Prowincje Iliryjskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Provinces illyriennes
Prowincje Iliryjskie
Republika Raguzy
Cesarstwo Austriackie
Republika Siedmiu Wysp
1809-1815 Królestwo Ilirii
Czarnogóra
Królestwo Dalmacji
Zjednoczone Kraje Wysp Jońskich
Flaga
Flaga
Język urzędowy francuski
Ustrój polityczny monarchia
Status terytorium prowincja francuska
Utworzenie na mocy porozumień pokoju w Schönbrunn 14 października 1809
Podbój przez Austrię, Czarnogórę i Wielką Brytanię 1813/1814/1815
Mapa

Prowincje Iliryjskie (fran. Provinces illyriennes) – ziemie na północnym i wschodnim wybrzeżu Morza Adriatyckiego, wchodzące w skład Francji za rządów Napoleona. Obejmowały obszar 55 tys. km², zamieszkany przez 1,5 mln ludności[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prowincje Iliryjskie utworzono na mocy pokoju w Schönbrunn z 14 października 1809 roku. Na jego mocy Karyntia, Kraina, Chorwacja na południe od Sawy, Gorycja, Gradyska, Istria oraz Triest zostały przekazane przez Cesarstwo Austrii Napoleonowi.

1french-empire1811.jpg

Odebrane Austrii terytoria Napoleon połączył wraz z Republiką Raguzy w Prowincje Iliryjskie ze stolicą w Lublanie, które zostały włączone bezpośrednio do Francji.

Francuzi przeprowadzili w Prowincjach Iliryjskich reformy ustrojowe, społeczne i oświatowe, które przyczyniły się do cywilizacyjnego awansu tego regionu. Jednocześnie rządy francuskie nie cieszyły się poparciem miejscowej ludności, na skutek konieczności płacenia kontrybucji i przerwania dawnych szlaków handlowych[1]. Gubernatorami Prowincji byli kolejno marszałek Auguste Marmont, generał Henri Gatien Bertrand, generał Jean Junot i Joseph Fouché.

Po wybuchu nowej wojny austriacko-francuskiej w sierpniu 1813 wojska austriackie zajęły Dubrownik. Jednocześnie Zatoka Kotorska została zajęta przez wojska czarnogórskie. 11 czerwca 1814 Austria przejęła władzę nad większością terytorium Prowincji. W lipcu 1815 flota brytyjska zajęła wyspy dalmackie.

Na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego, w 1816 Prowincje Iliryjskie zostały włączone do Cesarstwa Austrii. Powstało wówczas austriackie Królestwo Ilirii.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Podczas swoich krótkich rządów w Prowincjach Iliryjskich Francuzi przeprowadzili szereg istotnych reform w dziedzinie oświaty, które odegrały istotną rolę w kształtowaniu się świadomości narodowej zamieszkujących je ludów słowiańskich[2]. W 1810 roku z rozkazu marszałka Augusta Frédérica Marmonta zreformowano szkolnictwo podstawowe, utworzono wiele gimnazjów i 4 licea. Liceum w Lublanie w 1811 podniesiono do rangi akademii z pięcioma wydziałami. Najistotniejszy był jednak fakt wprowadzenia w szkolnictwie niższego i średniego szczebla nauczania w języku słoweńskim i chorwackim[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Encyklopedia historyczna świata. Tom IX. Kraków: Wyd. Opres, 2001. ISBN 83-85909-20-2.
  2. Encyklopedia historyczna świata. Tom VIII. Kraków: Wyd. Opres, 2001. ISBN 83-85909-68-0.