Smok wawelski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Smok Wawelski)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy legendarnego smoka. Zobacz też: gatunek Smok wawelski, nazywany „smokiem z Lisowic”.
Smok Wawelski na XVI-wiecznej ilustracji
Pomnik Smoka Wawelskiego ziejącego ogniem przy wyjściu ze Smoczej Jamy
Smok zionie ogniem

Smok Wawelski – legendarny smok mieszkający u podnóża krakowskiego wzgórza wawelskiego w jaskini nazywanej Smoczą Jamą.

Legenda[edytuj | edytuj kod]

Według starszego przekazu z XII wieku autorstwa Wincentego Kadłubka[1] za rządów króla Kraka w Krakowie pojawił się potwór – smok nazywany "całożercą" (holophagus). Żądał on raz na tydzień ofiary z bydła. Jeżeli mieszkańcy nie dostarczyli mu krowy, zjadał w zamian ludzi. Krak wysłał do zabicia smoka swych dwóch synów. Nie potrafili jednak pokonać stwora w walce wręcz, więc wymyślili podstęp. Podali mu skórę bydlęcą wypchaną siarką i smok się nią udusił. Następnie bracia poróżnili się o to, kto zwyciężył smoka, i jeden z nich zabił drugiego. Powróciwszy do zamku, wytłumaczył ojcu, że to smok zabił jego brata. Gdy został po śmierci Kraka królem, odkryto jego tajemnicę i wygnano z kraju. Jan Długosz w swojej kronice przeniósł bratobójstwo synów Kraka na okres po śmierci ojca, a zabójstwo smoka przypisał samemu władcy. Braci nazwał również Krakiem i Lechem. Według początkowej wersji to Krak II był młodszym bratem i zabił starszego, natomiast według Jana Długosza było odwrotnie.

Druga wersja Marcina Bielskiego z XV wieku głosi, że smoka pokonał szewczyk Skuba za pomocą fortelu – podłożył mu barana wypchanego siarką. Po zjedzeniu barana smoka tak paliło w gardle, że wypił pół Wisły i pękł[2].

Próby wyjaśnienia legendy[edytuj | edytuj kod]

Oprócz próby wytłumaczenia legendy o smoku wawelskim jako reminiscencji prastarego mitu o smoku jako symbolu zła[2], dopatrywano się w niej także echa wydarzeń historycznych. Według niektórych historyków smok jest symbolem obecności Awarów na Wzgórzu Wawelskim w II połowie VI wieku, a pożerane przez bestię ofiary to ściągane przez nich daniny[3].

Pojawiają się także hipotezy, że legenda o krakowskim smoku łudząco przypomina opowieść o Danielu i smoku babilońskim i jest to tylko polska wersja biblijnej opowieści[2].

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

  • Smok wawelski (jako "The Beast of Krakow" – "Krakowska Bestia") pojawił się w ósmym numerze komiksu Nextwave z wydawnictwa Marvel Comics (scenariusz Warrena Ellisa, rysunki Stuarta Immonena)[6].
  • Smok wawelski pojawia się także w komiksie "Hellboy animated: Czarne zaślubiny i inne opowieści" w historii "Sądny dzwonek" (polskie wydanie Egmont wrzesień 2008)[7].


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mistrz Wincenty tzw. Kadłubek: Kronika Polska. Wrocław: Ossolineum, 2008. ISBN 83-04-04613-X..
  2. 2,0 2,1 2,2 Jerzy Strzelczyk: Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian. Poznań: Rebis, 2007. ISBN 978-83-7301-973-7.
  3. Jerzy Strzelczyk: Od Prasłowian do Polaków. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987, s. 75-76. ISBN 83-03-02015-3.
  4. Strona Zamku Królewskiego na Wawelu
  5. Województwo Małopolskie. Polska niezwykła – przewodnik
  6. Nextwave: Agents of H.A.T.E. #8
  7. Magazyn kultury popularnej Esensja
  8. http://kolej.darlex.pl/1393-smok-wawelski