Konik polski
Konik polski – polska rasa konia późno dojrzewającego (3–5 lat) w typie kuca, długowiecznego, odpornego na choroby i trudne warunki utrzymania. Koniki polskie mają twardy róg kopytowy, pozwalający pracować niepodkutym na twardym podłożu.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Dzikimi przodkami koników polskich były tarpany, podobne do odkrytych w Azji przez rosyjskiego badacza Nikołaja Przewalskiego w 1876 roku koni Przewalskiego. Zamieszkiwały one do końca XVII wieku lesiste obszary wschodniej Polski, Litwy i Prus. W okolicach Puszczy Białowieskiej przetrwały do 1780 roku, kiedy to zostały odłowione i umieszczone w zwierzyńcu hrabiów Zamoyskich koło Biłgoraja. Około 1806 roku, z powodu panującej biedy, zostały one rozdane okolicznym chłopom. W 1914 roku Jan Grabowski i Stanisław Schuch opisali małe chłopskie myszate koniki z okolic Biłgoraja[1].
"Pierwsze próby prowadzenia zorganizowanej hodowli koni prymitywnych, nazwanych konikami polskimi, zostały podjęte w Polsce w 1923 roku, w Państwowej Stadninie Koni w Janowie Podlaskim i w 1928 roku w Folwarku Dworzyszcze, należącym do Liceum Krzemienieckiego" [1].
Profesor Tadeusz Vetulani wprowadził nazwę "konik polski", wysunął także hipotezę o istnieniu odmiany leśnej tarpana. Dzięki jego staraniom zaczęto odtwarzać konika o typowych dla tarpana cechach w warunkach rezerwatowych w Puszczy Białowieskiej[1]. We wrześniu 1939 roku stado liczyło 40 sztuk. W okresie II wojny światowej Niemcy zrabowali konie i wywieźli je do Rzeszy na potrzeby badań prowadzonych przez naukowców niemieckich[2].
Po zakończeniu wojny rozpoczęto odbudowę hodowli z udziałem nielicznych koników rozproszonych po kraju i rewindykowanych z Niemiec (poza stadem białowieskim). W roku 1949 uruchomiono stadninę w Popielnie. W roku 1952 trafiła tam również grupka koników z Białowieży. W 1955 roku stadninę w Popielnie przejęła Polska Akademia Nauk, następnie podjęto przerwany eksperyment prof. Vetulaniego[1][3].
[edytuj] Pokrój
Cechy pokroju:
- wysokość w kłębie koni dorosłych (klacze i ogiery): 130 – 140 cm[4];
- obwód klatki piersiowej: wartości minimalne koni dorosłych (klacze i ogiery) – 165 cm;
- obwód nadpęcia, wartości minimalne koni dorosłych: klacze – 16,5 cm, ogiery – 17,5 cm;
- masa ciała 300 – 400 kg[4];
Mały wzrost, silna i krępa budowa; prymitywna, ciężka głowa; szyja krótka i nisko osadzona, prosta; mało wyraźny kłąb, głęboka klatka piersiowa, zad ścięty, obfita czarna grzywa i ogon z nielicznymi jasnymi włosami, umaszczenie myszate, czarna pręga grzbietowa, pręgi na kończynach, rzadko występuje pręga łopatkowa. Kopyta nieduże i mocne[3]. Klacze są mniejsze od ogierów.
[edytuj] Użytkowanie
Współcześnie koniki polskie użytkuje się przede wszystkim:
- jako konie wierzchowe, zwłaszcza w rekreacji – w rajdach i wycieczkach konnych,
- w hipoterapii – ze względu na charakter i pokrój,
- w lekkich zaprzęgach,
- w hodowli, jako rezerwa genetyczna,
- w pielęgnacji krajobrazu poprzez wypasanie.[5]
[edytuj] Hodowla
Rasa konik polski wykazuje bardzo duże podobieństwo do wymarłego dzikiego konia tarpana, lecz nie jest genetycznie tą samą rasą (chociaż poza Polską, koniki polskie bywają określane mianem tarpan).[6]
[edytuj] Pogłowie w Polsce
- hodowcy indywidualni: 310 klaczy, 90 ogierów
- stadniny państwowe 120 klaczy, 50 ogierów [potrzebne źródło]
[edytuj] Główne ośrodki hodowlane
- w warunkach rezerwatowych: Popielno, Roztoczański Park Narodowy, Stacja Doświadczalna w Stobnicy Akademii Rolniczej w Poznaniu[4]
- w warunkach stajennych: Popielno, Stado Ogierów Sieraków, Stadnina Koni Dobrzyniewo;
- Poznańska hodowla roślin w Tulcach – gospodarstwo rolne w Kobylnikach (woj. wielkopolskie)[7] – stado zachowawcze koników polskich, ponad 100 sztuk;
- docelowo na wolności: w październiku 2007 roku rozpoczęto program introdukcji konika polskiego w Bieszczadach. Konie umieszczono w zagrodzie adaptacyjnej na terenie dawnej wsi Radziejowa. Program przewidywał wypuszczenie koni na wolność po kilkuletnim okresie adaptacyjnym, służącym ukształtowaniu się tabunów i wytworzenia naturalnych stosunków stadnych w ich obrębie. Dzikie konie mają wypełniać niszę ekologiczną, jaką stanowią łąki, pastwiska oraz tereny leśne po wysiedlonych wioskach. Ich obecność ma zapobiegać zarastaniu gruntów rolnych roślinami krzewiastymi i drzewami.[8]
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 na podst. dr hab. Zbigniew Jaworski: "Tablice genealogiczne koników polskich", dr hab. Zbigniew Jaworski, dr Iwona Tomczyk-Wrona: "Program ochrony zasobów genetycznych koni rasy konik polski": Historia rasy konik polski. Konik polski info. [dostęp 2011-08-05].
- ↑ Tadeusz Vetulani - życie i działalność. [dostęp 2011-10-27].
- ↑ 3,0 3,1 zob. Martin Haller: Rasy Koni. Warszawa: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 1997. ISBN 83-7073-121-X.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Konik polski. Pakiet Edukacyjny Natura 2000. [dostęp 2012-08-18].
- ↑ na podst. dr hab. Zbigniew Jaworski, dr Iwona Tomczyk-Wrona: "Program ochrony zasobów genetycznych koni rasy konik polski": Koniki polskie dzisiaj. Konik polski info. [dostęp 2011-08-05].
- ↑ zob. Tim Hawcroft: Koń. Rasy, Pielęgnacja, Wychowanie, Tresura.. Warszawa: Wyd. Ania, 1983. ISBN 83-902474-2-9.
- ↑ na podst. dr hab. Zbigniew Jaworski, dr Iwona Tomczyk-Wrona: "Program ochrony zasobów genetycznych koni rasy konik polski": Historia rasy. Konik polski info. [dostęp 2012-11-25].
- ↑ Edward Marszałek: Dziki koń zamieszkał w Bieszczadach. Dziennik Lasy Polskie. [dostęp 2011-09-25].
