McDonnell Douglas DC-10

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
McDonnell Douglas DC-10-10
McDonnell Douglas DC-10 w wersji transportowej należący do kazachskich linii Deta Air
McDonnell Douglas DC-10 w wersji transportowej należący do kazachskich linii Deta Air
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent McDonnell Douglas
Typ pasażerski i transportowy, dalekiego zasięgu
Konstrukcja duralowo-kompozytowa, półskorupowa, kabina hermetyzowana, podwozie chowane
Załoga 3 (2 pilotów i inżynier pokładowy)
Historia
Data oblotu 29 sierpnia 1970
Lata produkcji 1971-1989
Egzemplarze 446 w tym aktywnych 168[1]
Liczba wypadków
 • w tym katastrof
56 [2]
32 (1261 ofiar śmiertelnych)[3]
Dane techniczne
Napęd 3 turbowentylatorowe General Electric CF6-6D, Pratt & Whitney JT9D-20
Ciąg 218 kN
Wymiary
Rozpiętość 47,43 m
Długość 55,55 m
Wysokość 17,70 m
Powierzchnia nośna 329,8 m²
Masa
Własna 110.710 kg
Użyteczna 41.290 kg
Startowa 186.025 kg
Osiągi
Prędkość maks. 982 km/h
Prędkość przelotowa 908 km/h
Zasięg 10.220 km
Promień działania 4.355 km
Dane operacyjne
Liczba miejsc
od 265 do 380 (zależy od wersji)
Użytkownicy
FedEx, USAF
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

McDonnell Douglas DC-10 – trójsilnikowy samolot średniego i dalekiego zasięgu, produkowany przez firmę McDonnell Douglas. Porównywany do Airbusa A300, Boeinga 747 i Lockheed L-1011 TriStar. DC-10 został wyprodukowany w liczbie 446 egzemplarzy w aktywnej służbie pozostaje 168 sztuk (38%). W United States Air Force jako latające cysterny służy 59 KC-10 Extender.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Samolot ten był pierwszym wspólnym dziełem po połączeniu się McDonnell Aircraft Corporation i Douglas Aircraft Company w jedną firmę, przeznaczonym na rynek cywilny. Powstał na zlecenie American Airlines, która zapragnęła posiadać samolot mniejszy od Boeinga 747, ale o podobnym zasięgu i mogącego startować z mniejszych lotnisk. Firma sprostała wymaganiom zleceniodawcy tworząc właśnie DC-10.

Swój pierwszy lot DC-10 odbył 29 sierpnia 1970 r. i wszedł na rynek już rok później, tuż przed samolotem Lockheed L-1011 TriStar, który jest bardzo podobny pod względem parametrów. Pierwszymi odbiorcami byli United Airlines i American Airlines.

Pierwsza wersja DC-10 seria 10 (zwana domestic) o zasięgu 6112 km. Seria 30 miała znacznie zwiększony zasięg 10010 km, a z maksymalnym ładunkiem 7415km. Natomiast seria 40 dysponowała zasięgiem 9265 km przy normalnym załadunku i 7520 km przy maksymalnym. Jedną z najbardziej widocznych różnic było posiadanie przez serie 10 trzech kompletów podwozia, a 30 i 40 miała cztery. Dodatkowe dwa koła serie 30 i 40 otrzymały za sprawą zwiększonej ładowności.

Ostatni DC-10 z wyprodukowany egzemplarz zszedł z taśmy produkcyjnej w grudniu 1988 i został dostarczony na początku następnego roku.

Przez krótki czas (czerwiec-wrzesień 1995) Polskie Linie Lotnicze LOT eksploatowały 1 egzemplarz DC-10 (nr fabryczny 46933) na trasie Warszawa-Nowy Jork. Samolot ten był wyleasingowany z Malaysia Airlines.

Warianty[edytuj | edytuj kod]

Wersje cywilne[edytuj | edytuj kod]

  • DC-10-10: Oryginalna wersja produkowana od 1970. Odbiorcami byli American Airlines i United Airlines. Był wyposażony w silniki General Electric GE CF6-6.
  • DC-10-10F: Wersja przeznaczona do transportu zwiększonej ilości ładunku.
  • DC-10-15: Również znany jako DC-10 Sport. Posiadał silniki General Electric CF6-50. Produkowany od 1979.
  • DC-10-20: zobacz DC-10-40.
  • DC-10-30: Najbardziej powszechny model, zamontowano w nim silniki turbowentylatorowe General Electric CF6-50 i większe zbiorniki paliwa zwiększające zasięg, oraz dodatkową parę podwozia potrzebną po zwiększeniu ładowności. Była to druga po DC-10-40 wersja o dużym zasięgu, bardzo popularna wśród europejskich przewoźników. Produkowany od 1972. Ostatni, pasażerski, latający egzemplarz tej wersji, wykonujący loty rejsowe, należący do Biman Bangladesh Airlines samolot o znakach S2-ACR, swój ostatni lot wykonał 7 grudnia 2013 roku[4].
  • DC-10-30CF: Ładunkowo/pasażerska wersja.
  • DC-10-30ER: Wersja o zwiększonym zasięgu.
  • DC-10-30F: Ogólnoprzewozowa wersja.
  • DC-10-40: Pierwsza wersja o dużym zasięgu, zaopatrzona w silniki Pratt & Whitney JT9D. Początkowo nosił nazwę DC-10-20, został przemianowany na DC-10-40 po specjalnych wymaganiach od firmy Northwest Airlines dotyczących względów marketingowych. Northwest sądził, że ich klienci uznają, że oznaczenie 40 będzie równoznaczne z wrażeniem, że konstrukcja jest bardziej zaawansowana. Produkowany od 1972.
  • DC-10 Super 60: Niezrealizowana wersja samolotu z wydłużonym kadłubem i zmodernizowanym wyposażeniem.
  • DC-10-61: Niezrealizowana wersja z wydłużonym o 12,2 m kadłubem, przeznaczona na trasy krajowe i przystosowana do przewozu 390 pasażerów.
  • DC-10-62: Niezrealizowana wersja z wydłużonym o 8,1 m kadłubem, przeznaczona na trasy międzykontynentalne i przystosowana do przewozu 350 pasażerów.
  • DC-10-63: Niezrealizowana wersja wykorzystująca kadłub samolotu DC-10-61 oraz skrzydła i silniki z wersji DC-10-62.

McDonnell Douglas później wyprodukował większy wariant nazwany MD-11. MD-11 wyposażony został w nowsze silniki i szklany kokpit; wyeliminowało to konieczność obecności inżyniera lotu na pokładzie. MD-11 wszedł na wyposażenie linii lotniczych w 1991. W dodatku niektóre DC-10 zostały ulepszone przez Boeinga i zostały nazwane MD-10. W MD-10 został poprawiony przede wszystkim kokpit. Oba te modele wprowadził na swoje wyposażenie FedEx.

Wersje wojskowe[edytuj | edytuj kod]

KC-10 Extender, bazowany na DC-10-30

Dane techniczne poszczególnych wersji[edytuj | edytuj kod]

Wersja DC-10-10 DC-10-30 DC-10-40
Rozpiętość 47,43 m 50,39 m 50,39 m
Długość 55,55 m 55,06 m 55,04 m
Wysokość 17,70 m 17,70 m 17,70 m
Powierzchnia nośna 329,8 m² 338,8 m² 338,8 m²
Masa startowa 186.025 kg 251.815 kg 251.815 kg
Masa własna 110.710 kg 122.960 kg 123.640 kg
Masa użyteczna 41.290 kg 44.010 kg 43.330 kg
Prędkość maksymalna 960 km/h 960 km/h 960 km/h
Maksymalny zasięg 10.220 km 10.500 km 11.190 km
Zasięg z maksymalnym obciążeniem 4.355 km 7.415 km 6.485 km
Pasażerowie 265 (typowo) do 380 (maksymalnie) 265 (typowo) do 380 (maksymalnie) 265 (typowo) do 380 (maksymalnie)
Silniki 3 turbowentylatorowe General Electric CF6-6D 3 turbowentylatorowe General Electric CF6-50C2 z ciągiem 226,8 kN 3 × turbowentylatorowe Pratt & Whitney JT9D-20

Przypisy

  1. McDonnell Douglas DC-10 Production summary (ang.). Airfleets.net. [dostęp 2011-06-27].
  2. McDonnell Douglas DC-10 (ang.). W: ASN Aviation Safety Database [on-line]. Aviation Safety Network. [dostęp 2011-06-27].
  3. McDonnell Douglas DC-10 Statistics (ang.). W: ASN Aviation Safety Database [on-line]. Aviation Safety Network. [dostęp 2011-06-27].
  4. DC-10 Farewell, "Jets", nr January/February (2014), s. 9, ISSN 2045-6490

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]