To jest dobry artykuł

Alstom Citadis 100

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Konstal NGd99)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alstom Citadis 100
Citadis 100 w Bytomiu
Citadis 100 w Bytomiu
Dane ogólne
Producent Polska Alstom Konstal
Premiera 1999
Okres produkcji 1999-2001
Miejsce produkcji Chorzów
Poprzednik Konstal 116N
Dane techniczne
Liczba członów 3
Długość 24 050 ÷ 26 600 mm
Rozstaw osi w wózkach 1800 ÷ 1900 mm
Wysokość podłogi 340 ÷ 590 mm
Niskopodłogowość 70 ÷ 73%
Masa 28 000 ÷ 30 000 kg
Liczba i moc silników 4 × 120 ÷ 140 kW
Prędkość maksymalna 80 km/h
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących 34 ÷ 49
źródło: [1][2][3][4]
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Portal Portal Transport szynowy

Alstom Citadis 100 – dwie serie tramwajów niskopodłogowych z rodziny Citadis, produkowane w chorzowskim zakładzie Alstomu w latach 1999-2001. Powstało łącznie 21 sztuk, które są eksploatowane w Gdańsku i konurbacji górnośląskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1995 Konstal wyprodukował pierwszy swój tramwaj posiadający fragment niskopodłogowy (około 25%) – dwuczłonowy 112N. Powstał jeden egzemplarz, który został sprzedany Warszawie[5]. W 1997 roku Konstal wyprodukował kolejny model tramwaju częściowo niskopodłogowego (około 15%) – trójczłonowy 114Na[6]. Powstały dwie sztuki, które zostały sprzedane do Gdańska[7].

W 1998 roku Konstal we współpracy z Tramwajami Warszawskimi opracował kolejne prototypy tramwajów niskopodłogowych – jedną sztukę 116N i dwie sztuki 116Na[8][9]. W latach 1998-2000 powstało 26 sztuk seryjnych 116Na/1. Tramwaje te składały się z trzech członów i posiadały około 60% niskiej podłogi[9][10].

Bazując na doświadczeniach z produkcji wyżej wymienionych tramwajów, a w szczególności pojazdów typu 116Na, Alstom Konstal opracował nową rodzinę tramwajów – Citadis 100, która została przygotowana z myślą o rynku polskim[2] (w 1997 roku Konstal został przejęty przez francuski koncern Alstom[4]).

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Wejście do NGd99
Wnętrze NGd99
Wnętrze 116Nd

Tramwaje Citadis 100 to tramwaje trójczłonowe, jednokierunkowe, częściowo niskopodłogowe[3].

Typ Długość Masa Liczba
i moc silników
Miejsca
siedzące
Układ
płatów drzwi
Udział
niskiej podłogi
1
NGd99 26,6 m 30 t 4 × 140 kW 49 1-2-2-2-2-1 70% [2][3]
116Nd 24,05 m 28 t 4 × 120 kW 22 12 2-2-2-2 73% [4][3]

Wózki[edytuj | edytuj kod]

Tramwaje są oparte na dwóch wózkach napędowych pod członami skrajnymi oraz jednym wózku tocznym pod członem środkowym. Wózki napędowe do Citadisów 100 zostały wyprodukowane w zakładach Linke-Hofmann-Busch w Salzgitter, takie same wózki Alstom montował wcześniej w tramwajach Citadis 200 dla Magdeburga. Wózki toczne zostały wyprodukowane w Chorzowie[3][2][1].

Nadwozie[edytuj | edytuj kod]

NGd99 posiada po dwie pary dwupłatowych odskokowo-przesuwnych drzwi o prześwicie 1300 mm w niskopodłogowych częściach 1. i 3. członu. Dodatkowo na początku 1. i końcu 3. znajdują się drzwi jednopłatowe, pierwsze z nich stanowią wejście dla motorniczego[3]. 116Nd posiada po dwie pary dwupłatowych odskokowo-przesuwnych drzwi o prześwicie 1300 mm w 1. i 3. członie. Pierwsze skrzydło pierwszych drzwi stanowi wejście dla motorniczego[4].

Dzięki obniżeniu wysokości podłogi w części wysokopodłogowej, okna w Citadisach 100 znajdują się na jednej linii. Część okien posiada górną małą część uchylną[3].

Zarówno NGd99, jak i 116Nd, posiadają przy drugich drzwi wysuwany pomost ułatwiający wjazd osób na wózkach inwalidzkich, który sterowany jest ze stanowiska motorniczego[3].

Citadisy 100 posiadają zewnętrzne wyświetlacze pikselowe, pełniące rolę tablic kierunkowych[11][4].

Silniki[edytuj | edytuj kod]

Citadisy 100 napędzane są 4 asynchronicznymi silnikami chłodzonymi powietrzem o mocy 120 lub 140 kW. Układ sterowania zbudowany jest na bazie elementów półprzewodnikowych IGBT i umożliwia odzysk energii podczas hamowania. Zmiana prądu stałego na zmienny następuje w falownikach Onix 800 wyprodukowanych przez Alstom. Cała aparatura znajduje się na dachu tramwaju[3][4].

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

W części pasażerskiej NGd99 znajdują się 44 miejsca siedzące oraz stanowisko do mocowania wózków inwalidzkich[3]. Część pasażerska 116Nd posiada natomiast 22 normalne miejsca siedzące, 12 miejsc siedzących tzw. 1½ (o zwiększonej szerokości do 70 cm) oraz 2 stanowiska do mocowania wózków inwalidzkich. W pobliżu drzwi znajdują się wielofunkcyjne kolumny wyposażone w kasownik, hamulec bezpieczeństwa, przycisk otwierania drzwi, głośnik informacji pasażerskiej i kosz na śmieci[3][4].

Stanowisko motorniczego w Citadisach 100, poza standardowym wyposażeniem, wyposażone jest w klimatyzację oraz komputer techniczny pokazujący na bieżąco podstawowe informacje o podzespołach[3][4].

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Państwo Miasto Przewoźnik Model Dostawy Liczba
Polska
Polska
Gdańsk ZKM Gdańsk NGd99 1999-2000 4 [2]
konurbacja górnośląska Tramwaje Śląskie 116Nd 2000-2001 17 [1]

Gdańsk[edytuj | edytuj kod]

NGd99 w Gdańsku

21 grudnia 1999 dotarł do Gdańska pierwszy z czterech zamówionych Citadisów. W pierwszych dniach po dostarczeniu tramwaj był testowany pomiędzy zajezdnią Wrzeszcz, a pętlą w Oliwie. 29 grudnia odbył się pierwszy, oficjalny przejazd na linii nr 2 Jelitkowocentrum, do obsługi której tramwaje zostały zakupione. W styczniu 2000 rozpoczęto planową eksploatację pierwszego wagonu, a w maju zakończono dostawy[11][12].

Citadisy nie były pierwszymi niskopodłogowymi tramwajami w Gdańsku, gdyż od 1997 eksploatowano tam 2 pojazdy Konstal 114Na[13].

W latach 2009-2013 wszystkie 4 tramwaje zostały przemalowane na wzór nowych gdańskich tramwajów Bombardier Flexity Classic[12].

Konurbacja górnośląska[edytuj | edytuj kod]

116Nd w Katowicach

W 1998 roku Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej w Katowicach podpisało umowę z Alstomem na zakupu 17 Citadisów oraz remont trasy KatowiceChorzówBytom (linie nr 6 i 41), do obsługi której tramwaje zostały zakupione[14][3].

30 czerwca 2000 na terenie chorzowskich zakładów Alstomu odbyła się pierwsza prezentacja pierwszego z siedemnastu zakupionych Citadisów, a 17 lipca tramwaj został zaprezentowany podczas Dni Chorzowa. 4 sierpnia rozpoczęły się testy[3][14]. 17 września 2001 w zajezdni Zawodzie odbyła się uroczystość oficjalnego wprowadzenia tramwajów do ruchu, połączona z prezentacjami w Katowicach, Chorzowie i Bytomiu[15]. Powodem tak późnego wprowadzenia do eksploatacji były opóźnienia w remontach torowisk, do których obsługi zakupiono Citadisy[16].

Wszystkie tramwaje stacjonują w zajezdni Zawodzie[17]. Ze względu na niewłaściwą skrajnię śląskie Citadisy mogą obsługiwać tylko wybrane trasy[4].

Od momentu wprowadzenia Citadisów do ruchu w 2001 były one jedynymi niskopodłogowymi tramwajami w konurbacji górnośląskiej aż do 2014, kiedy rozpoczęto eksploatację pojazdów Pesa Twist[13][18].

Szczecin[edytuj | edytuj kod]

Wagon 116Nd-800 w marcu 2001 został zaprezentowany w Szczecinie i przez krótki okres tam pracował[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 116Nd. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 104. ISBN 978-83-920784-6-3.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 NGd99. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 110. ISBN 978-83-920784-6-3.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 Ryszard Rusak. Rodzina tramwajów CITADIS. „Świat Kolei”. 9/2000, s. 23-26. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 116Nd. W: Krzysztof Soida, Zbigniew Danyluk, Przemysław Nadolski: Tramwaje Górnośląskie Tom II. Rybnik: Eurosprinter, 2012, s. 253-254. ISBN 978-83-931006-6-8.
  5. Jacek Modrzejewski. Warszawski 112N. „Świat kolei”. 4/2012, s. 46-47. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1234-5962. 
  6. Jan Raczyński. Tramwaj 114Na. „Świat Kolei”. 4/1997, s. 36-37. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  7. 114Na. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 101. ISBN 978-83-920784-6-3.
  8. Piotr Ninard. Tramwaje typu 116N z GEC Alsthom KONSTAL. „Technika Transportu Szynowego”. 3/1998, s. 15-21. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1232-3829 (pol.). 
  9. 9,0 9,1 116N, 116Na. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 102. ISBN 978-83-920784-6-3.
  10. 116Na/1. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 103. ISBN 978-83-920784-6-3.
  11. 11,0 11,1 Wojciech Lemański. Citadis 100 w Gdańsku. „Świat Kolei”. 2/2000, s. 23-26. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  12. 12,0 12,1 K. Jacobson. Nowe malowania NGd99. „Świat Kolei”. 3/2014, s. 8. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  13. 13,0 13,1 Niskopodłogowe tramwaje w Polsce – stan na 31 maja 2011 roku (pol.). infotram.pl, 2011-05-31. [dostęp 2014-06-12].
  14. 14,0 14,1 Polish Citadis rolls out (ang.). railwaygazette.com. [dostęp 2014-01-09].
  15. Ryszard Rusak. Wprowadzenie katowickich tramwajów Citadis do ruchu. „Technika transportu szynowego”. 10/2001, s. 6-7. Emi-press Wydawnictwa Techniczne i Naukowe. ISSN 1232-3829 (pol.). 
  16. Ryszard Rusak. Prezentacja CITADIS-a. „Świat Kolei”. 8/2000, s. 7. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  17. Tramwaje Śląskie S.A. » Wagony liniowe (pol.). tram-silesia.pl. [dostęp 2013-11-25].
  18. Twisty Step wreszcie ruszyły (pol.). infotram.pl, 2014-05-13. [dostęp 2014-06-12].