Bruno z Kwerfurtu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Bruno (OSB)
biskup misyjny i męczennik
Bruno of Querfurt.jpg
Fresk z opactwa Św. Krzyż przedstawiający śmierć Brunona z Kwerfurtu.
Data urodzenia ok. 974
Kwerfurt
Data śmierci 14 lutego lub 9 marca 1009
Kościół/
wyznanie
rzymskokatolicki
Wspomnienie 12 lipca
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Bruno z Kwerfurtu, Bruno Bonifacy z Kwerfurtu, również Brunon z Kwerfurtu, Bonifacy apostoł Rusi (ur. ok. 974 w Kwerfurcie, zm. 14 lutego lub 9 marca 1009 w strefie przygranicznej Prus, Rusi i Litwy) – mnich benedyktyński, kapelan cesarski, biskup misyjny, męczennik i święty Kościoła katolickiego[1], apostoł Pomorza[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Bruno urodził się w arystokratycznej rodzinie saskiego grafa w Kwerfurcie (ob. Querfurt). Kształcił się w szkole katedralnej w Magdeburgu. W 995 mianowany kanonikiem, następnie na dworze cesarza Ottona III pełnił funkcję kapelana i pozostawał w zażyłej przyjaźni z cesarzem.

W 998 w Rzymie porzucił karierę dworską i prawdopodobnie wstąpił do zakonu benedyktynów w klasztorze na Awentynie. Zapewne wówczas otrzymał imię zakonne Bonifacy.

W 1001 zamieszkał w pustelni św. Romualda w Pereum koło Rawenny w Italii. Na życzenie Bolesława Chrobrego w 1001 grupa misjonarzy z Pereum udała się do Polski. Miał do nich dołączyć Brunon po uzyskaniu pozwolenia na działalność misyjną. Jest wysoce prawdopodobne, że Chrobry chciał, by misjonarze prowadzili ewangelizację wśród Słowian nadodrzańskich, co musiało spotkać się z niepokojem metropolitów niemieckich. Brunon otrzymał pozwolenie na wyświęcenie od Sylwestra II oraz zezwolenie dla misji zakonników z Pereum. Otrzymał również paliusz. Zimą 1002 udał się na dwór króla niemieckiego Henryka II, lecz musiał czekać do 1004 na święcenia uzyskane z rąk arcybiskupa Magdeburga. Celem jego działalności misyjnej stały się jednak Węgry, a potem plemiona Pieczyngów (teren nad Dnieprem, na południe od Rusi Kijowskiej), dla których wyświęcił biskupa. Uważa się także, że Brunon wysłał wyświęconego przez siebie biskupa do Szwecji, ostatnio jednak pojawiły się głosy kwestionujące tę hipotezę[3].

Po śmierci jego współbraci, Pięciu Braci Męczenników[4], wybrał się do Polski. Według późniejszej Kroniki Spangeberga mnich benedyktyński Bruno ok. 1000 r. założył kościół św. Wawrzyńca w Łomży.

Potępił wojnę prowadzoną przez króla niemieckiego Henryka II przeciwko Polakom[5].

Wraz z 18 misjonarzami poniósł śmierć męczeńską 14 lutego lub 9 marca 1009 roku.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Św. Bruno napisał dwa dzieła hagiograficzne:

Są to pierwszorzędne źródła do dziejów wczesnośredniowiecznej Polski i Europy środkowej.

Święty napisał również List do Henryka II, stanowiący próbę mediacji między królem a Chrobrym. List jest jednym z pierwszych dzieł napisanych bez wątpienia na terenie Polski. Wobec przedłużającej się wojny między obydwoma władcami udał się na misję do Prus, na pogranicze Litwy i Rusi Kijowskiej (zmarł tamże).

W sztuce[edytuj | edytuj kod]

Krzyż św. Brunona w Giżycku

Jedyny pomnik męczeńskiej śmierci św. Brunona na ziemiach polskich znajduje się w Giżycku, kilometr na płd. zach. od centrum miasta, na wzgórzu nad jeziorem Niegocin, nieopodal trasy kolejowej Olsztyn – Giżycko. Miejsce to było począwszy od końca XIX wieku uważane przez Niemców za miejsce kaźni świętego, co jednak nie znajduje potwierdzenia w źródłach.

Święty w literaturze

Żywot świętego stał się kanwą powieściowej trylogii historycznej dla młodzieży pod wspólnym tytułem Jest tu chłopiec Anny Lisowskiej-Niepokólczyckiej.

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne św. Brunona w Kościele katolickim obchodzone jest 12 lipca.

W Polsce

W Kościele katolickim w Polsce odprawia się uroczystości liturgiczne w diecezji łomżyńskiej (patronat od 1963)[2], archidiecezji warmińskiej[6], oraz parafii w Giżycku, których Brunon jest głównym patronem[7]. Bruno z Kwerfurtu jest również patronem Warmii od 2009 roku[2][8].

W tekstach liturgicznych współczesnego pochodzenia, Bruno z Kwerfurtu wzmiankowany jest rzadko.

Z okazji 1000-lecia jego męczeńskiej śmierci Poczta Polska wydała okolicznościowy znaczek pocztowy z jego podobizną - fragment obrazu M. Załuskiego z 1860 r. „Misja św. Brunona” znajdującego się w katedrze św. Michała Archanioła w Łomży[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 1: A-C. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 492. ISBN 8370972713.
  2. 2,0 2,1 2,2 Czy św. Brunon z Kwerfurtu pochowany jest na Świętym Krzyżu? - Klasztor Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej, Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego
  3. W oryginalnym tekście źródłowym podane jest, że Bruno wysłał biskupa do ludu Suigi, który utożsamia się ze Szwedami. Być może jednak chodzi o jakiś lud żyjący nad Morzem Czarnym. Nora Berend: Christianization and the rise of Christian monarchy: Scandinavia, Central Europe and Rus' c. 900-1200, Cambridge University Press, 2007, s. 182
  4. Italczyków: Benedykta z Benewentu i Jana oraz Słowian – Mateusza, Krystyna i Izaaka, którzy ponieśli śmierć męczeńską w 1003
  5. Steven Runciman: Dzieje wypraw krzyżowych. T. 1. Warszawa: PIW, 1987, s. 86. ISBN 830601457X.
  6. Kalendarz liturgiczny diecezji polskich, Stan na 30 października 2011 (pol.). KKBiDS. [dostęp 2012-03-02].
  7. Św. Bruno(n) na stronie parafii w Giżycku
  8. Warmia i Mazury - św. Brunon z Kwerfurtu patronem Warmii i Mazur [opublikowano: 2008-11-03]
  9. Poczta Polska, Numer katalogowy 4281, data wydania: 19.06.2009 [1]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe źródła w tłumaczeniu na j. polski

Literatura przydmiotowa[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]