Pieszy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pieszy – osoba znajdująca się poza pojazdem na drodze i nie wykonująca na niej robót lub czynności przewidzianych odrębnymi przepisami. Za pieszego uważa się również osobę prowadzącą, ciągnącą lub pchającą rower, motorower, motocykl, wózek dziecięcy, podręczny lub inwalidzki, osobę poruszającą się w wózku inwalidzkim, a także osobę w wieku do 10 lat kierującą rowerem pod opieką osoby dorosłej[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ruch pieszy jest pierwotną metodą przemieszczania się. Nasi przodkowie wywędrowali z Afryki około 60 000 lat temu. (Przebadanie tras tej wędrówki jest jednym z celów Projektu Genograficznego.) Przeszli wzdłuż wybrzeży Indii aż do Australii. Przemierzyli Azję i dotarli do Ameryki, a z Azji Środkowej przemaszerowali do Europy. W osiemnastym i dziewiętnastym wieku piesza wędrówka stała się popularnym sportem widowiskowym, tak jak obecnie jazda konna w Wielkiej Brytanii czy w Stanach Zjednoczonych. Jednym z najsłynniejszych pieszych był kapitan Robert Barclay Allardice, znany jako „Sławny Pieszy” („The Celebrated Pedestrian”) ze Stonehaven. Jego najbardziej godnym podziwu wyczynem był trwający 1000 godzin spacer w tempie mili na godzinę, który wykonał między 1 czerwca i 12 lipca 1809 roku. Udało mu się w ten sposób przemówić do wyobraźni społeczeństwa i zmobilizować 10 000 widzów, by uczestniczyli w wydarzeniu. Do końca XIX wieku wiele osób usiłowało powtórzyć jego sukces. Wśród nich była słynna Ada Anderson, która poszła w ślady Sławnego Pieszego i maszerowała przez 1000 godzin w tempie ćwierć mili na kwadrans. Jednak od XIX wieku zainteresowanie pieszą wędrówką znacznie zmalało. Mimo że zalicza się do sportów olimpijskich, nie wzbudza już porównywalnych emocji. Niemniej jednak piesi nadal uczestniczą w takich popularnych wędrówkach z Land’s End do John o’ Groats w Wielkiej Brytanii, czy przemierzają Amerykę Północną od morza do morza. Pierwszą osobą, która obeszła kulę ziemską był Dave Kunst. 20 czerwca 1970 r. rozpoczął swą wędrówkę z miasteczka Waseca w stanie Minnesota na wschód. 5 października 1974 r. zakończył wyprawę, wchodząc do miasta od strony zachodniej. Tego typu pokazy wytrzymałości są często powiązane z akcjami charytatywnymi czy zbiórką pieniędzy. Biorą w nich udział zarówno takie sławy, jak Sir Jimmy Savile czy Ian Botham, jak i zwyczajni obywatele, którzy inaczej nie znaleźliby się w centrum uwagi opinii publicznej.

Zdrowie i środowisko[edytuj | edytuj kod]

Regularne maszerowanie ma bardzo istotny wpływ na zdrowie człowieka i środowisko naturalne. Otyłości i związanym z nią problemom natury medycznej można skutecznie zapobiec dzięki pieszemu ruchowi każdego dnia. Rozpowszechniony zwyczaj pokonywania samochodem nawet najkrótszych odległości w znacznym stopniu przyczynia się zarówno do otyłości, jak i do zmian klimatycznych, wywoływanych częściowo poprzez emisję spalin. Silniki spalinowe wewnętrznego spalania charakteryzują się wyjątkowo słabą wydajnością i bardzo zanieczyszczają środowisko przez pierwsze kilka minut pracy (rozruch zimnego silnika) – w czasie pokonywania krótkich podróży w mieście. Korzystanie z publicznych środków transportu stanowi zachętę do chodzenia, ponieważ w większości przypadków dotarcie do celu podróży wymaga także ruchu pieszego.

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Znak zakazu B-41: Zakaz ruchu pieszych. Znak zabrania ruchu pieszych po tej stronie drogi, po której znak jest umieszczony. Stosowany ze względu na brak chodnika przy dużym ruchu pojazdów stanowiących niebezpieczeństwo dla pieszych lub gdy droga posiada wydzielony ciąg przeznaczony do ruchu pieszego.

W dzisiejszych czasach przy drogach wytycza się ścieżki przeznaczone specjalnie dla ruchu pieszych, czyli chodniki. Istnieją również ścieżki, z których korzystają wyłącznie piesi, zwłaszcza na szlakach turystycznych, ale są też takie drogi, przy których nie ma ścieżek dla pieszych. Ścieżki wytyczone na terenach górskich i leśnych noszą nazwę szlaków. Podczas, gdy na niektórych drogach dopuszcza się zarówno ruch pieszy, konny i samochodowy, to na innych piesi mają całkowity zakaz wstępu. Deptaki przeznaczone się wyłącznie dla ruchu pieszych. Na niektórych drogach są specjalne przejścia dla pieszych. Most tylko dla pieszych nazywamy kładką. W wielu miejscach w Stanach Zjednoczonych przepisy bezwzględnie wymagają od kierowcy przepuszczenia pieszego na przejściu. W Wielkiej Brytanii piesi mają prawo korzystać ze wszystkich dróg publicznych (bez względu na to, czy mają one chodniki), wyłączając autostrady i niektóre tunele i mosty. Zazwyczaj zaleca się, by piesi szli w przeciwnym kierunku do ruchu samochodów w przypadku, gdy przy drodze nie ma chodnika.

Inne znaczenia angielskiego terminu „pieszy”[edytuj | edytuj kod]

W języku angielskim pedestrian oznacza nie tylko „pieszego”, ale funkcjonuje jako przymiotnik „przeciętny, niczym się niewyróżniający” w odniesieniu do osób, czy „bez polotu, zwykły, zwyczajny” w odniesieniu do rzeczy i zjawisk. Wynika to z tradycyjnego postrzegania jazdy konnej jako „ciekawszej” formy przemieszczania się niż piesza wędrówka.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy