Konstal 13N

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
13N
Dwuwagonowy skład 13N w Warszawie
Dwuwagonowy skład 13N w Warszawie
Dane techniczne
Liczba członów 1
Długość 13300 mm
Szerokość 2400 mm
Wysokość 3076 mm
Rozstaw wózków 6000 mm
Rozstaw osi w wózkach 1900 mm
Wysokość podłogi 850 mm
Masa 18000 kg
Liczba i moc silników 4 × 41,5 kW
Prędkość maksymalna 68 km/h
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących 22
Liczba miejsc stojących 100
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Portal Portal Transport szynowy

13N – oznaczenie tramwaju wytwarzanego w latach 1959–1969 przez zakłady Konstal w Chorzowie. 13N to pierwszy polski tramwaj szybkobieżny. Wyprodukowano 836 sztuk.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

13N to jednokierunkowy wagon silnikowy wyposażony w trzy pary harmonijkowych drzwi.

Projekt tramwaju wzoruje się bezpośrednio na czechosłowackim wozie Tatra T1, który został zakupiony w celu skopiowania niektórych rozwiązań konstrukcyjnych. Następnie powstał projekt oznaczony jako 11N, a po modernizacji wyposażenia elektrycznego opracowano prototyp 13N. Konstrukcja oparta była na amerykańskich założeniach specyfikacji tramwaju PCC, ale w przeciwieństwie do Czechów, Polacy nie zakupili oficjalnie licencji na jej wykorzystanie. Wyposażenie elektryczne dla pierwszych kilkudziesięciu egzemplarzy zakupiono w belgijskiej firmie ACEC.

Wersje[edytuj | edytuj kod]

Oprócz podstawowej wersji 13N wyprodukowano także 3 składy 13NS+13NSD z rozrządem stycznikowym, przy czym wagony 13NSD były doczepami czynnymi, pozbawionymi stanowiska motorniczego. Wersją rozwojową miały być modele 14N i 14ND, ale powstały tylko prototypy przebudowane następnie na 13NS i 13NSD. Wykonano także prototypowy tramwaj przegubowy 15N[1] - od wozu 102Na odróżniała go m.in. konstrukcja przegubu (brezentowa tkanina) i nastawnik (w formie kierownicy).

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Tramwaje 13N przeznaczone były dla Warszawy, ale 4 sztuki przebudowane na stycznikowe, identyczne z 13NS (jakkolwiek nigdy tego oznaczenia nie nosiły) otrzymał także GOP. Wozy prototypowe były testowane w Warszawie i Katowicach, tam jeździły także składy 14N+14ND i przegubowy 15N.

13N na przestrzeni lat poddawane były różnym modernizacjom. W Chorzowie do dziś pracuje jeden wóz techniczny przebudowany ze śląskiego 13NS, a Poznań posiada jeden egzemplarz muzealny wymieniony z Warszawą na wagon 102Na.

W nocy z 31.12.2012 na 1.01.2013, na specjalnej, okolicznościowej linii 13N, oficjalnie zakończono eksploatację tramwajów typu 13N w Warszawie[2]

Państwo Miasto Artykuł Typ Lata dostaw Liczba, szt. Numery Przewoźnik
 Polska Warszawa artykuł 13N 1959-1969 Wycofane z eksploatacji Tramwaje Warszawskie
GOP artykuł 13NS lata 60. 4 Tramwaje Śląskie
Poznań artykuł 13N 1999[3] 1 #115 (zachowany warszawski numer) MPK Poznań

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Zmodernizowany skład 13N 821+818
  • Wagony te były drugim typem wózkowym w Warszawie (po wagonach wrocławskich firmy Linke Hoffman) dostarczonych po wojnie,
  • Tramwaje w początkowym okresie były nazywane trumnami ze względu na swoją smukłość wynikającą z wózkowej konstrukcji, całkowicie je odróżniające od wagonów ostojnicowych,
  • W 1994 roku zmodernizowano wagony 821 i 818. Wagonowi 821 zamontowano dwa reflektory a 818 zamieniono w doczepę czynną, na miejscu przodu zamontowano tył innego rozbitego wagonu przeznaczonego do kasacji. W składzie zamontowano drzwi uchylno-odskokowe (wykładane), wymieniono też elektronikę. Skład 821+818 przez swój nietypowy wygląd nazywany jest „żabą”.
  • Tym modelem tramwaju na warszawskiej linii 18 kieruje bohater serialu Miodowe lata, motorniczy Karol Krawczyk.
  • W filmie animowanym Tytus, Romek i A'Tomek wśród złodziei marzeń profesor T'Alent przerobił wagon 13N nr 711 na wszechkosmiczny pojazd dla głównych bohaterów. Oryginalny 13N #711 został przyjęty na stan Tramwajów Warszawskich 7 grudnia 1968 roku i skreślony 12 lutego 1993 roku. Wagony „sąsiedzkie”, tj. #710 i #712, pozostawały w eksploatacji kolejno do 1999 i 2011 roku.
  • 5 stycznia 2013 roku ostatni raz można było się przejechać tramwajem typu Konstal 13N w ruchu liniowym. Od tego dnia tramwaje te nie jeżdzą w ruchu linowym

Można je już tylko spotkać podczas różnych imprez kulturowych w Warszawie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]