Piżmaczek wiosenny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piżmaczek wiosenny
Adoxa moschatinella Sturm41.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd szczeciowce
Rodzina piżmaczkowate
Rodzaj piżmaczek
Gatunek piżmaczek wiosenny
Nazwa systematyczna
Adoxa moschatellina L.
Sp. pl. 1:367. 1753
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Piżmaczek wiosenny (Adoxa moschatellina) – gatunek rośliny należący do rodziny piżmaczkowatych. Występuje w całej Europie, w części Ameryki Północnej, na znacznej części Azji oraz w Afryce Północnej (w Maroku)[2]. W Polsce występuje na całym terytorium, w wielu obszarach pospolity, rzadziej spotykany w rejonie Borów Dolnośląskich, Górnego Śląska i Polski północno-wschodniej[3]. Roślina niepozorna, z drobnymi kwiatami, krótko kwitnąca i dlatego często niezauważana.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Główka kwiatowa
Łodyga
Wzniesiona, o wysokości 5-15 cm, naga, z dwoma tylko liśćmi i pojedynczym kwiatostanem na szczycie.
Kłącze
Pełzające i węzłowato zgrubiałe. Pokryte jest mięsistymi łuskami. Na końcu wypuszcza zgrubiałe rozłogi, za pomocą których rozmnaża się wegetatywnie.
Liście
1-3 długoogonkowe liście odziomkowe. Są one pojedynczo lub podwójnie 3-sieczne, a każdy odcinek jest nierówno 3-klapowy. Są one bardzo delikatne i na spodniej stronie blaszki błyszczące. Dwa wyrastające naprzeciwlegle liście łodygowe są również bardzo delikatne, pojedynczo lub podwójnie 3-sieczne.
Kwiaty
Przeważnie 5 kwiatów zebranych w główkę na szczycie łodygi. Środkowy kwiat jest 4-krotny i ma 8 pręcików, pozostałe 4 boczne kwiaty są 5-krotne i mają po 10 pręcików. Wszystkie kwiaty mają żółtozielony, niepozorny kolor i wydzielają charakterystyczny zapach piżma, od którego pochodzi nazwa rodzajowa rośliny.
Owoc
Podobny do pestkowca i zawierający 3-5 nasion.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, geofit ryzomowy. Występuje w cienistych lasach i zaroślach, na próchnicznych lub gliniastych glebach. W górach występuje po piętro kosodrzewiny. Przedprątne kwiaty kwitną od marca do kwietnia i wytwarzają nektar. Zapylane są przeważnie przez drobne owady, jednak jeśli nie nastąpi zapylenie krzyżowe, dochodzi do samozapylenia, po pewnym bowiem czasie pręciki wyginają się do środka, dotykając pylnikami znamienia słupka. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu Fagetalia. Roślina bardzo rzadko wytwarza nasiona, jeśli zaś rośnie w zacienionych miejscach, nigdy nie owocuje. Rozmnaża się głównie wegetatywnie. Liczba chromosomów 2n = 36[4].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].
  3. Adam Zając, Maria (red.) Zając: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3.
  4. Adoxa moschatellina na Flora of China [dostęp 2014-01-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  2. Tadeusz Traczyk: Rośliny lasu liściastego. Warszawa: PZWS, 1959.
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.