumière (L’Institut Lumière)
    • Muzeum Cywilizacji Galijsko-Rzymskiej (Le musée gallo-romain de Lyon-Fourvière)
    • Muzeum Drukarstwa (Le musée de l’imprimerie)
    • Muzeum Historii Naturalnej (Le Muséum)
    • Muzeum Historyczne Lyonu (Le musée Gadagne)
    • Muzeum Sztuk Pięknych (Le musée des Beaux-Arts)
    • Muzeum Sztuki Współczesnej (Le musée d’Art Contemporain)
    • Muzeum Tony’ego Garnier (Le musée urbain Tony Garnier)
    • Muzeum Włókiennictwa i Sztuk Dekoracyjnych (Le musée des tissus et des arts décoratifs)
  • kościoły
    • bazylika Najświętszej Maryi Panny (La basilique de Notre-Dame de Fourvière) z XIX wieku
    • klasycystyczny zbór protestancki (La Temple) przy Place du Change
    • romańska bazylika benedyktynów Saint-Martin-d’Ainay z XII wieku
    • romańsko-gotycka katedra św. Jana Chrzciciela (La primatiale Saint-Jean-Baptiste) ze słynnym czternastowiecznym zegarem astronomicznym (XII-XIV wiek)
    • Saint-Bonaventure (XIV-XV wiek)
    • Saint-Bruno-des-Chartreux (XVI wiek, wielokrotnie przebudowywany)
    • Saint-Irénée (świętego Ireneusza) z kryptą wczesnochrześcijańską z V wieku
    • Saint-Nizier (XV-XVI wiek)
    • Saint-Paul z XV wieku
    • wielki meczet Lyonu (La grande mosquée de Lyon)
  • architektura dawna i nowa
    • ratusz z XVII wieku
    • neoklasycystyczny gmach opery z pierwszej połowy XIX wieku
    • secesyjne zabytki w dzielnicach wschodnich (dawny dworzec Brotteaux, kamienice)
    • „Ołówek” (Crayon), czyli wieżowiec banku Crédit Lyonnais przypominający zatemperowany ołówek
    • nowoczesny kompleks architektoniczny Cité Internationale zaprojektowany przez włoskiego architekta Renzo Piano
  • ruiny budowli rzymskich
  • największy we Francji park miejski Parc de la Tête d’Or

Sporo zabytków z czasów rzymskich znajduje się również w pobliskich miejscowościach Vienne i Chaponost.

Nową atrakcją turystyczną aglomeracji Lyonu jest ukończona w latach 90. XX wieku buddyjska Pagoda Thien-Minh, ufundowana przez diasporę wietnamską. Mieści się ona w Sainte-Foy-lès-Lyon tuż za południowo-zachodnim krańcem Lyonu.

W okresie letnim mieszkańców i turystów przyciągają kąpielisko w podmiejskim parku Miribel-Jonage oraz ogromny półdziki park Lacroix-Laval na zachód od aglomeracji.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Lyon posiada nie tylko doskonale zachowaną i odrestaurowaną starą część miasta, ale również powstają w nim nowoczesne budynki.

Przykładem tego są szklane biurowce przy dworcu kolejowym Part-Dieu, a także zrewitalizowany obszar poprzemysłowy przy połączeniu Rodanu i Saona w dzielnicy Confluence. Obecnie znajduje się tam nowoczesne centrum handlowe z przeszklonym dachem, lofty, biurowce i siedziby administracji publicznej.

Jednak najchętniej oglądanymi budynkami jest zespół apartamentowców oraz oryginalny budynek Le Orange Cube zaprojektowany przez pracownie Jakob + MacFarlane, który przypomina kostkę żółtego szwajcarskiego sera z ogromną dziurą przechodzącą przez środek budowli.

Obok pięknych i zabytkowych budynków starego miasta, to właśnie dzielnica Confluence stała się kolejnym celem bardzo często odwiedzanym przez turystów.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Miasto znane jest kibicom sportowym z klubu piłkarskiego Olympique Lyon, który w ostatnim czasie regularnie gra w Lidze Mistrzów UEFA i siedmiokrotnie z rzędu był mistrzem Francji, a w ostatnich latach jedenaście razy z rzędu zakończył rozgrywki ligowe w pierwszej trójce ligi francuskiej.. Drużyna swoje mecze w roli gospodarza rozgrywa na Stade Gerland.

Związki z Polską[edytuj | edytuj kod]

W lyońskiej aglomeracji mieszka kilkutysięczna Polonia, zaś przy kościele pw. Świętej Trójcy (Ste. Trinité) gromadzi się polska parafia rzymskokatolicka.

W dniu 6 kwietnia 1940 roku zaczęto organizować trzeci polski dywizjon myśliwski we Francji, którego dowództwo powierzono mjr. Józefowi Kępińskiemu. Jednostce nadano nazwę I/145 Dywizjon Myśliwski „Warszawski” (Groupe de Chasse Polonaise de Varsovie, GC I/145) a jego bazę stanowiło lotnisko Lyon Bron. W czasie kampanii francuskiej zadaniem dywizjonu było m.in. osłanianie Lyonu z powietrza.

W mieście działa konsulat generalny Rzeczypospolitej Polskiej (jedna z trzech placówek tego typu we Francji – pozostałe to konsulaty generalne RP w Lille i Paryżu).

Szklana piramida wieńcząca „Ołówek” (patrz: zabytki i atrakcje turystyczne) została zaprojektowana przez polskiego architekta Stefana du Chateau.

Od 1991 roku Lyon jest miastem partnerskim Łodzi.

Sławni urodzeni w Lyonie[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gérard Corneloup, Les itinéraires du Patrimoine Mondial, ISBN 2-908295-49-0, Lyon 2000.
  • Jacques Lasfargues, François Leyge, Itinéraires gallo-romains dans le Rhône, ISBN 2-908291-19-3, Lyon 1997, s. 6-20.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]