Wołodymyr Zatonskyj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wołodymyr Zatonskyj
Zatonskij Volodymyr.jpg
Data i miejsce urodzenia 8 sierpnia 1888
Łysiec, gubernia podolska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 29 lipca 1938
Kijów, ZSRR
ludowy komisarz oświaty USRR
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Ukrainy (bolszewików), Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików)
Okres urzędowania od 22 lutego 1933
do 3 listopada 1937
Poprzednik Mykoła Skrypnyk
Następca Hryhorij Chomenko

Wołodymyr Zatonskyj, ukr. Володи́мир Петро́вич Зато́нський (ur. 27 lipca?/8 sierpnia 1888 we wsi Łysiec w powiecie uszyckim guberni podolskiej, zm. 29 lipca 1938 w Kijowie) – działacz KPU(b), członek Centralnej Komisji Kontroli WKP (b) (1927-34), zastępca członka Komitetu Centralnego WKP(b) (1934-37) ludowy komisarz oświaty USRR (1933-1937), ofiara wielkiego terroru w ZSRR.

Urodził sie w rodzinie wiejskiego pisarza. W 1895 jego rodzina przeprowadziła się do Kamieńca Podolskiego, gdzie ukończył w 1906 roku gimnazjum. W 1912 roku ukończył wydział fizyczno-matematyczny Uniwersytetu Kijowskiego z dyplomem chemika (był z niego dwukrotnie wyrzucany za działalność w ruchu rewolucyjnym). Od 1905 członek SDPRR (frakcja mienszewików), po rewolucji lutowej i obaleniu caratu we frakcji bolszewików SDPRR, następnie w RKP(b) i WKP(b).

W 1915 roku ożenił się z kijowską lekarką, Ołeną Raskiną. W latach 1912-1917 był wykładowcą Instytutu Politechnicznego w Kijowie. W roku 1917 stał na czele kijowskiego komitetu partii bolszewickiej. W lipcu 1920 roku został wyznaczony na dowódcę Czerwonej Ukraińskiej Armii Halickiej, potem pracował na wielu wysokich stanowiskach partyjnych i rządowych Ukraińskiej SRR. Od 8 sierpnia do 28 września 1920 roku przewodniczący Galrewkomu - rządu marionetkowego Galicyjskiej Socjalistycznej Republiki Rad. Kilkakrotnie, w latach 1917-1918, 1922-1923 i 1933-1937 pełnił funkcję ludowego komisarza oświaty USRR. W latach 1925-1927 był sekretarzem KC Komunistycznej Partii (bolszewików) Ukrainy, w latach 1927-1933 przewodniczącym Centralnej Komisji Kontroli KP(b)U.

22 lutego 1933 został mianowany po raz kolejny na stanowisko ludowego komisarza oświaty USRR, na którym zastąpił Mykołę Skrypnyka. Nominacja Zatonskiego oznaczała ostateczny koniec polityki ukrainizacji. Jednym z pierwszych posunięć Zatonskiego było ujednolicenie programów nauczania i podręczników ukraińskich z podręcznikami RFSRR. Firmował represje wobec twórców i pracowników naukowych oskarżanych o odchylenie nacjonalistyczne i represyjny kurs wobec ukraińskiej inteligencji. Zdeklarowany stalinowiec i zwolennik sowieckiego centralizmu, był jednocześnie przeciwnikiem szowinizmu wielkorosyjskiego.

3 listopada 1937 został aresztowany przez NKWD wraz z żoną po przedstawieniu teatralnym i rozstrzelany, zrehabilitowany 19 marca 1956.

Bibliografia, literatura, linki[edytuj | edytuj kod]

  • Затонський Володимир Петрович w: Dovidnyk z istorii Ukrainy, opr. Ihor Pidkova, Roman Shust, Kost Bondarenko; Lviv 1999, Wyd. Lvivskyi derzhavnyi universytet im. Ivana Franka i Vydavnyctvo Heneza, ISBN 9789665042372
  • Затонський Володимир Петрович w: Енциклопедія історії України: Т. 3. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. – Київ 2005, Wyd. «Наукова думка». ISBN 966-00-0632-2
  • Ryszard Torzecki, Kwestia ukraińska w Polsce w latach 1923-1929.
  • Biogram na portalu hrono.ru