Wiedźmin

Geralt z Rivii (ilustracja Aleksandra Stiepczenkowa)

Wiedźmin – postać literacka stworzona przez polskiego pisarza fantasy Andrzeja Sapkowskiego. Pojawia się w Cyklu wiedźmińskim, na który składają się dwa zbiory opowiadań: "Ostatnie życzenie" i "Miecz przeznaczenia" oraz pięciotomowa Saga o wiedźminie. Wiedźmini zrzeszeni są w tajemniczym bractwie i zajmują się odpłatnym zabijaniem potworów zagrażających bezpieczeństwu ludzi. Głównym bohaterem Cyklu jest wiedźmin Geralt z Rivii.

Na podstawie książek powstał film Wiedźmin i gry komputerowe Wiedźmin oraz Wiedźmin 2: Zabójcy Królów.

Charakterystyka

Selekcja

Wiedźminami zostają przede wszystkim porzucone dzieci - chłopcy, z jednym wyjątkiem, którą była księżniczka Ciri - uczona przez wiedźminów, jednak nie poddana próbie Traw, choć podania ludowe głoszą, że wiedźminami zostają dzieci-niespodzianki. Wiedźmini wierzą, że kiedyś uda im się znaleźć takie dziecko i nie będzie ono musiało przechodzić żadnych prób ani mutacji, by stać się wiedźminem. Młodzi wiedźmini trenowani są od najmłodszych lat w sztuce walki, a ich organizmy są poddawane daleko idącym przemianom genetycznym dzięki magicznym eliksirom (tzw. Próba Traw), w celu przygotowania ich do walki z potworami (organizmy wiedźminów nabywają także nowe możliwości, jak na przykład kontrola nad odruchem źrenicznym, wyostrzone zmysły, zwiększony refleks i wytrzymałość). Większa część kandydatów umiera w czasie zabiegów.

Skutkiem ubocznym zmian jest bezpłodność, często oszpecenie twarzy i czasami utrata pigmentu, przez co wiedźmin staje się albinosem, jak Biały Wilk - Geralt z Rivii. Skutki uboczne mogą być różnorodne. Wiedźmini są w stanie korzystać z szczątkowej magii za pomocą specjalnych znaków magicznych, które są uaktywnianie nie przez słowa lecz przez odpowiednie złożenie palców i wyjątkowo silną koncentrację.

Trening

Wiedźmiński trening uczy tłumienia emocji (również dzięki eliksirom), co sprawia, że wielu ludzi postrzega wiedźminów jako pozbawionych uczuć. Uczy również szybszego (oraz cichszego) od innych stworzeń poruszania się, co jest podstawowym atutem każdego wiedźmina. W czasie szkolenia wiedźmini uczą się również wszystkiego o potworach, z którymi może im przyjść walczyć, prostej magii (znaki wiedźmińskie) oraz wytwarzania eliksirów, które krótkotrwale podnoszą ich sprawność w walce (jakkolwiek źródła nie wspominają czy wiedźmini rzeczone eliksiry wykonują własnoręcznie). Jedyna wzmianka o produkcji eliksirów występuje w czasie leczenia wiedźmina w świątyni Melitele w Ellander u Nenneke, podczas którego to właśnie Nenneke uzupełniła Geraltowi eliksiry. Każdy wiedźmin posiada magiczny amulet, który ostrzega przed obcą magią i niebezpieczeństwami, stanowi znak rozpoznawczy oraz cechowy.

Próby

Wiedźminski uczeń może zostać poddany zarówno jednej próbie jak i trzem:

• Próba Gór – jedna z Prób wiedźmińskich. Nie była zawsze używana, korzystano z niej gdy nie było wiadomo czy kandydat na wiedźmina został w pełni mutantem – tylko wiedźmin mógł przeżyć Próbę Gór.
• Próba Snów – jedna z Prób wiedźmińskich. Próbie tej poddawano tylko dzieci, u których nie było pewności co do całkowitej mutacji – miała ona na celu sprawdzenie, czy kandydat na wiedźmina pamięta coś z czasów przed Próbą Traw.
• Próba Traw – najsławniejsza z wiedźmińskich Prób przeprowadzanych na młodych chłopcach, mająca na celu dać wiedźminowi jego nadludzkie zdolności i zmieniająca oczy z ludzkich w kocie. Wywołuje wśród czarodziejów wiele kontrowersji, ze względu na to, że przeżywa statystycznie tylko czterech na dziesięciu chłopców. Nie wiadomo dokładnie na czym polega, ani o jakie Trawy chodzi. Jest to tajemnica wiedźminów.

Tylko Próba Traw jest potrzebna do zostania wiedźminem, reszta służy w przypadku podejrzenia o niepełną mutacje.

Cykl wiedźmiński

Opowiadania

Cykl wiedźmiński (jeszcze wówczas nie planowany przez autora) zaczął się jako seria opowiadań, pierwotnie publikowanych na łamach miesięcznika "Fantastyka". Były głównie nowymi wersjami znanych legend i baśni (nazywanymi wersjami postmodernistycznymi; sam autor w wywiadach twierdzi, że pisząc opowiadania jako metodę twórczą wybrał euhemeryzację baśni).

Pierwszym z nich było opowiadanie pt. Wiedźmin z grudnia 1986 roku, napisane na konkurs "Fantastyki", w którym zajęło III miejsce (I miejsce – Wrócieeś Sneogg, wiedziaam... Marka S. Huberatha).

Kolejne opowiadanie pt. Droga, z której się nie wraca (niezwiązane bezpośrednio z samym Geraltem) ukazało się w sierpniowym numerze pisma w 1988 roku. Początkowo, autor nie chciał nawiązywać w nim do cyklu ze świata wiedźmina, jednak kiedy cykl ten zaczął powstawać, pojawiły się w nim nawiązania do fabuły tego opowiadania. Jak wspomina pisarz, kiedy Droga, z której się nie wraca po raz pierwszy ukazała się na łamach "Fantastyki", dokonano poprawek redaktorskich bez zgody samego Sapkowskiego.

Pierwsze cztery opowiadania o Geralcie oraz Droga, z której się nie wraca, ukazały się w zbiorze opowiadań Wiedźmin, który został opublikowany nakładem wydawnictwa REPORTER. Później wszystkie piętnaście opowiadań wiedźmińskich ukazało się w dwóch zbiorach wydawnictwa superNOWA – Ostatnie życzenie oraz Miecz przeznaczenia. Dwa opowiadania pośrednio związane z cyklem – Droga, z której się nie wraca oraz Coś się kończy, coś się zaczyna (opowiadanie-żart, opublikowane w 1994 w fanzinie "Czerwony Karzeł", mylnie odczytywane przez niektórych jako "alternatywne zakończenie sagi o wiedźminie") znaleźć można w zbiorze Coś się kończy, coś się zaczyna.

W 2002 roku, nakładem wydawnictwa Libros, zostały wydane dwa tomy opowiadań Opowieści o wiedźminie zawierające 15 opowiadań jako zestawienie dziejów Geralta.

Saga o wiedźminie

Saga o wiedźminie to pięć powieści o wiedźminie Geralcie (Krew Elfów, Czas Pogardy, Chrzest Ognia, Wieża Jaskółki, Pani Jeziora), w których Sapkowski łączy wiele wątków rozpoczętych w opowiadaniach oraz dodaje nowe. Oprócz samego wiedźmina, główną bohaterką jest również Ciri – dziecko-niespodzianka znane już z opowiadań. Nazwa Saga o wiedźminie została nadana przez wydawcę – Sapkowski zamierzał nazwać sagę Krew elfów, zaś pierwszy tom miał być pierwotnie zatytułowany Lwiątko.

Kontynuacja

W wywiadzie dla Radia Gdańsk, Sapkowski zapowiedział kontynuację wiedźmińskich przygód. Jako orientacyjną datę publikacji podaje co najmniej rok lub dwa oczekiwania.

Kontynent

Lista książek

Zbiory opowiadań

• Wiedźmin (Reporter 1990) (wszystkie opowiadania z tego zbioru zawarte są też w trzech zbiorach wydawnictwa SuperNOWA)
• Ostatnie życzenie (SuperNOWA 1993)
• Miecz Przeznaczenia (SuperNOWA 1992)
• Coś się kończy, coś się zaczyna (SuperNOWA 2000) (zawiera dwa opowiadania luźno związane z cyklem wiedźmińskim)

Saga o wiedźminie

• Ostatnie życzenie (SuperNOWA 1993)
• Miecz przeznaczenia (SuperNOWA 1993)
• Krew elfów (SuperNOWA 1994)
• Czas pogardy (SuperNOWA 1995)
• Chrzest ognia (SuperNOWA 1996)
• Wieża Jaskółki (SuperNOWA 1997)
• Pani Jeziora (SuperNOWA 1999)

Wiedźmini z cyklu wiedźmińskiego

• Geralt z Rivii
• Eskel
• Vesemir
• Lambert
• Coën z Poviss
• Cirilla Fiona Ellen Riannon z Cintry, zdrobniale Ciri – została przeszkolona w wiedźmińskim stylu walki, ale nie była poddana Próbie Traw.

Adaptacje

Komiksy

W latach 1993-1995 na podstawie opowiadań Sapkowskiego powstało sześć komiksów autorstwa Bogusława Polcha (grafika) i Macieja Parowskiego oraz samego Sapkowskiego (scenariusz). Ich tytuły to:

• Droga bez powrotu (na podstawie opowiadania Droga, z której się nie wraca)
• Geralt (na podstawie opowiadania Wiedźmin)
• Mniejsze zło (na podstawie opowiadania o tym samym tytule)
• Ostatnie życzenie (na podstawie opowiadania o tym samym tytule)
• Granica możliwości (na podstawie opowiadania o tym samym tytule)
• Zdrada (jedyny komiks, który nie powstał na podstawie opowiadania, opowiadający o młodości Geralta)

Zapowiedziana została także nowa adaptacja autorstwa Przemysława Truścińskiego.

Film

Wiedźmin doczekał się ekranizacji w 2001 roku. Reżyserem filmu był Marek Brodzki. Scenariusz napisał Michał Szczerbic, który pod koniec wycofał się z produkcji. Rolę tytułową powierzono Michałowi Żebrowskiemu. Muzykę skomponował Grzegorz Ciechowski. Film został stworzony jako dodatkowy efekt prac nad serialem telewizyjnym, którego premiera miała miejsce jesienią 2002 roku.

Film nie spodobał się publiczności, wskutek czego zwrócił jedynie połowę kosztów produkcji. Mimo złych ocen film chwalono za muzykę Grzegorza Ciechowskiego oraz rolę Michała Żebrowskiego który wcielił się w postać Geralta.

Gry

Gra fabularna

W roku 2001 nakładem wydawnictwa MAG ukazała się gra fabularna Wiedźmin: Gra Wyobraźni na podstawie książek Sapkowskiego. Gra ta, mimo wielu zarzutów ze strony fanów tego typu zabawy, zdobyła sobie niemałą popularność w Polsce. Postanowiono jednak poprawić błędy pierwotnej wersji systemu rozgrywki, w związku z czym przygotowano drugą wersję gry.

Gry komputerowe

Obecnie na rynku znajdują się dwie gry komputerowe pt. Wiedźmin oraz Wiedźmin 2: Zabójcy Królów, których twórcą (jako CD Projekt Red Studio) i wydawcą na rynku lokalnym jest firma CD Projekt.

Wiedźmin

Głównym bohaterem jest Geralt z Rivii. Akcja została umiejscowiona po wydarzeniach znanych z książki. Zarys fabularny, w początkowym etapie prac, zaakceptował Andrzej Sapkowski, ale nie bierze on udziału w pracach nad grą. Na potrzeby reklamy gry, zespół Vader stworzył utwór pod tytułem "Sword of the Witcher", w którego teledysku wykorzystywane są fragmenty gry. Wiedźmin miał trafić również na Xboksa 360 oraz PlayStation 3 pod zmienioną nazwą – Wiedźmin: Powrót Białego Wilka. Projekt został zawieszony z powodu kryzysu finansowego.

Wiedźmin 2: Zabójcy Królów

Kontynuacja gry Wiedźmin. Miała ona swoją premierę 17 maja 2011 roku. Tak jak poprzednia część opowiada historię Geralta.

Gry karciane

W styczniu 2007 Wydawnictwo Kuźnia Gier zostało wybrane przez CD Projekt Red Studio, do stworzenia dwóch kompletnych gier karcianych towarzyszących produkcji gry komputerowej Wiedźmin. Wiedźmin – gra promocyjna dołączana będzie do edycji kolekcjonerskiej gry komputerowej, zaś Wiedźmin: Przygodowa Gra Karciana ukazała się w październiku 2007 i jest niezależną grą dla 2 do 4 osób (trafiła do normalnej sprzedaży 8 października 2007).

MUD

Świat Wiedźmina jest jedną z dwóch domen (światów) Arkadii – największego polskiego MUDa (tekstowej gry MMORPG). Jest również jedyną domeną Vatt'gherna – mniej popularnego polskiego MUDa.

Gra internetowa

9 lipca 2008 roku pojawiła się finalna wersja gry internetowej "The Witcher: VERSUS!" produkcji CD Projekt Red oraz One2tribe. Możemy się w niej wcielić w wiedźmina, czarodziejkę lub przerazę. Zdobywając kolejne poziomy dostajemy punkty talentu, które przeznaczamy na nowe umiejętności, odblokowujemy możliwość kupna nowych przedmiotów.

Nawiązania w literaturze

Do motywu wiedźmina nawiązywali m.in.

• Tomasz Pacyński w postapokaliptycznej powieści Wrzesień (2002) – na skutek wojny wywołanej przez polskich nacjonalistów, Polska pada łupem nowych rozbiorów. Bohater powieści, Wagner, prowadzi partyzancką walkę z czołgami, helikopterami i innymi maszynami najeźdźców. Konstruuje sobie także wiedźmiński kodeks.
• Ukraiński pisarz Władimir Wasiljew w powieści Wiedźmin z Wielkiego Kijowa (2002) – w odległej przyszłości ludzie żyją w świecie inteligentnych maszyn – koparek, ciężarówek itd., które czasem się buntują. Ich zwalczaniem zajmuje się wiedźmin.
• Nawiązanie a właściwie zaczerpnięcie tematu ma miejsce w książce Arivald z Wybrzeża autorstwa Jacka Piekary. W ostatnim opowiadaniu pojawia się wiedźmin.
• Pod koniec jednej z książek Andrzeja Pilipiuka zamieszczone jest opowiadanie fanowskie pt. Wieśmin. Tytułowy bohater zabija w nim niejaką Literaturlę. Opowiadanie jest parodią samej koncepcji Wiedźmina.

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Andrzeja Sapkowskiego
• Wiedźmińska Wiki
• Gra karciana Wiedźmin na portalu BoardGameGeek