Madame Butterfly

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Madame Butterfly
Madama Butterfly
Plakat A. Hohensteina
Plakat A. Hohensteina
Rodzaj opera werystyczna
Muzyka Giacomo Puccini
Libretto Luigi Illica i Giuseppe Giacosa
Liczba aktów 3 (pierwotnie 2)
Język oryginału włoski
Źródło literackie powieść Johna Luthera Longa i dramat Davida Belasco
Czas trwania ok. 180 min
Premiera 17 lutego 1904, teatr La Scala w Mediolanie
Premiera polska 3 grudnia 1908, Teatr Wielki w Warszawie
poprzednia
Tosca
następna
Dziewczyna ze Złotego Zachodu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Geraldine Farrar jako Butterfly

Madame Butterfly (Madama Butterfly) – opera werystyczna Giacoma Pucciniego z 1904 w trzech aktach (pierwotnie w dwóch).

Osoby[edytuj | edytuj kod]

Główne

Drugoplanowe

  • Suzuki, służąca Cio-cio-san – mezzosopran
  • Kate Pinkerton – mezzosopran
  • Goro, japoński swat – tenor
  • Książę Yamadori – tenor
  • Bonzo, wuj Cio-cio-san – bas
  • Komisarz – bas
  • Urzędnik cesarski – baryton
  • Matka Cio-cio-san – mezzosopran
  • Ciotka Cio-cio-san – mezzosopran
  • Kuzynka Cio-cio-san – sopran
  • Yakuside – bas
  • Dziecko Cio-cio-san – rola nieśpiewana
  • Krewni Cio-cio-san i marynarze

Treść[edytuj | edytuj kod]

Czas i miejsce akcji: Nagasaki, przełom XIX i XX wieku.

W porcie w Nagasaki cumuje okręt marynarki Stanów Zjednoczonych „Abraham Lincoln”. Młody oficer – Benjamin Franklin Pinkerton – szuka rozrywki. Nawiązuje romans z piętnastoletnią gejszą Cio-cio-san (niekiedy Cho-cho-san), zwaną po angielsku Butterfly, czyli motyl. W języku japońskim: 蝶々夫人 (jap. Chōchō-fujin Madama Butterfly?, マダマ・バタフライ).

Pinkerton postanawia z pomocą Goro zorganizować, w wynajętym domku na wzgórzu, pozorny ślub "na 999 lat", według japońskiego zwyczaju. Nie słucha ostrzeżeń amerykańskiego konsula Sharplessa, który twierdzi, że dziewczyna jest w nim naprawdę zakochana, podczas gdy Pinkerton związek z Japonką traktuje nie do końca poważnie.

Rzeczywiście, młoda narzeczona, przygotowując się do ślubu z Amerykaninem, przyjmuje w misji chrzest. Jej wuj Bonzo, który odkrył tę zdradę japońskiej tradycji, przybywa na miejsce ceremonii i wyklina wiarołomną. Burzy to przebieg ceremonii. Zaproszeni goście opuszczają nowożeńców. Młodzi mimo to spędzają upojną noc[a].

Aria Un bel dì vedremo w wykonaniu Rosy Ponselle. Nagranie z 1919 r.

Gdy Pinkerton wypływa z powrotem do Ameryki, obiecuje swej japońskiej żonie, że wróci, gdy rudziki uwiją nowe gniazda. Cio-cio-san, wraz z wierną służebnicą Suzuki, przez trzy lata wyczekuje jego przybycia (aria Un bel dì vedremo). Cierpi coraz większy niedostatek. Suzuki i Sharpless próbują uświadomić dziewczynie jej położenie. Sharpless radzi jej przyjąć awanse bogatego księcia Yamadori. Cio-cio-san nie wierzy słowom konsula. Oznajmia mu, że istnieje dodatkowa więź łącząca ją z Pinkertonem – ich syn.

Niedługo po spotkaniu Butterfly z Sharplessem, „Abraham Lincoln” znowu zawija do Nagasaki. Madame Pinkerton, jak sama siebie nazywa, wraz z Suzuki przystraja cały dom kwiatami (Scuoti quelle fronda). Oczekiwanie przedłuża się i znużona dziewczyna zasypia. Pinkerton pojawia się w końcu z Sharplessem i młodą Amerykanką, co budzi uzasadniony niepokój Suzuki. To nowa, "prawdziwa" żona oficera. Butterfly także uświadamia sobie prawdę i sięga po ojcowski sztylet z inskrypcją Niech z honorem umiera ten, komu los nie pozwolił żyć z honorem. Przed jej śmiercią do izby wbiega dziecko, nieświadome, że może tylko pożegnać się z matką. Pinkerton, który po chwili wpada do pokoju z jej imieniem na ustach, jest już tylko świadkiem ostatniego tchnienia kobiety, która dla niego poświęciła życie. Odbiera jej milczącą zgodę na zabranie ich synka do Ameryki.

Historia utworu[edytuj | edytuj kod]

Premiera pierwszej wersji opery miała miejsce 17 lutego 1904 w mediolańskiej La Scali. Madame Butterfly składała się wtedy z dwóch aktów i została bardzo chłodno przyjęta. Puccini wprowadził w utworze szereg istotnych zmian, m.in. dzieląc nieproporcjonalnie długi akt na dwa, i w tej wersji cztery miesiące później wystawiono Madame Butterfly ponownie w Brescii. Ponieważ za jedną z przyczyn niepowodzenia prapremiery uznawano nietrafną obsadę, do partii Cio-Cio-San zaangażowano specjalnie w tym celu sprowadzoną Salomeę Kruszelnicką. Tym razem dzieło odniosło olbrzymi sukces, przenosząc się na deski Metropolitan Opera w 1907. W La Scali wystawiono Madame Butterfly ponownie dopiero po śmierci Pucciniego, ponieważ – dotknięty niepowodzeniem prawykonania – za życia nie wyrażał zgody na inscenizowanie opery na tej scenie.

Obecnie we Włoszech wystawia się najczęściej wersję dwuaktową, w Stanach Zjednoczonych bardziej popularna jest wersja trzyaktowa.

Uwagi

  1. Według Józefa Kańskiego, duet Bimba degli occhi jest jednym z najpiękniejszych duetów opery.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Kański: Przewodnik operowy. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne S. A., 2008. ISBN 978-83-224-0721-9.
  • Kolekcja La Scala – Najsławniejsze opery świata. Polskie Media Amer.Com, Oxford Educational Sp. z o.o., 2006–2008. ISBN 978-83-252-0161-6.