Piżmaczek wiosenny
| Piżmaczek wiosenny | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad astrowych |
| Rząd | szczeciowce |
| Rodzina | piżmaczkowate |
| Rodzaj | piżmaczek |
| Gatunek | piżmaczek wiosenny |
| Nazwa systematyczna | |
| Adoxa moschatellina L. Sp. pl. 1:367. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Piżmaczek wiosenny (Adoxa moschatellina) – gatunek rośliny należący do rodziny piżmaczkowatych i jedyny w Polsce przedstawiciel tej rodziny. Występuje w całej Europie, w części Ameryki Północnej, na znacznej części Azji oraz w Afryce Północnej (w Maroku)[2]. W Polsce występuje na całym terytorium, w wielu obszarach pospolity, rzadziej spotykany w rejonie Borów Dolnośląskich, Górnego Śląska i Polski północno-wschodniej[3]. Roślina niepozorna, z drobnymi kwiatami, krótko kwitnąca i dlatego często niezauważana.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Łodyga
- Wzniesiona, o wysokości 5-15 cm, naga, z dwoma tylko liśćmi i pojedynczym kwiatostanem na szczycie.
- Kłącze
- Pełzające i węzłowato zgrubiałe. Pokryte jest mięsistymi łuskami. Na końcu wypuszcza zgrubiałe rozłogi, za pomocą których rozmnaża się wegetatywnie.
- Liście
- 1-3 długoogonkowe liście odziomkowe. Są one pojedynczo lub podwójnie 3-sieczne, a każdy odcinek jest nierówno 3-klapowy. Są one bardzo delikatne i na spodniej stronie blaszki błyszczące. Dwa wyrastające naprzeciwlegle liście łodygowe są również bardzo delikatne, pojedynczo lub podwójnie 3-sieczne.
- Kwiaty
- Przeważnie 5 kwiatów zebranych w główkę na szczycie łodygi. Środkowy kwiat jest 4-krotny i ma 8 pręcików, pozostałe 4 boczne kwiaty są 5-krotne i mają po 10 pręcików. Wszystkie kwiaty mają żółtozielony, niepozorny kolor i wydzielają charakterystyczny zapach piżma, od którego pochodzi nazwa rodzajowa rośliny.
- Owoc
- Podobny do pestkowca i zawierający 3-5 nasion.
[edytuj] Biologia i ekologia
Bylina, geofit ryzomowy. Występuje w cienistych lasach i zaroślach, na próchnicznych lub gliniastych glebach. W górach występuje po piętro kosodrzewiny. Przedprątne kwiaty kwitną od marca do kwietnia i wytwarzają nektar. Zapylane są przeważnie przez drobne owady, jednak jeśli nie nastąpi zapylenie krzyżowe, dochodzi do samozapylenia, po pewnym bowiem czasie pręciki wyginają się do środka, dotykając pylnikami znamienia słupka. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu Fagetalia. Roślina bardzo rzadko wytwarza nasiona, jeśli zaś rośnie w zacienionych miejscach, nigdy nie owocuje. Rozmnaża się głównie wegetatywnie.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].
- ↑ Adam Zając, Maria (red.) Zając: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3.
[edytuj] Bibliografia
- Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- Tadeusz Traczyk: Rośliny lasu liściastego. Warszawa: PZWS, 1959.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
