Biblioteka Watykańska

Papież Sykstus IV powierza Bartolomeo Platina zarządzanie Biblioteka Watykańską, fresk Melozzo da Forlì, około 1477 (Muzeum Watykańskie)

Biblioteka Watykańska (Bibliotheca Apostolica Vaticana) – biblioteka znajdująca się na terenie państwa Watykan. Jedna z najstarszych i najbardziej znanych bibliotek.

Założona w roku 1448 przez papieża Mikołaja V jako publiczna biblioteka miasta Rzym i początkowo zbiory zawierały 350 greckich, łacińskich i hebrajskich woluminów. Zbiory rosły w szybkim tempie – rok 1455 – 1200 woluminów, rok 1481 – 3500 woluminów, rok 1990 – 1,3 mln woluminów

Dzisiaj biblioteka przechowuje 75.000 manuskryptów i ponad 1.1 miliona drukowanych książek, w tym 8.500 inkunabułów. Ponadto w Tajnych Archiwach Watykanu przechowywane jest 150.000 pozycji.

Biblioteka Watykańska jest biblioteką naukową w zakresie historii, prawa, filozofii, nauki i teologii, otwarta dla każdego kto potwierdzi swoje kwalifikacje i uzasadni cel ubiegania się o dostęp do zasobów biblioteki. Fotokopie stron książek z okresu 1801-1990 można zamówić osobiście lub poprzez pocztę elektroniczną.

Biblioteka Watykańska udostępniła też w Internecie kilkaset tysięcy historycznych wolumenów. System komputerowy, stworzony przez firmę Hewlett-Packard, od 2000 r. jest wykorzystywany do digitalizacji i katalogowania zbiorów – opisów książek, periodyków, druków, ilustracji, rysunków, fotografii, monet, medali, nut, nagrań i CD-romów – łącznie ok. 700 tysięcy wpisów bibliograficznych.

Kierownictwo

Na czele Biblioteki Watykańskiej stoi Bibliotekarz Świętego Kościoła Rzymskiego. Urząd ten łączony jest tradycyjnie z funkcją Archiwisty Świętego Kościoła Rzymskiego. Obecnie urzędy te pełni kardynał Jean-Louis Bruguès. W pracy pomaga mu prefekt biblioteki, którym obecnie jest ks. Cesare Pasini.

Bibliotekarze Świętego Kościoła Rzymskiego

Bibliotekarz	Lata życia	Tytuł	Czas urządowania
Marcello Cervini	1501–1555	Bibliothecarius I	1550-05-2424 maja 1550–1555-04-099 kwietnia 1555
Roberto de' Nobili	1541–1559	Bibliothecarius II	1555–1559-01-1818 stycznia 1559
Alfonso Carafa	1540–1565	Bibliothecarius III	1559–1565-08-2929 sierpnia 1565
Marcantonio da Mula	1506–1572	Bibliothecarius IV	1565–1572-03-1717 marca 1572
Guglielmo Sirleto	1514–1585	Bibliothecarius V	1572-03-1818 marca 1572–1585-10-1616 października 1585
Antonio Carafa	1538–1591	Bibliothecarius VI	1585-10-1616 października 1585–1591-01-1313 stycznia 1591
Marcantonio Colonna	1523 ca.–1597	Bibliothecarius VII	1591–1597-03-1313 marca 1597
Cesare Baronio	1538–1607	Bibliothecarius VIII	1597–1607-06-3030 czerwca 1607
Ludovico de Torres	1551–1609	Bibliothecarius IX	1607-07-044 lipca 1607–1609-07-088 lipca 1609
Scipione Borghese Caffarelli	1576–1633	Bibliothecarius X	1609-07-1111 lipca 1609–1618-02-1717 lutego 1618
Scipione Cobelluzzi	1564–1626	Bibliothecarius XI	1618-02-1717 lutego 1618–1626-06-2929 czerwca 1626
Francesco Barberini	1597–1679	Bibliothecarius XII	1626-07-011 lipca 1626–0000-12-1313 grudnia
Antonio Barberini	1569–1646	Bibliothecarius XIII	1633-12-1313 grudnia 1633–1646-09-1111 września 1646
Orazio Giustiniani	1580–1649	Bibliothecarius XIV	1646-09-2525 września 1646–1649-07-2525 lipca 1649
Luigi Capponi	1583–1659	Bibliothecarius XV	1649-08-044 sierpnia 1649–1659-04-066 kwietnia 1659
Flavio Chigi	1631–1693	Bibliothecarius XVI	1659-06-2121 czerwca 1659–1681-09-1919 września 1681
Lorenzo Brancati	1612–1693	Bibliothecarius XVII	1681-09-1919 września 1681–1693-11-3030 listopada 1693
Girolamo Casanate	1620–1700	Bibliothecarius XVIII	1693-12-022 grudnia 1693–1700-03-033 marca 1700
Enrico Noris	1631–1704	Bibliothecarius XIX	1700-03-2626 marca 1700–1704-02-2323 lutego 1704
Benedetto Pamphili	1653–1730	Bibliothecarius XX	1704-02-2626 lutego 1704–1730-03-2222 marca 1730
Angelo Maria Querini	1680–1755	Bibliothecarius XXI	1730-09-044 września 1730–1755-01-066 stycznia 1755
Domenico Passionei	1682–1761	Bibliothecarius XXII	probibliotekarz od 1741-07-1010 lipca 1741; bibliotekarz od 1755-01-2222 stycznia 1755; do 1761-07-055 lipca 1761
Alessandro Albani	1692–1779	Bibliothecarius XXIII	1761-08-1212 sierpnia 1761–1779-12-1111 grudnia 1779
Francesco Saverio de Zelada	1717–1801	Bibliothecarius XXIV	1779-12-1515 grudnia 1779–1801-12-2929 grudnia 1801
Luigi Valenti Gonzaga	1725–1808	Bibliothecarius XXV	1802-01-1212 stycznia 1802–1808-12-2929 grudnia 1808
Giulio Maria della Somaglia	1744–1830	Bibliothecarius XXVI	1827-01-2626 stycznia 1827–1830-04-022 kwietnia 1830
Giuseppe Albani	1750–1834	Bibliothecarius XXVII	1830-04-2323 kwietnia 1830–1834-12-033 grudnia 1834
Luigi Lambruschini	1776–1854	Bibliothecarius XXVIII	1834-12-1111 grudnia 1834–1853-06-2727 czerwca 1853
Angelo Mai	1782–1854	Bibliothecarius XXIX	1853-06-2727 czerwca 1853–1854-09-099 września 1854
Antonio Tosti	1776–1866	Bibliothecarius XXX	1860-01-1313 stycznia 1860–1866-03-2020 marca 1866
Jean-Baptiste Pitra	1812–1889	Bibliothecarius XXXI	1869-01-1919 stycznia 1869–1889-02-099 lutego 1889
Placido Maria Schiaffino	1829–1889	Bibliothecarius XXXII	1889-02-2020 lutego 1889–1889-09-2323 września 1889
Alfonso Capecelatro	1824–1912	Bibliothecarius XXXIII	1890-08-2929 sierpnia 1890–1912-11-1414 listopada 1912
Mariano Rampolla del Tindaro	1843–1913	Bibliothecarius XXXIV	1912-11-2626 listopada 1912–1913-12-1616 grudnia 1913
Francesco di Paola Cassetta	1841–1919	Bibliothecarius XXXV	1914-01-033 stycznia 1914–1919-03-2323 marca 1919
Aidan [Francis Neil] Gasquet	1845–1929	Bibliothecarius XXXVI	1919-05-099 maja 1919–1929-04-055 kwietnia 1929
Franz Ehrle	1845–1934	Bibliothecarius XXXVII	1929-04-1717 kwietnia 1929–1934-03-3131 marca 1934
Giovanni Mercati	1866–1957	Bibliothecarius XXXVIII	1936-06-1818 czerwca 1936–1957-08-2323 sierpnia 1957
Eugène Tisserant	1884–1972	Bibliothecarius XXXIX	1957-09-1414 września 1957–1971-03-2727 marca 1971
Antonio Samoré	1905–1983	Bibliothecarius XL	1974-01-2525 stycznia 1974–1983-02-033 lutego 1983
Alfons Maria Stickler	1910–2007	Bibliothecarius XLI	probibliotekarz od 1983-09-077 września 1983; bibliotekarz od 1985-05-2727 maja 1985; do 1988-07-011 lipca 1988
Antonio María Javierre Ortas	1921–2007	Bibliothecarius XLII	1988-07-011 lipca 1988–1992-01-2424 stycznia 1992
Luigi Poggi	1917-2010	Bibliothecarius XLIII	probibliotekarz od 1992-04-099 kwietnia 1992; bibliotekarz od 1994-11-2929 listopada 1994;do 1997-11-2525 listopada 1997
Jorge María Mejía	1923-	Bibliothecarius XLIV	1998-03-077 marca 1998–2003-11-2424 listopada 2003
Jean-Louis Tauran	1943-	Bibliothecarius XLV	2003-11-2424 listopada 2003–2007-06-2525 czerwca 2007
Raffaele Farina	1933-	Bibliothecarius XLVI	2007-06-2525 czerwca 2007–2012-06-099 czerwca 2012
Jean-Louis Bruguès	1943-	Bibliothecarius XLVII	2012-06-2626 czerwca 2012-

Historia

• 1448 – papież Mikołaj V zakłada bibliotekę
• 1481 – Bartolomeo Platina sporządza pierwszy pełny spis zbiorów, biblioteka zawiera 3500 woluminów (największy zbiór w ówczesnej Europie)
• 1587 – Papież Sykstus V zleca architektowi Domenico Fontanie budowę nowego budynku biblioteki w Watykanie. W tym budynku biblioteka mieści się do dnia dzisiejszego.
• pocz. XVII wieku – Papież Paweł V decyduje o wydzieleniu Tajnych Archiwów Watykanu
• 1623 – Maksymilian I przekazuje zbiory biblioteki w Heidelbergu w podziękowaniu dla papieża Grzegorza XV za polityczne wsparcie w trakcie Wojny trzydziestoletniej
• 1657 – włączenie manuskryptów księstwa Urbino
• 1661 – grecki uczony Leo Allatius zostaje bibliotekarzem biblioteki
• 1689 – królowa Szwecji Krystyna Szwedzka przekazuje swoje obszerne zbiory manuskryptów Bibliotece Watykańskiej
• 1855 – kolekcja Cicognara zostaje włączona do Biblioteki Watykańskiej
• 1891 – zbiory rodziny Borgiów powiększają zasoby biblioteki
• 1902 – zbiory Barberini i Borgiani zasila bibliotekę
• 1900 – papież Leon XIII rozpoczyna modernizację biblioteki i proces udostępnienia zasobów biblioteki
• 1918 – standaryzacja katalogu książek zgodnie z obowiązującą normą katalogowania (Norme per il catalogo degli stampati)
• 1921 – kolekcja Rossianii włączona w zasoby biblioteki
• 1945 – kolekcja Patetta powiększa zasoby biblioteki
• 2000 – początek digitalizacji zasobów

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Biblioteki Watykańskiej