Ulica Górczewska w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Górczewska
Wola, Bemowo
Długość: 5200m
Górczewska widziana z granicy dzielnic Wola i Bemowo
Górczewska widziana z granicy dzielnic Wola i Bemowo
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 0 km ul. Młynarska
Ikona ulica z lewej.svg 75m ul. Stanisława Staszica
Ikona ulica z prawej.svg 100m ul. Szlenkierów
Ikona ulica z lewej.svg 195m ul. Wawelberga
Ikona ulica z prawej.svg 230m ul. E. Tyszkiewicza
Ikona ulica z lewej.svg 355m ul. Działdowska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 450m ul. Płocka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 690m ul. Syreny
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 890m ul. Sokołowska
Ikona ulica rondo.svg światła 1090m Al. Prymasa Tysiąclecia,
Rondo Józefa Szczepańskiego "Ziutka"
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1610m ul. Elekcyjna, ul. Deotymy
Ikona ulica z prawej.svg światła 1810m ul. Erazma Ciołka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2030m ul. Księcia Janusza, ul. Jana Olbrachta
Ikona ulica z lewej.svg światła 2340m ul. Góralska
Ikona ulica z prawej.svg światła 2500m zjazd do CH Wola Park (tylko w jedną stronę)
Ikona ulica z lewej.svg 2600m ul. Mroczna
Ikona ulica z lewej.svg 2750m ul. Szańcowa
Ikona ulica z lewej.svg światła 2850m ul. Białowiejska
Ikona ulica z prawej.svg 3075m zjazd do CH Wola Park (tylko w jedną stronę)
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 3715m ul. Stanisława Konarskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 4060m ul. Powstańców Śląskich
Ikona ulica z lewej.svg ul. L. Kossutha
Ikona ulica z prawej.svg 4400m zjazd do Tesco
Ikona ulica z lewej.svg światła 4680m ul. Z. Klemensiewicza
Ikona ulica z prawej.svg światła 4720m zjazd do Tesco
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 5000m Zjazd na pętlę i na osiedle
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 5200m ul. Lazurowa
Ikona ulica.svg 5210m ul. Warszawska - wyjazd z Warszawy
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Górczewska
ulica Górczewska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Górczewska
ulica Górczewska
Ziemia 52°14′25,0″N 20°55′54,3″E/52,240278 20,931750Na mapach: 52°14′25,0″N 20°55′54,3″E/52,240278 20,931750
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ulica Górczewska w Warszawie – jedna z głównych ulic w warszawskich dzielnicach Wola i Bemowo, usytuowana w ciągu komunikacyjnym Trasy W-Z, ulicy Leszno i drogi nr 580 do Leszna, Kampinosu i Sochaczewa. Długa na 5,2 km ulica zaczyna się przy ulicy Młynarskiej na Woli i kończy się na granicy miasta w dzielnicy Bemowo na skrzyżowaniu z Lazurową, przecinając aleję Prymasa Tysiąclecia i ulicę Powstańców Śląskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica Górczewska
ul. Górczewska widok w kierunku wschodnim
ul. Górczewska widok w kierunku wschodnim

Dzisiejsza ulica Górczewska jest starym traktem łączącym Górce i Stare Babice z Warszawą, uregulowanym jako ulica około roku 1775. Górce wzmiankowano w literaturze już w XV wieku; w latach siedemdziesiątych XVIII wieku swą rezydencję wzniósł tam Adam Poniński, a Górczewska pełniąc też rolę alei dojazdowej do owej rezydencji zwana była Drogą do Babic, później Drogą Górczewską lub Górczewską (ros. Гурчевская).

W roku 1770 Droga Górczewska została odcięta od Warszawy Okopami Lubomirskiego, biegnącymi wzdłuż linii dzisiejszej ul. Okopowej; po raz kolejny ulicę przecięła linia kolei obwodowej, przeprowadzona w roku 1875.

Tereny znajdujące się pomiędzy ulicami Płocką i Młynarską przyłączono do Warszawy w roku 1908, jednak już wcześniej, około roku 1896, przeprowadzono końcowy odcinek ul. Leszno, zaś Górczewska stała się jej przedłużeniem. Na wysokości ul. Płockiej usytuowano rogatki strzegące wjazdu do miasta; za nimi rozciągały się tereny wsi Koło, zabudowane w latach siedemdziesiątych XIX wieku ponad setką domów.

Ulica Górczewska długo była kojarzona z uprawą owoców i warzyw; od roku 1876 pod nr. 124 działała szkółka owocowych drzew i krzewów Ogrody Ulrychów, założona w roku 1805 przez Jana Bogumiła Traugotta Ulricha, przeniesiona na grunty wsi Górce przez Jana Krystiana Ulricha w roku 1876; od nazwiska właścicieli z czasem tereny te zaczęto określać mianem Ulrychów.

Bardziej na zachód, za linią dzisiejszej ul. Lazurowej na północ od ul. Górczewskiej leżała istniejąca od XVI wieku wieś Groty; w XIX w. warszawski bankier Jan Gotlib Bloch wzniósł tam dla siebie otoczony sporym parkiem pałacyk.

W roku 1899 pod nr. 14 powstał pierwszy duży zakład przemysłowy przy ulicy - fabryka Towarzystwa Akcyjnego Drezdeńskiej Manufaktury Tiulu, Koronek i Firanek. W tym samym czasie naprzeciwko, pod nr. 15 wzniesiono kolonię domów robotniczych Instytucji Tanich Mieszkań im. Hipolita i Ludwiki, małż. Wawelbergów, o zupełnie unikatowym jak na owe czasy rozluźnionym układzie zabudowy. Tam po raz pierwszy w Warszawie zastosowano zsypy na śmieci, oraz dla wygody mieszkańców wzniesiono pawilony pralni i basen kąpielowy.

Kolejnym znaczącym wydarzeniem w dziejach ulicy było wzniesienie w okresie 1911-14 Szkoły Rzemieślniczej im. Karola Szlenkiera pod nr. 8. Gmach kształcącej robotniczą młodzież szkoły działającej wcześniej (od roku 1880 przy ul. Leszno zaprojektowali Karol Jankowski i Franciszek Lilpop. W budynku tym w okresie międzywojennym działał Państwowy Instytut Robót Ręcznych, kierowany przez Władysława Przanowskiego (na ścianie frontowej budynku znajduje się tablica pamiątkowa).

Tereny pomiędzy ulicami Płocką i Młynarską w roku 1910, po dwóch latach od chwili przyłączenia do Warszawy otrzymały oświetlenie elektryczne; do roku 1911 doprowadzono także wodociągi i kanalizację; tory linii tramwajowej położono dopiero w roku 1928; kursowały nią tramwaje linii 9, z pętli "Ulrychów" przy ul. Księcia Janusza do Pl. Unii Lubelskiej.

W roku 1916 Górczewską przyłączono do miasta na dalszym odcinku - do linii ul. Księcia Janusza; lepiej rozwijał się jednak starszy odcinek ulicy. W roku 1928 pod nr. 9 rozpoczął działalność dom starców dla żydowskiej inteligencji (przypisany też numeracji ul. Hipolita Wawelberga), rok później rozpoczął działalność przytułek dla opuszczonych żydowskich dzieci; w roku 1935 na jego miejscu powstał przypisany numeracji ul. Płockiej Szpital Wolski, dziś Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc.

Lata dwudzieste XX wieku przyniosły budowę kilku obiektów przemysłowych: pod nr. 44A od roku 1925 działały Warsztaty 3. Baonu Pancernego, zaś pod nr. 53 od roku 1929 mieściła się Fabryka Konstrukcji Żelaznych - Warsztaty Mechaniczne i Kotlarnia "Simplex". Na miejscu późniejszego Stadionu Olimpii wzdłuż nieistniejącej dziś ulicy Zagłoby od roku 1931 działała Fabryka Pomocnicza dla Przemysłu Lotniczego i Samochodowego A. Steinhagena i H. Stransky'ego.

Po roku 1935 do wybuchu wojny przy Górczewskiej zdołano wybudować dużą liczbę czynszowych kamienic, po części typu przedmiejskiego, już poza granicami Warszawy. Odcinek ulicy biegnący przez Górce zachował do roku 1939 swój sadowniczy i wiejski charakter; w tym samym okresie apogeum ruchu budowlanego przeżywało Koło.

Sierpień roku 1944 przyniósł śmierć tysięcy mieszkańców okolicy i samej Górczewskiej, oraz spalenie jej zabudowy; wydarzenia te przeszły do historii miasta jako Rzeź Woli. Wydarzenia te upamiętnia m.in. miejsce pamięci narodowej przy ul. Górczewskiej 32 (w pobliżu skrzyżowania z al. Prymasa Tysiąclecia). Kilka innych miejsc egzekucji zostało upamiętnionych tablicami pamiątkowymi Tchorka. Prochy zamordowanych zostały umieszczone po ekshumacjach na Cmentarzu Powstańców Warszawy.

Po upadku powstania wysadzono w powietrze wszystkie zabudowania fabryczne, rabując wcześniej ich wyposażenie. Po wojnie ich nie odbudowano; ocalały jednak wyremontowane po roku 1945 zabudowania mieszkalne. W tym okresie Niemcy umocnili nasyp kolei obwodowej licznymi betonowymi schronami, zachowanymi do dziś.[1]

W roku 1945 nadano nazwę Górczewska; sześć lat później do Warszawy przyłączono fragment aż po ul. Lazurową. Po wojnie powstał też park Moczydło, a do usypania góry z wyciągiem orczykowym posłużyły gruzy Warszawy[2].

W roku 1959 rozebrano niestety mury pałacu Jana Gotliba Blocha na Grotach; w latach sześćdziesiątych barbarzyńsko zniszczono kapliczkę stojącą od roku 1880 u zbiegu z ul. Młynarską. Zdobiła ją inskrypcja następującej treści: Figura ustawiona / przez parafian / wolskich / dnia 17 września / 1880 r. W latach sześćdziesiątych podczas budowy wiaduktu nad nowymi torami kolejowymi wyodrębniła się odnoga ulicy Górczewskiej przechodząca przez Górce - w latach 90. XX wieku przemianowana roboczo na Starogórczewską i docelowo - Grodkowską.

Po roku 1990 ulica jest sukcesywnie poszerzana od strony Śródmieścia do trzech pasów dla każdego kierunku ruchu oddzielonych pasem zieleni na odcinku prawie 5 km. Pierwszy odcinek poszerzono na Młynowie pod koniec lat 90. XX wieku, poszerzając jednocześnie przedwojenny wiadukt kolejowy przy przystanku PKP Warszawa Koło do Prymasa Tysiąclecia. Po przebudowie Al. Prymasa Tysiąclecia (2000) i budowie wiaduktu drogowego i ronda pod nim zabrano się za modernizację Górczewskiej pomiędzy Prymasa Tysiąclecia a planowanym wtedy centrum handlowym Wola Park na Ulrychowie[3]. Ostatecznie kolejny etap modernizacji zakończył się na kilka lat przy wiadukcie kolejowym przy stacji towarowej PKP Warszawa Jelonki.

Dalsza rozbudowa została wstrzymana na kilka lat i dopiero ruszyła w 2004 roku - poszerzono wiadukt (2006) i dociągnięto zmodernizowaną ulicę aż do pętli. W międzyczasie wynikł problem z wywłaszczeniem dotychczasowych mieszkańców w rejonie Ratusza dzielnicy Bemowo - dwa domy blokowały rozbudowę pasa ruchu aż do 2006 roku[4]. Obecnie Górczewska na całej zmodernizowanej długości posiada ścieżki rowerowe.

Na początku lat 90. XX wieku na Górczewskiej znów pojawiły się tramwaje - do pętli autobusowej Górczewska dobudowano pętlę tramwajową, a przy ulicy znalazły się 2 przystanki tramwajowe, zanim linia odbija na południe w Powstańców Śląskich.

W roku 2011 ruszyły prace przy poszerzeniu ul. Górczewskiej na odcinku od pętli "Górczewska" do granicy miasta i trasy ekspresowej S-8. Planowana na rok 2009 inwestycja nie została zrealizowana z powodu braku pieniędzy, natomiast w 2010 wygospodarowano pieniądze, ale pojawił się problem przejęcia prywatnych działek. W marcu 2011 konieczne było przejęcie jeszcze 14 z 67 działek potrzebnych dla inwestycji. W ramach modernizacji mają powstać dwie jezdnie z dwoma pasami ruchu w każdym kierunku zamiast jednej jezdni z dwoma pasami ruchu. W dalszym etapie planowane jest wybudowanie dwupoziomowego skrzyżowania z planowaną ul. Nowolazurową.[5].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja
Pętla autobusowa Warszawa Os. Górczewska
Pętla autobusowa Warszawa Os. Górczewska

Komunikacja na ulicy Górczewskiej wydłużała się wraz z rozszerzaniem granic miasta. Do lat 50. XX wieku autobusy dojeżdżały do pętli przy ulicy Księcia Janusza, później (około 1958) też na Górce i do Osiedla Przyjaźń - pętla na Górczewskiej róg Konarskiego. W latach 80. XX wieku wraz z budową osiedla Górce linie autobusową wydłużono do pętli autobusowej przy granicy miasta (ul. Lazurowa). W latach 90. uruchomiono linię tramwajową łączącą Bemowo z Cmentarzem Wolskim i dalej z Wolą, Śródmieściem, Pragą i Mokotowem. Niestety nie udało się jej połączyć wzdłuż ulicy Powstańców Śląskich z Bielanami (jedynie na odcinku Osiedle Bemowo). Pętla autobusowa Osiedle Górczewska zmodernizowana została w roku 2006[6].

Dodatkowo ulica przecina dwie linie kolejowe - towarową łączącą stacje Warszawa Włochy i Warszawa Gdańska oraz pasażerską pomiędzy Warszawa Zachodnia, Warszawa Wola a Warszawa Gdańska.

Dodatkowo zbieg Górczewskiej z Lazurową obsługuje liczna komunikacja podmiejska - zarówno autobusy linii podmiejskich ZTM, jak i prywatna komunikacja obsługująca miejscowości przy drodze nr 580.

W latach 2012-2016 planowana jest budowa i otwieranie etapami drugiej linia metra, stacje:

Przypisy

  1. Przy poszerzonym wiadukcie kolejowym przy przystanku Warszawa Koło po stronie południowej ulicy wystaje z nasypu fragment betonu - jest to ściana niemieckiego schronu Ringstand 58c, nazywanego Tobrukiem, którymi licznie umocniona była ta linia kolejowa.
  2. Park Moczydło i Park im. J. Szczepańskiego obejmują częściowo obszar dawnego pola elekcyjnego na Woli.
  3. Początkowo planowano zjazd do centrum zrobić z ronda na wysokości ulicy Góralskiej.
  4. Posesje nr 194-206 znajdowały się w planowanej drugiej jezdni ulicy.
  5. Można poszerzać Górczewską. tvnwarszawa.pl, 2011-03-30. [dostęp 2011-12-05].
  6. Przemysław Burkiewicz. Pętla Nowe Bemowo idzie do remontu. „Bemowo News”. nr 10/2011, s. 12. Dzielnica Bemowo m.st. Warszawy. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]