Tadeusz Bocheński (poeta)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy poety. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Tadeusz Bocheński (ur. 17 kwietnia 1895 w Chrzanowie, zm. 16 grudnia 1962 r. w Zakopanem) – poeta, muzykolog, filozof, pisarz i eseista, pedagog, krytyk muzyczny, pianista, pedagog i tłumacz, wieloletni współpracownik „Kameny”.

Urodził się w rodzinie Michała Bocheńskiego i Marii z domu Niemczyckiej w Chrzanowie. Po śmierci ojca przeniósł się w 1899 r. do Lwowa z matką i dwojgiem młodszego rodzeństwa. We Lwowie ukończył gimnazjum klasyczne i uczył się muzyki w konserwatorium. Ukończył studia muzyczne w Wiedniu.

W 1918 r. przyjechał do Lublina i podjął pracę w Gimnazjum im. Staszica, gdzie przez 13 lat uczył greki i łaciny oraz zajmował się twórczością poetycką.

W 1926 r. poznał Kazimierza Andrzeja Jaworskiego, późniejszego twórcę chełmskiej „Kameny”. Wraz z nim w latach 1923—1925 podjął współpracę z grupą literacką „Reflektor” (Wacław Gralewski, Konrad Bielski i in.). W 1925 r. był redaktorem dwutygodnika „Nowe Życie”, gdzie drukował swe wiersze, przekłady, recenzje teatralne.

Pierwszą żoną Bocheńskiego była Maria z Jankowskich, matka pisarza Jacka Bocheńskiego (ur. 1926). Ślub wzięli 13 czerwca 1930 roku w parafii św. Jana w Lublinie. Decyzją Sądu Metropolitalnego w Warszawie z dnia 4 lipca 1931 jego pierwsze małżeństwo zostało unieważnione, co pozwoliło mu na zawarcie już 7 lipca 1931 roku w tym samym kościele w parafii św. Jana w Lublinie nowego małżeństwa ze swoją ukochaną tatrzańską muzą – Janiną „Janiurą” z Oderów. W tym samym roku z żoną opuścił Lublin i przeniósł się do Krakowa, gdzie mieszkał przez 4 lata i pracował jako nauczyciel języków klasycznych w gimnazjum Bartłomieja Nowodworskiego, nie rezygnując z działalności literackiej.

W 1934 r., kiedy na świat przyszła jego córka Jeżyna, porzucił pracę pedagogiczną, aby utrzymywać się z pisarstwa, i przeniósł się do Zakopanego. Zmarł w Zakopanem, pochowany został na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku.

Za działalność poetycką, pisarz i wspaniały popularyzator kultury, muzykolog i prelegent, otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski i nagrodę specjalną Ministra Kultury i Sztuki.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

W 1919 r. ukazał się pierwszy tomik jego wierszy Poezje, potem kolejno: Poezji – seria druga (1919), Dzwony – poezji – seria trzecia (1920), Serce – poezji – seria czwarta (1920). Następne tomy poezji, nowel i przekładów ukazywały się w Lublinie i Cieszynie: Rzeźbiarz – poezji – seria piąta (Cieszyn 1922), Olga i inne nowele – (Cieszyn 1923), Szkice estetyczne – Spontanizm (Lublin 1923), nowele – Kościół (Cieszyn 1924), Poezje Hezjoda – Tarcza Heraklesa (Cieszyn 1924), Poeci klasyczni – Gościńce (Lublin 1925), Moja cantyczka (Lublin 1926), Poetycka ekspresja uczuć (Lublin 1928).

Po wyjeździe z Lublina najważniejsze utwory drukował w „Kamenie”, gdzie pisał poezję, tłumaczenia, krytyki i szkice krytyczno-literackie (w numerach specjalnych tatrzańskich): Tatry w polskiej poezji powojennej (1935 nr 8–9) i Poetyckie aspekty gór (1939 nr 8–10). Drukował fragmenty „Dziennika tatrzańskiego”. Tłumaczył literaturę antyczną: Homera, Safonę, Pindara, Horacego.

Przekłady poetyckie Bocheńskiego to ponad dwa tysiące tytułów w cyklu: Gościńce, Krople humanizmu, Kwiaty z kruszcu, Liryki tatrzańskie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik współczesnych pisarzy polskich, Warszawa 1963.
  2. K. Jaworski, W kręgu Kameny, Lublin 1967; s. 87-97.
  3. Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. I, Warszawa 1984.
  4. T. Bocheński, Ciemne Smreczyny, wstęp. J. Kolbuszewski, Kraków 1985.
  5. J. Zdebski, Stary cmentarz w Zakopanem. Przewodnik biograficzny. Warszawa 1980.
  6. T. Bocheński, Smutek Tryumfalny, Wiersze oryginalne i przekłady, Lublin 1971.