Smok Wawelski
Smok Wawelski – legendarny smok mieszkający u podnóża krakowskiego wzgórza wawelskiego w jaskini nazywanej Smoczą Jamą.
Spis treści |
Legenda [edytuj]
Według starszego przekazu z XII wieku autorstwa Wincentego Kadłubka[1] za rządów króla Kraka w Krakowie pojawił się potwór – smok nazywany "całożercą" (holophagus). Żądał on raz na tydzień ofiary z bydła. Jeżeli mieszkańcy nie dostarczyli mu krowy, zjadał w zamian ludzi. Krak wysłał do zabicia smoka swych dwóch synów. Nie potrafili jednak pokonać stwora w walce wręcz, więc wymyślili podstęp. Podali mu skórę bydlęcą wypchaną siarką i smok się nią udusił. Następnie bracia poróżnili się o to, kto zwyciężył smoka, i jeden z nich zabił drugiego. Powróciwszy do zamku, wytłumaczył ojcu, że to smok zabił jego brata. Gdy został po śmierci Kraka królem, odkryto jego tajemnicę i wygnano z kraju. Jan Długosz w swojej kronice przeniósł bratobójstwo synów Kraka na okres po śmierci ojca, a zabójstwo smoka przypisał samemu władcy. Braci nazwał również Krakiem i Lechem. Według początkowej wersji to Krak II był młodszym bratem i zabił starszego, natomiast według Jana Długosza było odwrotnie.
Druga wersja Marcina Bielskiego z XV wieku głosi, że smoka pokonał szewczyk Skuba za pomocą fortelu – podłożył mu barana wypchanego siarką. Po zjedzeniu barana smoka tak paliło w gardle, że wypił pół Wisły i pękł[2].
Próby wyjaśnienia legendy [edytuj]
Oprócz próby wytłumaczenia legendy o smoku wawelskim jako reminiscencji prastarego mitu o smoku jako symbolu zła[2], dopatrywano się w niej także echa wydarzeń historycznych. Według niektórych historyków smok jest symbolem obecności Awarów na Wzgórzu Wawelskim w II połowie VI wieku, a pożerane przez bestię ofiary to ściągane przez nich daniny[3].
Pojawiają się także hipotezy, że legenda o krakowskim smoku łudząco przypomina opowieść o Danielu i smoku babilońskim i jest to tylko polska wersja biblijnej opowieści[2].
Współczesność [edytuj]
- Na pamiątkę legendy u podnóża Wzgórza Wawelskiego w 1972[4][5] ustawiono pomnik Smoka Wawelskiego.
- Postać smoka wawelskiego występuje jako postać pozytywna w trylogii Stanisława Pagaczewskiego o przygodach Baltazara Gąbki: Porwanie Baltazara Gąbki, Misja profesora Gąbki, Gąbka i latające talerze; a także w filmach animowanym Porwanie Baltazara Gąbki i Wyprawa Profesora Gąbki - ratując świat przed opryszkami z Krainy Deszczowców.
- Smok wawelski (jako "The Beast of Krakow" – "Krakowska Bestia") pojawił się w ósmym numerze komiksu Nextwave z wydawnictwa Marvel Comics (scenariusz Warrena Ellisa, rysunki Stuarta Immonena)[6].
- Smok wawelski pojawia się także w komiksie "Hellboy animated: Czarne zaślubiny i inne opowieści" w historii "Sądny dzwonek" (polskie wydanie Egmont wrzesień 2008)[7].
- Jedna z ulic dobiegających do Wawelu jest nazywana ulicą Smoczą.
- Gatunek wymarłego archozaura z Lisowic nazwano Smok wawelski
Zobacz też [edytuj]
- Łysiec oraz Waleska – podobne legendy dotyczące smoków na ziemi kłodzkiej.
- Smok Smoków
Przypisy
- ↑ Mistrz Wincenty tzw. Kadłubek: Kronika Polska. Wrocław: Ossolineum, 2008. ISBN 83-04-04613-X..
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Jerzy Strzelczyk: Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian. Poznań: Rebis, 2007. ISBN 978-83-7301-973-7.
- ↑ Jerzy Strzelczyk: Od Prasłowian do Polaków. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987, s. 75-76. ISBN 83-03-02015-3.
- ↑ Strona Zamku Królewskiego na Wawelu
- ↑ Województwo Małopolskie. Polska niezwykła – przewodnik
- ↑ Nextwave: Agents of H.A.T.E. #8
- ↑ Magazyn kultury popularnej Esensja
|
||||||||||||||||||||||||
