Powiat kłobucki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat kłobucki
Herb Flaga
Herb powiatu Flaga powiatu
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Województwo śląskie
Siedziba władz powiatu Kłobuck
Starosta Henryk Kiepura[1]
Powierzchnia 889[2] km²
Ludność (2010)
 • liczba
 • gęstość

84 975[3]
95,58[3] osób/km²
Urbanizacja 20,97%
Tablica rejestracyjna SKL
TERYT 2.24.31.06.00.0
gminy miejskie
miejsko-wiejskie 2
wiejskie 7
Adres starostwa
powiatowego
Rynek im. Jana Pawła II 13
42-100 Kłobuck
Strona internetowa powiatu
Siedziba starostwa powiatu
Siedziba Wydziału Komunikacji i Transportu

Powiat kłobuckipowiat w Polsce położony na północy województwa śląskiego. Utworzony został w 1952 roku. Zlikwidowany w 1975. Ponownie utworzony w 1999 roku w wyniku reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest Miasto Kłobuck.

Struktura[edytuj | edytuj kod]

W skład powiatu wchodzą:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki osadnictwa[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady pobytu człowieka na tej ziemi pochodzą z ok. X tysiąclecia p.n.e., tuż po ustąpieniu lodowca, ale właściwa kolonizacja rozpoczyna się od IX wieku n.e. Wczesne średniowiecze jest okresem następnej fali osadniczej ludności pochodzącej ze Śląska. Pierwsze wzmianki w dokumentach historycznych – o tych stronach – datowane są na rok 1262 kiedy to w Iwanowicach odbył się zjazd książąt dzielnicowych – Bolesława Pobożnego i Bolesława Wstydliwego.

Historia początków powstania odrębnej jednostki administracyjnej na terenie powiatu kłobuckiego ginie w mrokach dziejów. Wiadomo, że w XI w. ziemie te należały do Ziemi krakowskiej i były własnością Kazimierza Sprawiedliwego (1179 r.). Sto lat później, pierwsze dokumenty wymieniają Adama kasztelana z Krakowa jako zarządzającego tą ziemią. Ten podział administracyjny był utrzymywany prawie do końca XIII w. Początków odrębności administracyjno – terytorialnej należy doszukiwać się po układzie książąt piastowskich (w roku 1296 w Krzywiniu) : po wyłączeniu Kłobucka z zakresu władzy kasztelańskiej i wprowadzeniu urzędu starosty.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Różne źródła historyczne podają różne daty powstania miasta Kłobucka. Jedni autorzy podają rok 1344, w którym dokument Kazimierza Wielkiego wymienia Prutenusa, jako wójta kłobuckiego, inni rok 1339, w którym Kazimierz Wielki zwolnił mieszkańców Kłobucka od wielu danin i powinności, a jeszcze inni poszukując daty powstania miasta podają rok 1244. Jedno jest jednak pewne, że w archiwach dokument lokacyjny czeka jeszcze na odkrycie.

Późniejszy okres życia mieszkańców przebiegał raczej spokojnie, jeżeli nie liczyć odparcia najazdu wojsk Mikołaja księcia opolskiego w 1474 roku. Z kronik wiemy, że los nie oszczędził miastu pożarów, które kilkakrotnie niszczyły nieomal doszczętnie zabudowania. W okresie umacniania władzy królewskiej w Polsce, przywiązywano dużą uwagę Kłobuckowi, czego dowodem były aż trzy wizyty Króla Władysława Jagiełły w tym mieście (w roku 1416, 1420 i 1426).

W latach 1434-1449 żył w Kłobucku kanonik krakowski, historyk Jan Długosz – piastujący tu funkcję proboszcza. Z tego okresu pochodzi opis Kłobucka zamieszczony w Historii Polski. Dzięki położeniu na szlaku handlowym, łączącym Śląsk z Wielkopolską – Kłobuck w średniowieczu rozwijał się prężnie, szczególnie rozwijało się rzeźnictwo w oparciu o pędzone tą trasą bydło. To z kolei spowodowało rozwój miejscowego rolnictwa jako źródła zaopatrzenia już istniejących rzeźni.

Od połowy XIV wieku ośrodkiem władzy administracyjnej na tych ziemiach jest starostwo niegrodowe w Krzepicach.

Degradacja[edytuj | edytuj kod]

W roku 1658, decyzją Sejmu Warszawskiego, wyłączono Kłobuck z starostwa krzepickiego i oddano pod Zarząd Zakonowi Paulinów. Wskutek tej ostatniej decyzji Kłobuck zyskał miano starostwa w powiecie lelowskim. W okresie II rozbioru (1796 r.), odebrano Paulinom starostwo Kłobuckie i tym samym włączono do dóbr rządowych. Wówczas to z nadania króla pruskiego prywatnym właścicielem miasta stał się Chrystian hrabia Luttichau. W cztery lata później miasto dostaje się w ręce pruskiego ministra Christiana hr. Haugwitza. Po przemarszu wojsk napoleońskich, Kłobuck znalazł się w powiecie częstochowskim, departamentu kaliskiego, a po ich klęsce ziemie te znalazły się w województwie kaliskim, obwodzie wieluńskim, powiecie częstochowskim. Kolejna reorganizacja była po upadku powstania listopadowego, wówczas to ziemie te przypisano do guberni warszawskiej. W 1866 roku, na mocy ukazu carskiego, Kłobuck jest w powiecie częstochowskim – guberni piotrkowskiej. Reperkusją po klęsce powstania styczniowego była utrata praw miejskich Kłobucka na mocy postanowienia rosyjskiego Komitetu Urządzającego z dnia 23 stycznia 1870 roku, a następnie włączenie do gminy Kamyk (decyzja gubernatora piotrkowskiego z dnia 30.09.1870 r.).

XX wiek[edytuj | edytuj kod]

Pomnik upamiętniający Bitwę pod Mokrą

Przywrócenie praw miejskich nastąpiło dopiero w 1916 roku, a w rok później otwarto filię częstochowskiego urzędu powiatowego. W czasie II wojny światowej włączony do III Rzeszy, jako część powiatu Blachownia w rejencji opolskiej w prowincji Schlesien (od stycznia 1941 roku w prowincji Oberschlesien). Po II wojnie światowej, z północnej części powiatu częstochowskiego wyodrębniono powiat kłobucki na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 kwietnia 1952 roku. Powiat w tej formie przetrwał do 1 czerwca 1975 roku, kiedy to kolejna reforma administracji państwowej zlikwidowała powiaty. Od 1 stycznia 1999 roku Kłobuck ponownie jest powiatem – związkiem 7 gmin i 2 miast, z których największą terytorialnie jest gmina Wręczyca Wielka, a najmniejszą gmina Panki. Łącznie zamieszkuje te ziemie ok. 86 tys. Mieszkańców, w tym 18,6 tys. w 2 miastach (Kłobucku i Krzepicach).

Miasta[edytuj | edytuj kod]

Miasto Herb Ludność Powierzchnia
Kłobuck POL Kłobuck COA.svg 13 237 47,53 km²
Krzepice POL Krzepice COA.svg 4 532 27,71 km²

Wsie powyżej 1000 mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

Wieś Gmina Liczba ludności
Wręczyca Wielka Wręczyca Wielka 2718
Miedźno Miedźno 2529
Przystajń Przystajń 2283
Ostrowy nad Okszą Miedźno 2100
Truskolasy Wręczyca Wielka 2044
Łobodno Kłobuck 1810
Panki Panki 1733
Kalej Wręczyca Wielka 1668
Starokrzepice Krzepice 1319
Kamyk Kłobuck 1245
Opatów Opatów 1213
Waleńczów Opatów 1112
Lipie Lipie 1103

Starostowie[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 84 854 100 43 026 50,71 41 828 49,29
Miasto 17 767 20,94 9235 10,88 8532 10,05
Wieś 67 087 79,06 33 791 39,82 33 296 39,24

Ludność w latach[edytuj | edytuj kod]

  • 1999 – 86 181
  • 2000 – 86 184
  • 2001 – 86 088
  • 2002 – 84 903
  • 2003 – 84 805
  • 2004 – 84 830
  • 2006 – 84 761
  • 2007 – 84 789
  • 2008 – 84 867
  • 2009 – 85 001
  • 2010 – 84 975

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Głównymi drogami biegnącymi przez powiat kłobucki są:

Wzdłuż wschodniej granicy powiatu przebiegać będzie autostrada A1. Droga krajowa nr 43 zostanie połączona z autostradą węzłem komunikacyjnym we wsi Lgota.

Linie kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Przez powiat biegną linie kolejowe:

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]