Pałac Kultury i Nauki

Z Wikipedii

Współrzędne: 52°13'54″N 21°00'23″E / 52.23167, 21.00639

Pałac Kultury i Nauki
nr rej. dec. 103/107 z 2 lutego 2007
Pałac Kultury i Nauki
Miejsce	Warszawa  Polska
Adres	plac Defilad 1
Projekt	Lew Rudniew
Całkowita wysokość	237 m
Wysokość do dachu	187,8 m
Liczba kondygnacji	42
Rozpoczęcie budowy	2 maja 1952
Ukończenie budowy	22 lipca 1955
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa budynku

Pałac Kultury i Nauki (PKiN, poprzednio Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina) – najwyższy budynek w Polsce, w centrum Warszawy na placu Defilad.

Własność miasta stołecznego Warszawy. Obiektem zarządza miejska spółka "Zarząd Pałacu Kultury i Nauki" Sp. z o.o.

Wybudowany w trzy lata i oddany do użytku w 1955. Jest dziełem radzieckiego architekta Lwa Rudniewa, inspirowany jest chicagowskimi i moskiewskimi budowlami. Architektonicznie jest mieszanką art déco, socrealizmu i polskiego historyzmu. Obecnie siedziba wielu firm oraz instytucji użyteczności publicznej, takich jak kina, teatry, księgarnia, wyższe uczelnie (m.in. Collegium Civitas), instytucje naukowe. Organizowane są tu także różnego typu wystawy i targi, m.in. od 1958 Międzynarodowe Targi Książki. Mieści się w nim sala konferencyjno-widowiskowa na 3000 osób (tzw. Sala Kongresowa), Muzeum Techniki, Muzeum Ewolucji PAN oraz Pałac Młodzieży wraz z basenem.

Przed głównym wejściem (od strony ul. Marszałkowskiej) znajdują się dwie rzeźby: Adama Mickiewicza dłuta Stanisława Horno-Popławskiego oraz Mikołaja Kopernika autorstwa Ludwiki Nitschowej.

Spis treści 1 Historia 2 Teraźniejszość 2.1 Kwestia zabudowy otoczenia PKiN 2.2 Kwestia uznania PKiN za zabytek 3 Pałac Kultury i Nauki w sztuce 4 Transmitowane programy 4.1 Programy radiowe 4.2 Programy telewizyjne 4.3 Testowa emisja cyfrowa 5 Dane techniczne [8] 6 Przypisy 7 Literatura 8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia

Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Do weryfikacji: ilość mieszkań w 190 kamienicach - jeśli 1 000, to ok. 5 na kamienicę, jeśli 60 000 mieszkań, jak w poprzedniej edycji, to na kamienicę ponad 300 mieszkań, obie liczby wydają się nierealne

PKiN wzniesiono "jako dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego", a pomysłodawcą jego budowy był Józef Stalin^[1] . Projektant wieżowca, radziecki architekt Lew Rudniew, chciał, aby był on w stylu polskim, więc objechał różne miasta, m.in. Kraków, Chełm, Zamość, w celu zgromadzenia potrzebnych informacji i zapoznania się z polską architekturą. Następnie wraz ze swoim zespołem stworzył pięć projektów. Rosjanie uznali, że dla symbolu-dominanty Warszawy odpowiednia będzie wysokość 120 m, ale ulegli namowom pełnomocnika ds. budowy pałacu i zarazem naczelnego architekta Warszawy Józefa Sigalina^[2] - ostatecznie przyjęto, że pałac będzie miał 160 m (z iglicą 230 m).

Budowa gmachu trwała od 2 maja 1952 do 22 lipca 1955, a pracowało przy niej ok. 3500 robotników rosyjskich^[3]. Mieszkali oni w wybudowanym specjalnie dla nich na warszawskich Jelonkach osiedlu z kinem, stołówką, świetlicą i basenem^[4]. W czasie budowy w wypadkach przy pracy zginęło 16 Rosjan. Przygotowując teren pod planowaną budowę pałacu wyburzono bądź rozebrano resztki 190 kamienic mieszczących ok. 1000 mieszkań^{[potrzebne źródło]}. Jeszcze przed ukończeniem budowy, dwa dni po śmierci Józefa Stalina, 7 marca 1953 wspólną uchwałą Rady Państwa i Rady Ministrów PRL nadano budynkowi nazwę Pałac Kultury i Nauki imienia Józefa Stalina. Pod uchwałą podpisali się Bolesław Bierut (Prezes Rady Ministrów) i Aleksander Zawadzki (Przewodniczący Rady Państwa). Zakładała ona również, że na placu przed pałacem zostanie wzniesiony pomnik Stalina. Ogłoszono konkurs, który nie przyniósł zadowalających rezultatów - nawet wyróżniający się projekt Xawerego Dunikowskiego wzbudził niesmak partyjnych decydentów. Ostatecznie pomnika nigdy nie ustawiono.

Budynek miał początkowo jasną fasadę, która jednak z czasem zszarzała.

W 1956 rozpoczęła się seria samobójczych skoków z tarasu widokowego na 30 piętrze, na wysokości 114 metrów – najpierw skoczył Francuz, po nim jeszcze siedmiu Polaków. Po tych incydentach zdecydowano się na założenie krat na tarasie. W sylwestrową noc 2000 na wieży pałacu odsłonięty został drugi co do wielkości w Europie zegar – jego cztery tarcze mają średnice po 6 metrów. Jest to zarazem drugi najwyżej położony zegar wieżowy na świecie (po zegarze na NTT DoCoMo Tower w Tokio), sponsorem była Telekomunikacja Polska SA.

[edytuj] Teraźniejszość

PKiN wciąż budzi żywe emocje wśród mieszkańców Warszawy, chociaż ma swoich licznych zwolenników, szczególnie wśród młodszego pokolenia warszawiaków. Przeciwnicy dalszej obecności tej budowli w stolicy uważają budynek za symbol radzieckiej dominacji nad Polską, wskazując iż rozpoczęto jego budowę w latach najgłębszego stalinizmu, gdy Polska była całkowicie podporządkowana ZSRR. Pojawiały się koncepcje zasłonięcia go biurowcami, utworzenia w nim Muzeum Komunizmu "Socland" (koncepcja Czesława Bieleckiego, Andrzeja Wajdy i Jacka Fedorowicza), a nawet zburzenia "kosmicznej osi przebijającej serce stolicy". Zwolennicy twierdzą jednak, że budynek pełni obecnie wiele użytecznych funkcji i twierdzą iż wpisał się już w krajobraz miasta i pozostanie w nim trwale obecny, stając się symbolem i najbardziej rozpoznawalnym obiektem w Warszawie.

[edytuj] Kwestia zabudowy otoczenia PKiN

Planowane jest zabudowanie otoczenia pałacu. W 2006 Rada Warszawy przyjęła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego otoczenia pałacu, przeprowadzono też konkurs na projekt gmachu Muzeum Sztuki Nowoczesnej przy ulicy Marszałkowskiej. W 2007, po wyborach samorządowych, rozpoczęto opracowywanie nowego planu zagospodarowania.

[edytuj] Kwestia uznania PKiN za zabytek

2 lutego 2007 PKiN został wpisany do rejestru zabytków decyzją p. o. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie Macieja Czeredysa. Decyzja ta wywołała sprzeciw grupy 70 osób ze świata kultury, nauki i mediów, które 30 marca 2007 wystosowały do Prezydenta RP protest: "List do prezydenta w sprawie Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie" ^[5] prośbą o interwencję i spowodowanie cofnięcia decyzji mazowieckiego konserwatora zabytków o uznaniu Pałacu Kultury i Nauki (PKiN) w Warszawie za zabytek. List podpisali m.in. Erazm Ciołek, Krzysztof Kąkolewski, Michał Kulenty, Emil Morgiewicz, Barbara Niemiec, Maciej Pawlicki, Jan Pietrzak, Jan Pospieszalski i ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. Zdaniem autorów protestu konserwator nie miał prawa podjąć takiej decyzji gdyż, jak napisali: "PKiN nie jest bowiem tylko "zabytkiem". Jest symbolem zniewolenia Polski przez sowieckie imperium, jest znakiem upokorzenia narodu polskiego i wyrazem pogardy dla – de facto – okupowanego w latach PRL "prywislianskiego kraja".

Sygnatariusze listu twierdzą w nim, że sprawę dalszej przyszłości PKiN "należałoby rozpatrzyć w toku dyskusji w szerokim gronie, być może w Sejmie i Senacie, a może nawet – w referendum". Przypominają także, nawiązując do okresu zniewolenia Polski przez ZSRR w latach 1945-1989, że znajdująca się na obecnym placu Piłsudskiego w Warszawie cerkiew – uznawana za symbol władzy cara i polityki rusyfikacji prowadzonej przez Imperium Rosyjskie w okresie zaborów, została rozebrana po odzyskaniu w 1918 niepodległości przez Polskę.

Decyzji o wpisaniu PKiN do rejestru zabytków byli także przeciwni eksperci i architekci z Komitetu Architektury i Urbanistyki PAN^[6], którzy w załączonej opinii skierowanej do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, jeszcze przed wydaniem przez niego decyzji, stwierdzili: "Gmach pałacu w sensie jego koncepcji jest zaprzeczeniem architektonicznej racjonalności we wszystkich jej aspektach ekonomicznych, technicznych, estetycznych i urbanistycznych".

Postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 2 lutego 2007 skrytykowało także zrzeszające historyków i pracowników naukowych UJ stowarzyszenie Inicjatywa Małopolska im. Króla Władysława Łokietka. Jej członkowie nazwali dzień wpisania PKiN do rejestru zabytków "czarnym dniem polskiej kultury"^[7], stwierdzając jednocześnie iż: "Decyzja ta oznacza, że PKiN zostanie na stałe objęty prawną klauzulą nienaruszalności. Pomnik architektury kolonialnej ZSRR w centrum stolicy Polski będzie już na zawsze świadczył o tym, że diaboliczny plan Stalina i Mołotowa, aby poprzez symbolikę architektoniczną Pałacu zsowietyzować mentalność Polaków urodzonych pod radziecką okupacją powiódł się"

Inicjatywa Małopolska im. Króla Władysława Łokietka jeszcze 19 stycznia 2007 wystosowała do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego memoriał: "Sprzeciw wobec planowanego wpisania Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie na listę zabytków" [1] w którym przedstawiła swój krytyczny stosunek do pomysłu uznania PKiN za obiekt zabytkowy.

Wpisanie Pałacu na listę zabytków odebrane zostało pozytywnie przez część środowisk historyków sztuki, m.in. przez Juliusza Wendlandta z Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków i prof. Irenę Huml z Instytutu Sztuki PAN. Decyzję o wpisaniu Pałacu na listę zabytków poparł również szef Społecznej Rady Ochrony Dziedzictwa Kulturowego przy prezydencie Warszawy, profesor Andrzej Tomaszewski: "To wybitny przykład architektury socrealizmu. Nawet w dawnym Związku Radzieckim trudno znaleźć obiekty równie wysokiej klasy. We wnętrzach znajdziemy dzieła polskich artystów: malarstwo ścienne, meble projektowane m.in. przez Jana Bogusławskiego, ceramiczne żyrandole i szklane kinkiety z polskich hut".

Zwolennikiem PKiN jako zabytku jest także architekt Stefan Kuryłowicz: Pałac Kultury i Nauki spełnia warunki, żeby znaleźć się w rejestrze zabytków. Czy tego chcemy, czy nie jest przestrzenną ikoną Warszawy, obecną na pocztówkach, zdjęciach, filmach i w programach telewizyjnych. Przykre jest dla mnie tylko to, że nie udało nam się stworzyć nic konkurencyjnego. Główną zaletą Pałacu jest jego skala, bo takich obiektów nie ma na świecie wiele. Nie do powtórzenia są także detale jego wykończenia. To symbol starej epoki i powinien być pod ochroną, nawet jeśli kojarzy się z Sowietami.

W tej sprawie wypowiadał się również znany polski varsavianista Jarosław Zieliński: "To wyjątkowy budynek ze względu na ogromnie wartościowe wyposażenie. Bez wpisu do rejestru w lawinowym tempie ubywało ciekawych elementów. Na przykład z głównego hallu zniknęła rzeźba mężczyzn ze sztandarem. Wnętrza pałacu przypominają mi blichtr pierwszych wczesnokapitalistycznych drapaczy chmur w Nowym Jorku albo Chicago. Jednak żaden z nich nie przypomina już Pałacu Kultury, bo wszystkie zostały zmodernizowane".

Należy wziąć pod uwagę, że Pałac Kultury stanowi – obok dzielnicy MDM – jedyny zachowany w całości przykład architektury realizmu socjalistycznego w Warszawie i stał się wyrazistym dokumentem okresu pierwszej połowy lat pięćdziesiątych.

[edytuj] Pałac Kultury i Nauki w sztuce

Kontrowersyjna budowla przez wiele lat inspirowała wielu polskich twórców literackich i filmowych – pojawia się niemal w każdym filmie, którego akcja toczy się w Warszawie. W "Małej apokalipsie" Tadeusza Konwickiego góruje nad miastem jako posępny symbol komunizmu i dominacji ZSRR nad schorowanym PRL – to na jego schodach główny bohater ma dokonać samospalenia. W trzeciej części sensacyjnego serialu telewizyjnego "Ekstradycja" W. Wójcika podziemia Pałacu były siedzibą oponentów komisarza Halskiego. Sam wieżowiec w ostatnim odcinku miał stać się celem potężnego zamachu terrorystycznego, przygotowanego przez prawicowe bojówki paramilitarne, jednakże komisarz Halski niemal w ostatniej chwili zneutralizował ładunek umieszczony w jego podziemiach. Zburzenie obiektu "udało się" natomiast we wcześniejszej komedii "Rozmowy kontrolowane". Wydostający się spod gruzów bohater filmu, Ryszard Ochódzki, komentuje ten fakt krótkim: To się odbuduje.

[edytuj] Transmitowane programy

Jako najwyższy budynek w Warszawie PKiN wykorzystano już w 1956 do emisji sygnałów radiowych. W 1974 na PKiN zainstalowano specjalną radiolinię dosyłającą program radiowej jedynki do RCN w Konstantynowie.Antenę tej radiolinii zdemontowano dopiero w 2004r. Obecnie z RTCN PKiN nadają następujące stacje:

[edytuj] Programy radiowe

Radio
Program	Częstotliwość	Moc nadajnika	Polaryzacja
Radio Maryja	89,0 MHz	1 kW	pionowa
Radio WAWA	89,8 MHz	0,5 kW	pionowa
Polskie Radio Euro	92,0 MHz	0,2 kW	pionowa
Polskie Radio Program 1	92,4 MHz	0,1 kW	pionowa
Radio VOX FM Warszawa	93,3 MHz	1 kW	pionowa
Antyradio	94,0 MHz	1 kW	pionowa
RMF MAXXX Mazowsze	95,8 MHz	0,5 kW	pionowa
Radio Plus Józef	96,5 MHz	10 kW	pionowa
Akademickie Radio Kampus	97,1 MHz	0,1 kW	pionowa
TOK FM	97,7 MHz	0,15 kW	pionowa
RMF Classic	98,3 MHz	0,1 kW	pionowa
Polskie Radio Program 3	99,1 MHz	0,1 kW	pionowa
Radio Złote Przeboje	100,1 MHz	1 kW	pionowa
Radio Dla Ciebie	101,0 MHz	10 kW	pionowa
Planeta FM	101,5 MHz	0,2 kW	pionowa
Radio PiN	102,0 MHz	0,5 kW	pionowa
Radio Kolor	103,0 MHz	1 kW	pionowa
Roxy FM	103,7 MHz	0,2 kW	pionowa
Eska Rock	104,4 MHz	0,5 kW	pionowa
Polskie Radio Program 2	104,9 MHz	2,5 kW	pionowa
Radio Eska Warszawa	105,6 MHz	3,2 kW	pionowa
Radio Warszawa	106,2 MHz	1 kW	pionowa
Chilli ZET	106,8 MHz	0,2 kW	pionowa
Radio Zet	107,5 MHz	10 kW	pionowa

Polskie Radio Program 1 oraz Polskie Radio Program 3 nadają ponadto z masztu radiowego w Raszynie/k. Warszawy (nadajniki tych stacji na Pałacu Kultury są jedynie ich uzupełnieniem), zaś RMF FM z komina Elektrociepłowni Pruszków II.

[edytuj] Programy telewizyjne

Program	Częstotliwość	Kanał	Moc nadajnika	Polaryzacja
TVP1	207,25 MHz	10	0,5 kW	pozioma
TVP Info/ TVP Warszawa	471,25 MHz	21	3 kW	pozioma
TV Puls	487,25 MHz	23	3 kW	pozioma
TVP2	511,25 MHz	26	3 kW	pozioma
TV4	551,25 MHz	31	3 kW	pozioma
TVN	575,25 MHz	34	3 kW	pozioma
Polsat	663,25 MHz	45	3 kW	pozioma

Od 22 lipca 2008 TVN, Polsat, TV 4, Puls, kanały TVP oraz testowa emisja DVB-T (od listopada 2008),są nadawane z masztu na PKiN, jak również z masztu w Łazach.

[edytuj] Testowa emisja cyfrowa

Skład multipleksu	Częstotliwość	Kanał	Moc nadajnika	Polaryzacja	Kompresja
Telewizja Polska TVP1 TVP2 TVP Info/TVP Warszawa TVN Polsat TV4 TV Puls Polskie Radio Program III	690 MHz	48	2,5 kW	pozioma	MPEG-4

Polski Operator Telewizyjny prowadził testy DVB-T z PKiN w czasie od 31 maja 2007 do 30 czerwca 2009.

[edytuj] Dane techniczne ^[8]

• wysokość: 230,68 m - do wierzchołka iglicy, 167,68 m - bez iglicy
• liczba pięter: 42
• liczba pomieszczeń: 3288
• całkowita powierzchnia pomieszczeń: 123 000 m²
• kubatura: 817 000 m³
• zużycie energii elektrycznej: równe 30-tysięcznemu miastu
• elewacje częściowo z płyt ceramicznych w kolorze ciemnoróżowym – renowacja elewacji to koszt ok. 20 mln zł^{[potrzebne źródło]}
• wymiana okien to koszt 6 mln zł^{[potrzebne źródło]}
• spółka PKiN zatrudnia w budynku 330 osób – dysponuje własnymi elektrykami, hydraulikami, tapicerami

Przypisy

[edytuj] Literatura

• Olgierd Budrewicz, Wieżowiec zwany Pałacem, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 55-60
• Anna Demska, Oświetlenie w Pałacu Kultury i Nauki, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 118-137
• Anna Frąckiewicz, Sala Kongresowa, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 144-160
• Dobrosława Grzybowska-Lewicka, Pałac Kultury i Nauki jako obiekt kultowy PRL-u, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 33-36
• Edward Hardt, Budowa Pałacu Kultury i Nauki – historia, technologia, wydarzenia, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 38-48
• Edward Hardt, Spotkanie z gigantem, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 23-32
• Irena Huml, Pałac w guście epoki, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 106-117
• Lech Isakiewicz, Pałac? Ma się dobrze!, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 49-54
• Jerzy Jasiuk, Technika budowy – wzorowa pozornie czy rzeczywiście, [w:] "Renowacje i zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 37
• Róża Krzywobłocka-Laurów, Kamieniarka Pałacu Kultury i Nauki, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 62-83
• Zbigniew Laurów, Drewno w Pałacu Kultury i Nauki, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 84-105
• Anna Maga, Wybrane meble biur i gabinetów Pałacu Kultury i Nauki, [w:] "Renowacje i Zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 138-143
• Bogusław Mansfeld, Dar jako pomnik. Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina [w:] Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, z. 23 (278), 1994, s. 87-95 [2]
• Maria Wojtysiak, Remonty i modernizacje w Pałacu Kultury i Nauki – zabytku epoki socrealizmu, [w:] "Renowacje i zabytki" nr 3 (15) 2005, s. 162-167

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona PKiN
• Dane techniczne w serwisie skyscraperpage.com
• rzeźby PKiN w portalu sztuka.net
• Wieżowce Warszawy - Pałac Kultury i Nauki
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Warszawskie wieżowce o wysokości większej niż 100 m Istniejące Pałac Kultury i Nauki • Warsaw Trade Tower • Rondo 1 • Hotel Marriott • Warsaw Financial Center • InterContinental Warszawa • Oxford Tower • Intraco I • TP S.A. Tower • Millennium Plaza • Łucka City • Błękitny Wieżowiec • ORCO Tower • Novotel Warszawa Centrum • Babka Tower • Ilmet • Złote Tarasy W budowie Złota 44 • JM Tower • Platinum Towers