Liswarta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Liswarta
Liswarta
Liswarta w gminie Popów, powiat kłobucki
Lokalizacja
Źródło Mzyki (powiat lubliniecki)
315 m n.p.m.
Ujście Warta
Kule
185,8 m n.p.m.
Długość 93 km
Powierzchnia zlewni 1558 km²
Największe dopływy Biała Oksza, Czarna Oksza
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rzeki Polski

Liswarta (niem. Lisswarthe) – rzeka w województwie śląskim, długości 93 km. Jej źródła znajdują się na Wyżynie Śląskiej, w gminie Woźniki, w Mzykach. Jest lewym dopływem Warty, do której uchodzi w okolicach wsi Kule.

Bieg rzeki[edytuj | edytuj kod]

Pozostałości po jednym z wałów przy źródłach Liswarty w Mzykach, gmina Woźniki
Liswarta w miejscowości Tanina, gmina Herby
Ujście Liswarty do Warty

Rzeka w środkowym biegu płynie wąską doliną (przełomem). W okolicach górnego biegu rzeki utworzony został Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą. Powierzchnia dorzecza wynosi 1558 km².

Kamińsko. Most na Liswarcie
Liswarta w Stanach. Widok w kierunku południowym.
Liswarta w Podłężu Szlacheckim. Granica województw: opolskiego i śląskiego.

Znaczenie polityczne i gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

W dolnym biegu Liswarta stanowi umowną granicę między Małopolską, a Wielkopolską natomiast w górnym biegu stanowi ona część północnej krawędzi Górnego Śląska. Od miejscowości Łebki w gminie Herby do miejscowości Wędzina, w gminie Ciasna Liswarta stanowi granicę między powiatem lublinieckim i powiatem kłobuckim, a od Wędziny do Starokrzepic w gminie Krzepice stanowi granicę między powiatami kłobuckim i oleskim. W okresie międzywojennym na odcinku Łebki-Podłęże Królewskie stanowiła granicę państwową między II RP a III Rzeszą.

Od czasów średniowiecza nad brzegami Liswarty oraz przy jej dopływach powstawały kopalnie rud żelaza, były to rudy darniowe. W górnym biegu rzeki największe kopalnie rud żelaza powstawały w okolicy miejscowości Boronów, a największe kuźnice w miejscowościach Lisów oraz Tanina. W połowie XIX wieku powstał nawet projekt budowy walcowni w Taninie autorstwa hrabiego Karola von Aulock z Kochcic, jednak nie został on zrealizowany[1].

W górnym biegu rzeki znajduje się przy niej spora ilość stawów rybnych. Obecnie jest ona jednak o wiele mniejsza niż w XIX czy XVIII wieku. Stawy te wcześniej powstawały poprzez budowanie wałów i spiętrzanie wody nawet w pobliżu źródeł rzeki. Do tej pory wały te zachowały się w formie szczątkowej.

W przeszłości funkcjonowały różne odmiany nazwy rzeki takie jak Lizwarta, Liczwarta, Liszwarta, Lizdwarta czy Izdwarta[2].

Miejscowości nad Liswartą[edytuj | edytuj kod]

Dopływy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Damian Gołąbek Dawne hutnictwo i górnictwo w okolicy Boronowa Boronów 2004, s.7-9
  2. Liczwarta w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V (Kutowa Wola – Malczyce) z 1884 r.
  3. 3,0 3,1 Przewodnik Kajakowy: Warta, Pilica, Widawka i Grabia (pol.). Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego. [dostęp 2014-01-01]. s. 40.
  4. Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Kłobuck (pol.). UMiG Kłobuck. [dostęp 2009-12-29]. s. 54.