Juliusz Kunitzer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Juliusz Kunitzer
Juliusz Kunitzer
Data urodzenia 19 października 1843
Data i miejsce śmierci 30 września 1905
Polska Łódź
Zawód przemysłowiec
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Nieistniejąca obecnie willa J. Kunitzera w Łodzi przy dawnej ulicy Spacerowej (ok. roku 1896)
Grobowiec Juliusza Kunitzera na Cmentarzu Starym w Łodzi

Juliusz Kunitzer (ur. 19 października 1843, zm. 30 września 1905 w Łodzi) – przemysłowiec i społecznik związany z Łodzią.

Urodził się we wsi Pohulanka w gminie Przedbórz w guberni kaliskiej (według innych źródeł w Nasieńcu pod Kaliszem). Umarł zastrzelony w tramwaju przez dwóch członków Polskiej Partii Socjalistycznej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od około 1850 mieszkał w Kaliszu, gdzie ukończył szkołę i około 1855 przybył do Łodzi. Rozpoczął pracę w fabryce wyrobów wełnianych Edwarda Hentschla, w której z czasem objął stanowisko kierownicze. Wspólnie ze szwagrem Ludwikiem Meyerem, który również był kierownikiem w tych zakładach, przejęli je na własność w 1874 roku.

Działalność w Łodzi[edytuj | edytuj kod]

Około roku 1879 wycofał się z interesu, i zainwestował w budowę przędzalni i tkalni bawełny we wsi Widzew pod Łodzią, nad rzeką Jasień. W latach 80. założył spółkę z Juliuszem Heinzlem, jednym z najpotężniejszych przemysłowców łódzkich, co zaowocowało znaczną rozbudową zakładów, które w 1889 roku przekształcono w „Towarzystwo Akcyjne Wyrobów Bawełnianych Heinzel i Kunitzer”.

Zakłady zatrudniały na początku XX wieku ok. 3 tysięcy robotników. „Heinzel i Kunitzer” przekształciło Widzew w podmiejską, przemysłową dzielnicę Łodzi. Wzniesiono tu kolonię 150 drewnianych domów robotniczych zwanych domami kunitzerowskimi[1].

Kunitzer był aktywnym działaczem przemysłowym i społecznikiem. Przez wiele lat zajmował stanowisko prezesa Łódzkiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Dobroczynności. Był głównym inicjatorem powstania Towarzystwa Łódzkich Kolei Elektrycznych i Łódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych. Pracował w radzie nadzorczej Banku Handlowego w Łodzi. W 1897 roku zorganizował konsorcjum węglowe „Kunitzer and Co.” zaopatrujące Łódź w śląski węgiel. Był współzałożycielem konsorcjum eksploatacji i przeróbki rud żelaza w guberni ołonieckiej.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

W trakcie Rewolucji 1905 roku, zrywu społeczno-narodowego, Kunitzer bezwzględnie traktował strajkujących robotników. Według relacji Franciszka Joachimiaka, fabrykant wezwał do zakładu wojsko, które bronią zmusiło pracowników do pracy[2].

Kilka miesięcy później Kunitzer zginął zastrzelony w tramwaju przez dwóch członków Polskiej Partii Socjalistycznej - Adolfa Szulca i Stefana Jędrasa[3].

Jak do tego doszło? 30 września 1905 r. około godziny 18 Juliusz Kunitzer wracał w towarzystwie kilku osób tramwajem z Widzewa do Łodzi. Przed ulicą Nawrot z wnętrza wagonu wyszło dwóch osobników, z których jeden stanąwszy na stopniu wyjął pistolet i oddał do niego kilka strzałów. Ciężko rannego Kunitzera przewieziono do pogotowia ratunkowego, gdzie zmarł po 20 minutach. Policji udało się zatrzymać sprawcę zabójstwa, którym okazał się 23-letni pracownik firmy Desurmont i Ska – Adolf Szulc. Drugiemu terroryście udało się zbiec.

— Przemysław Waingertner, Kunitzer – król Widzewa[4]

Śmierć Kunitzera wywarła wielkie wrażenie w kręgach fabrykanckich i w całym łódzkim społeczeństwie. Udany zamach stał się także w Rosji tematem dnia. Pisały o nim gazety i poświęcano mu propagandowe ulotki.

Uroczysty pogrzeb zabitego przedsiębiorcy odbył się kilka dni później – 3 października 1905 r. – i zgromadził tysiące łodzian. Wzniesiono Kunitzerowi czarny, prosty grobowiec na Starym Cmentarzu przy ulicy Ogrodowej.

Przemysłowiec nie pozostawił po sobie potomstwa. Jego akcje wykupiła rodzina Heinzlów oraz baron Giuseppe Tanfani.

Do wybuchu II wojny światowej część obecnej ulicy Niciarnianej nosiła jego imię[5].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Widzewskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego WI-MA S.A. – dawna fabryka Heinzla i Kunitzera. Ochrona i opieka nad zabytkami miasta Łodzi. [dostęp 2014-02-20].
  2. Kwartalnik „Karta”: Łódź czterech dekad. Warszawa, Fundacja Ośrodka Karta, 2013. ISBN KARTA75_2013
  3. Kalendarium w książce „Rewolucja 1905-1907 w Łodzi i okręgu – studia i materiały pod redakcją Barbary Wachowskiej”, rok 1975.
  4. Przemysław Waingertner: Kunitzer – król Widzewa (pol.). [dostęp 9 listopada 2008].
  5. Łódzkie ulice. [dostęp 2014-02-20]. [zarchiwizowane z adresu 2008-04-20].