Park Narodowy Gran Paradiso

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Park Narodowy Gran Paradiso
Parco nazionale Gran Paradiso
Nivoletto.jpg
Położenie Włochy Dolina Aosty, Piemont
Data utworzenia 1922
Położenie na mapie Alp
Mapa lokalizacyjna Alp
Park Narodowy Gran Paradiso
Park Narodowy Gran Paradiso
Ziemia 45°30′10″N 7°18′36″E/45,502778 7,310000Na mapach: 45°30′10″N 7°18′36″E/45,502778 7,310000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Ochrona środowiska
Szczyt Gran Paradiso o zachodzie słońca
Koziorożec alpejski

Park Narodowy Gran Paradisopark narodowy położony wśród pasm górskich północno-zachodnich Włoch, wraz ze szczytem Gran Paradiso, graniczący z francuskim Parkiem Narodowym Vanoise. Jego widowiskową scenerię tworzą góry (najwyższy szczyt 4061 m n.p.m.), lodowce oraz lasy pełne srebrzystych jodeł, sosen i modrzewi. W czerwcu na wysoko położonych łąkach zakwitają szarotki, fiołki, skalnice, dzwonki i rozchodniki, tworząc wielobarwny dywan przyciągający różne motyle. Widoczna jest również Arnika górska i różanecznik. Dzikie koziorożce alpejskie i kozice występują tu w tak ogromnych ilościach, że ich populacje trzeba sztucznie kontrolować. Wśród mniejszych ssaków zamieszkujących park znajdują się zające, lisy, borsuki, wydry, gronostaje, kuny, świstaki i łasice. Żyją tu również liczne gatunki ptaków, w tym orły przednie, dzięcioły, zięby alpejskie, pardwy i białe głuszce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W początkach XIX wieku, w wyniku polowań - po części dla sportu, a po części w związku z zapotrzebowaniem na niektóre części ciała, które miały jakoby właściwości lecznicze - koziorożce alpejskie zostały wytrzebione, a ocalało jedynie liczące około 60 osobników w rejonie masywu Gran Paradiso[1]. Oprócz zastosowań pseudomedycznych, koziorożce zabijano dla niewielkich kostek w kształcie krzyża, które miały - jako talizmany - chronić posiadaczy od nagłej śmierci[2]. W związku z alarmującymi doniesieniami o kurczeniu się populacji tych zwierząt, Wiktor Emanuel II, który wkrótce miał zostać królem Włoch, ogłosił w roku 1856 obszar Gran Paradiso Królewską Rezerwą Myśliwską. Powołano służbę ochronną. Powstałe wówczas ścieżki stanowią do dzisiaj część 724 kilometrów znakowanych szlaków pieszych i mułowych.

W roku 1920 wnuk Wiktora Emanuela II, król Wiktor Emanuel III podarował państwu 21 km²[1], na którym to obszarze w roku 1922 założony został park, pierwszy włoski park narodowy. Dzięki strażnikom królewskim populacja koziorożców wzrosła do tego czasu do 4000 sztuk. Gdy strażników zabrakło, a zarząd parku nie był w stanie zabezpieczyć stada, zaczęło się kłusownictwo. Dopiero w roku 1945, gdy zostało już tylko 419 koziorożców, zapewniono im właściwą ochronę. Dzisiaj jest ich ponownie około 4000[2].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Park znajduje się w Alpach Graickich w regionach Piemont i Dolina Aosty w północnozachodnich Włoszech[2]. Obejmuje 703 km² terenów górskich. 10% terenu pokrywają góry, 16.5% zajmują uprawy i pastwiska, 24% to nieużytki, a 40% sklasyfikowano jako jałowe. 9.5% powierzchni zajmuje 57 lodowców[2].

Najwyższy szczyt sięga 4061 m n.p.m., a średnia wysokość parku wynosi 2000 m n.p.m. Doliny są zalesione, a powyżej granicy lasów rozciągają się hale alpejskie. Nad nimi znajdują się już tylko lodowce i szczyty gór. Szczyt Gran Paradiso jest jedyną górą o wysokości ponad 4000 metrów leżącą całkowicie na obszarze Włoch. Ze szczytu doskonale widać Mont Blanc i Matterhorn. Jego zdobywcą był - w roku 1860 - John Cowell. Od zachodu park graniczy z francuskim Parkiem Narodowym Vanoise. Oba parki razem stanowią największy obszar chroniony w Europie Zachodniej[2]. Zarządy obydwu kooperują ze sobą w kontroli populacji koziorożców, których stada sezonowo migrują przez granicę[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World, JHU Press 1999. ISBN 0-8018-5789-9, s.1224
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Gillian Price: Walking in Italy's Gran Paradiso, Cicerone Press Limited 1997. ISBN 1-85284-231-8, ss.13-16
  3. Trevor Sandwith: Transboundary Protected Areas for Peace and Co-operation, The World Conservation Union 2001. ISBN 2-8317-0612-2, s.66