Ustrzyki Górne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ustrzyki Górne
Ustrzyki Górne
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat bieszczadzki
Gmina Lutowiska
Sołectwo Ustrzyki Górne
Wysokość ok. 650 m n.p.m.
Liczba ludności 114
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-714
Tablice rejestracyjne RBI
SIMC 0356323
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Ustrzyki Górne
Ustrzyki Górne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ustrzyki Górne
Ustrzyki Górne
Ziemia 49°06′17″N 22°39′02″E/49,104722 22,650556Na mapach: 49°06′17″N 22°39′02″E/49,104722 22,650556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości
Kościół parafialny pw. Św. Anny w Ustrzykach Górnych.

Ustrzyki Górnewieś w Polsce położona nad potokiem Wołosatym w Bieszczadach, w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Lutowiska w pobliżu skrzyżowania dróg wojewódzkich nr 896 i 897. Wieś jest siedzibą sołectwa Ustrzyki Górne, w którego skład wchodzi również miejscowość Wołosate.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś lokowana na prawie wołoskim w XVI wieku, rozłożyła się na długości ponad 4 kilometrów nad potokiem Wołosatym.

Wzmianki o Ustrzykach Górnych pochodzą z 1529. Z poł. XVI w. pochodzą przywileje wydane przez Piotra Kmitę dla Stuposian (1531), oraz Tarnawy Niżnej (1537) i Wyżnej (1549). Wieś lokowana na prawie wołoskim ok. 1537, przez ród Kmitów.

Piotr Kmita Sobieński do 1553 r. dziedziczy Ustrzyki Górne, a po jego śmierci, bezdzietna wdowa Barbara Kmita z Herburtów. Po jej śmierci w 1580 dziedziczył Ustrzyki Górne brat Stanisław Herburt.

Miejscowość została ponownie założona w 1580.

Właściciele Stuposian obejmowali również i tereny Ustrzyk Górnych. Wsie te istniały już wcześniej przed oficjalnym założeniem. Pierwsze wzmianki o kolejnych osadach: Dydiowej, Łokciu, Ustrzykach Górnych, Berehach Górnych, Wetlinie i Jaworcu pochodzą z roku 1580. Dziesięć lat później istniały już przysiółki Łuh (1589, dziś Bereżki) i Dołhyłuh (1590, dziś Muczne).

O istniejącej wsi świadczą najbardziej dokumenty z 1580. W 1622 mieszkańców Moczarnego zdziesiątkowało „morowe powietrze” do tego stopnia, że wieś przestała istnieć, a w Wołosatem w 1665 był tylko jeden uprawiany łan kmiecy, podczas gdy pół wieku wcześniej – aż dziesięć i trzy czwarte łana. Podobna zaraza dotknęła najprawdopodobniej i Ustrzyki Górne.

W 1667 Sejm za zasługi i fundację kościoła w Jasieniu zezwolił Maciejowi Stanisławowi Ustrzyckiemu na zamianę Ustrzyk Dolnych za Ustrzyki Górne. Maciej Ustrzycki dokonał zamiany Ustrzyki za Ustrzyki (dolne za górne). W 1701 tołhoje, zbóje zza węgierskiej granicy zrabowali wioskę i uprowadzili mieszkańców. W 1709 wioska została spalona przez cofających się Szwedów. Ustrzyki należały potem, jak i Stuposiany, do Wisłockich. Wisłoccy włączyli się do walk niepodległościowych, biorąc udział w powstaniach. Po powstaniu majątki były konfiskowane.

W 1914 Ustrzyki Górne należały m.in. do Augusta Nowaka, który posiadał tu tartak. Wybudowano tu także kolejkę wąskotorową od Ustrzyk do Sokolików.

W pierwszym kwartale 1915 w czasie I wojny światowej najcięższe walki toczyły się o Przełęcz Użocką i Przełęcz Beskid nad Wołosatem, co powodowało też zniszczenie wsi.

Wieś została zajęta 27 września 1944 przez wojska radzieckie[1].

Ustrzyki Górne zostały całkowicie zniszczone w latach 1945-1947 na skutek działań NKWD, wojska radzieckiego i sotni Bira. Miejscowa ludność polska po 10 miesiącach od wkroczenia Armii Radzieckiej, w czerwcu 1945 roku, została wysiedlona i wywieziona do Polski lub do łagrów. Pozostała ludność ukraińska została wysiedlona w 1951 w głąb ZSRR, a oporni na Syberię. Po unicestwieniu wsi powstała strażnica WOP w 1951 oraz schronisko PTTK, uruchomione w 1956.

Od 4 do 7 sierpnia 1953 i w 1963 w Ustrzykach Górnych przybywał jako turysta ks. dr Karol Wojtyła.

W latach 80. zaczęła się tu rozwijać osada leśna, w 1985 wybudowano kościół pw. św. Anny oraz powstały budynki siedziby Bieszczadzkiego Parku Narodowego.

W 1992 wybudowano Ośrodek Turystyczno-Rekolekcyjny im. Jana Pawła II.

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1921 – Ustrzyki Górne zamieszkiwało 428 osób (w 68 domach mieszkalnych):
    • 341 wyznania greckokatolickiego
    • 56 wyznania mojżeszowego
    • 21 wyznania rzymskokatolickiego
  • 1991 – 90 osób
  • 2004 – 114 osób

Honorowe obywatelstwa[edytuj | edytuj kod]

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Ustrzyki Górne stanowią dobrą bazę dla turystyki pieszej. Zimą oferują dobre warunki narciarskie. W okolicy znajdują najwyższe szczyty polskich Bieszczadów: Połonina Caryńska (1297 m), Wielka Rawka (1304 m) oraz Tarnica (1346 m). W centrum Bieszczadzkiego Parku Narodowego znajduje się wyciąg orczykowy, którego właścicielem jest Hotel Górski.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Szlak pieszy E8:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]