Mykoła Skrypnyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mykoła Skrypnyk
Skrypnyk Mykola.jpg
Data i miejsce urodzenia 25 stycznia 1872
Jasynuwata, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 7 lipca 1933
Charków, ZSRR
ludowy komisarz sprawiedliwości USRR
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Ukrainy (bolszewików), Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików)
Okres urzędowania od 1922
do luty 1927
Poprzednik Michaił Wietoszkin
Następca Wasyl Porajko
ludowy komisarz oświaty USRR
Okres urzędowania od luty 1927
do luty 1933
Poprzednik Ołeksandr Szumski
Następca Wołodymyr Zatonskyj
Odznaczenia
Order Czerwonego Sztandaru

Mykoła Skrypnyk, ukr. Микола Олексійович Скрипник (ur. 25 stycznia 1872 w stanicy Jasynuwata (ówcześnie gubernia katerynosławska) zm. 7 lipca 1933 roku w Charkowie) – ukraiński działacz komunistyczny, ludowy komisarz oświaty USRR (1925-33), jeden z czołowych przedstawicieli polityki ukrainizacji w USRR w latach dwudziestych XX w.[1].

Nauki pobierał w gimnazjum w Izjumie, z którego został wyrzucony za działalność rewolucyjną. Od 1900 roku studiował na Politechnice w Petersburgu, gdzie początkowo związał się z narodowymi kółkami ukraińskimi, jednak później przystał do ruchu bolszewickiego skupionego wokół Lenina. Przez krótki czas w 1914 roku redagował Prawdę. 16 sierpnia 1917 na VI zjeździe SDPRR(b) wybrany na zastępcę członka Komitetu Centralnego, pozostawał nim do 6 marca 1918. Podczas rewolucji październikowej członek Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego (sztabu kierującego przewrotem) w Piotrogrodzie. W grudniu 1917 roku wszedł do utworzonego przez bolszewików rządu Ukraińskiej Ludowej Republiki Rad w Charkowie, od 6 marca 1918 do 18 kwietnia jego premier i minister spraw zagranicznych. W latach 1918-20 przebywał w Rosji sowieckiej, gdzie od lipca 1918 do stycznia 1919 był członkiem Kolegium Czeka, kierował Oddziałem walki z kontrrewolucją i Tajnym Oddziałem (Siekrietnyj Otdieł) Czeka, zajmującym się walką z kontrewolucją i antyradzieckimi partiami, organizacjami i ugrupowaniami politycznymi. Później wrócił na Ukrainę, gdzie w latach 1919-21 sprawował urząd komisarza inspekcji robotniczo-chłopskiej USRR, równolegle w czasie wojny domowej uczestnicząc w radach wojennych frontów Armii Czerwonej. Po zakończeniu wojny domowej objął funkcję komisarza spraw wewnętrznych USRR (1921-22), a w latach 1922-27 komisarza sprawiedliwości i prokuratora generalnego USRR. W latach 1923-27 zastępca członka RKP(b) i WKP(b), od 1927 aż do śmierci członek Komitetu Centralnego WKP(b).

W 1927 zastąpił odwołanego za odchylenie nacjonalistyczne (tzw. szumskizm) Ołeksandra Szumskiego na stanowisku ludowego komisarza oświaty USRR, funkcję sprawował do lutego 1933. Był jednym z głównych zwolenników polityki ukrainizacji i przeciwnikiem rosyjskiego szowinizmu narodowego. Od 1929 roku był członkiem Wszechukraińskiej Akademii Nauk (WUAN), do której rozwoju walnie się przyczynił. W latach 1925-27 zastępca członka, od 1927 do śmierci członek Biura Politycznego KP(b)U.

W lutym 1933 mianowany przewodniczącym Derżpłanu USRR, sprawował też urząd wiceprzewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych USRR. Na początku 1933 roku oskarżony o odchylenie nacjonalistyczne, po kampanii ataków na swoją działalność w lipcu tego roku popełnił samobójstwo[1].

Odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 S. Yekelchyk, Ukraina, s.160


Bibliografia, literatura, linki[edytuj | edytuj kod]

  • S. Yekelchyk, Ukraina. Narodziny nowoczesnego narodu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2009, ISBN 978-83-233-2618-2