Kodeks karny

Kodeks karny (oficjalny skrót to k.k., w języku prawniczym przyjął się również kk) – akt normatywny stanowiący zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego państwa. W swojej części ogólnej określa przede wszystkim definicję przestępstwa, zasady odpowiedzialności za przestępstwo (w tym okoliczności wyłączające bezprawność czynu - tzw. kontratypy ), zasady wymiaru kary ("okoliczności łagodzące"), zasady przedawnienia odpowiedzialności karnej. Ustala także katalog kar, środków karnych i środków zabezpieczających oraz środki związane z poddaniem sprawcy próbie (jak warunkowe zawieszenie wykonania kary). Polski kodeks karny określa ponadto formy sprawcze przestępstwa (współsprawstwo, sprawstwo polecające), formy stadialne przestępstwa (przygotowanie, usiłowanie) i formy zjawiskowe przestępstwa (pomocnictwo, podżeganie, sprawstwo). W swojej części szczególnej kodeks karny zawiera zwykle katalog czynów, które są zabronione pod groźbą kary (typów przestępstw).

Obecnie obowiązująca w Polsce ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) weszła w życie 1 września 1998 r. zastępując ustawę z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1969 r. Nr 13, poz. 94, z późn. zm.).

W Europie od XVI wieku istniały rozmaite teksty o podobnym zastosowaniu. Do najbardziej znanych należy m.in. Constitutio Criminalis Carolina z 1532.

Constitutio Criminalis Carolina. Imprint: Frankfurt. J. Schmidt. Verlegung Sigmund Feyrabends, 1577

W XVIII wieku w Polsce pojawił się projekt kodeksu obejmującego prawo karne i cywilnego – był to Kodeks Zamoyskiego.

Kodeksami karnymi (ewentualnie źródłami prawa karnego materialnego) obowiązującymi na ziemiach polskich od końca XVIII wieku były:

• Na terenach zaboru austriackiego
  • Józefina (Kodeks karny Józefa II) – obowiązywał od 1787 roku.
  • Kodeks karny zachodniogalicyjski (w rzeczywistości projekt Księgi ustaw karnych za zbrodnie i ciężkie przekroczenia policyjne, tzw. Franciscany) – obowiązywał w Zachodniej Galicji od 1796 roku.
  • Franciscana – obowiązywała od 1803 do 1852 roku.
  • Kodeks karny (austriacki) z 1852 roku.
• Na terenie zaboru pruskiego
  • Landrecht pruski część II – obowiązywał od 1794 do 1851 roku.
  • Kodeks karny pruski z 1851 roku – obowiązywał w latach 1851-1870 roku.
  • Kodeks karny Związku Północnoniemieckiego – obowiązywał od 1870 roku.
  • Kodeks Karny Rzeszy Niemieckiej (StGB) – obowiązywał od 1871 roku.
• Na terenie zaboru rosyjskiego
  • Kodeks karzący Królestwa Polskiego – na terenie Królestwa Polskiego od 1818 do 1847 roku.
  • Kodeks Kar Głównych i Poprawczych – na terenie Królestwa Polskiego od 1847 do 1876 roku.
  • Kodeks karny rosyjski z 1866 – na terenie Królestwa Polskiego od 1876 do 1915 roku.
  • Kodeks Tagancewa z 1903 – wprowadzony w całości w Królestwie Polskim w 1915 obowiązywał do 31 sierpnia 1932 roku.
• Kodeks Makarewicza z 1932 roku – obowiązujący od 1 września 1932 w II RP oraz – ze zmianami – do 31 grudnia 1969 roku w PRL.
• Kodeks karny wojskowy z 1932 roku – obowiązywał do 1944 roku.
• Kodeks karny Wojska Polskiego z 23 września 1944 roku – obowiązywał do 1970 roku.
• Mały kodeks karny z 13 czerwca 1946 roku – obowiązywał od 12 lipca 1944 do 31 grudnia 1969 roku.
• Kodeks karny z 19 kwietnia 1969 roku – obowiązujący od 1 stycznia 1970 do 31 sierpnia 1998 roku, tzw. kodeks Andrejewa.
• Kodeks karny z 6 czerwca 1997 roku – obowiązujący od 1 września 1998 roku do chwili obecnej.
• Kodeks karny skarbowy z 1999 roku – obowiązujący do chwili obecnej.

Zobacz też

• Kodeks postępowania karnego
• Kodeks karny wykonawczy
• Kodeks wykroczeń
• Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Linki zewnętrzne

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553)

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.