Wiedźmin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy typu wojownika, gry komputerowej lub filmu. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Geralt z Rivii (ilustracja Aleksandra Stiepczenkowa)

Wiedźmin – postać stworzona przez polskiego pisarza fantasy Andrzeja Sapkowskiego. Pojawia się w tzw. cyklu wiedźmińskim, na który składają się dwa zbiory opowiadań: Ostatnie życzenie i Miecz przeznaczenia oraz pięciotomowa „Saga o wiedźminie”. Wiedźmini zrzeszeni są w tajemniczym bractwie i zajmują się odpłatnym zabijaniem potworów zagrażających bezpieczeństwu ludzi. Głównym bohaterem cyklu jest wiedźmin Geralt z Rivii.

Na podstawie książek powstały m.in. film Wiedźmin, komiksy, oraz gry komputerowe Wiedźmin, Wiedźmin 2: Zabójcy Królów oraz Wiedźmin 3: Dziki Gon.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Selekcja[edytuj | edytuj kod]

Wiedźminami zostają przede wszystkim dzieci, które zostały przyznane wiedźminom przez tzw. Prawo Niespodzianki – zawsze chłopcy, z jednym wyjątkiem – księżniczką Ciri, uczoną przez wiedźminów, jednak nie poddaną Próbie Traw. Wiedźmini wierzą, że kiedyś uda im się znaleźć takie dziecko i nie będzie ono musiało przechodzić żadnych prób ani mutacji, by stać się wiedźminem. Młodzi wiedźmini trenowani są od najmłodszych lat w sztuce walki, a ich organizmy są poddawane daleko idącym przemianom genetycznym dzięki magicznym eliksirom (tzw. Próba Traw), w celu przygotowania ich do walki z potworami (organizmy wiedźminów nabywają także nowe możliwości, jak na przykład kontrola nad odruchem źrenicznym, wyostrzone zmysły, zwiększony refleks i wytrzymałość). Większa część kandydatów umiera w czasie zabiegów.

Skutkiem ubocznym zmian jest bezpłodność, często oszpecenie twarzy i czasami utrata pigmentu, przez co wiedźmin staje się albinosem, jak Biały Wilk – Geralt z Rivii. Skutki uboczne mogą być różnorodne. Wiedźmini są w stanie korzystać z szczątkowej magii za pomocą specjalnych znaków magicznych, które są uaktywnianie nie przez słowa lecz przez odpowiednie złożenie palców i wyjątkowo silną koncentrację.

Trening[edytuj | edytuj kod]

Wiedźmiński trening uczy tłumienia emocji (również dzięki eliksirom), co sprawia, że wielu ludzi postrzega wiedźminów jako pozbawionych uczuć. Uczy również szybszego (oraz cichszego) od innych stworzeń poruszania się, co jest podstawowym atutem każdego wiedźmina. W czasie szkolenia wiedźmini uczą się również wszystkiego o potworach, z którymi może im przyjść walczyć, prostej magii (znaki wiedźmińskie) oraz wytwarzania eliksirów, które krótkotrwale podnoszą ich sprawność w walce (jakkolwiek źródła nie wspominają czy wiedźmini rzeczone eliksiry wykonują własnoręcznie). Jedyna wzmianka o produkcji eliksirów występuje w czasie leczenia wiedźmina w świątyni Melitele w Ellander u Nenneke, podczas którego to właśnie Nenneke uzupełniła Geraltowi eliksiry. Każdy wiedźmin posiada magiczny amulet, który ostrzega przed obcą magią i niebezpieczeństwami, stanowi znak rozpoznawczy oraz cechowy.

Próby[edytuj | edytuj kod]

Wiedźmiński uczeń może zostać poddany zarówno jednej próbie, jak i trzem:

  • Próba Gór – nie zawsze była używana, korzystano z niej gdy nie było wiadomo czy kandydat na wiedźmina został w pełni mutantem – tylko wiedźmin mógł przeżyć Próbę Gór.
  • Próba Snów – Próbie tej poddawano tylko dzieci, u których nie było pewności co do całkowitej mutacji – miała ona na celu sprawdzenie, czy kandydat na wiedźmina pamięta coś z czasów przed Próbą Traw.
  • Próba Traw – najsławniejsza z wiedźmińskich Prób przeprowadzanych na młodych chłopcach, mająca na celu dać wiedźminowi jego nadludzkie zdolności i zmieniająca oczy z ludzkich w kocie. Wywołuje wśród czarodziejów wiele kontrowersji, ze względu na to, że przeżywa statystycznie tylko czterech na dziesięciu chłopców. Nie wiadomo dokładnie na czym polega, ani o jakie „trawy” chodzi. Jest to tajemnica wiedźminów.

Tylko Próba Traw jest potrzebna do zostania wiedźminem – reszta służy w przypadku podejrzenia o niepełną mutacje.

Cykl wiedźmiński[edytuj | edytuj kod]

Opowiadania[edytuj | edytuj kod]

Cykl wiedźmiński (jeszcze wówczas nie planowany przez autora) zaczął się jako seria opowiadań, pierwotnie publikowanych na łamach miesięcznika „Fantastyka”. Były głównie nowymi wersjami znanych legend i baśni (nazywanymi wersjami postmodernistycznymi; sam autor w wywiadach twierdzi, że pisząc opowiadania jako metodę twórczą wybrał euhemeryzację baśni).

Pierwszym z nich było opowiadanie pt. „Wiedźmin” z grudnia 1986 roku, napisane na konkurs „Fantastyki”, w którym zajęło III miejsce (I miejsce zajęło opowiadanie „Wrócieeś Sneogg, wiedziaam...” Marka S. Huberatha).

Kolejne opowiadanie pt. „Droga, z której się nie wraca” (niezwiązane bezpośrednio z postacią Geralta z Rivii) ukazało się w sierpniowym numerze pisma w 1988 roku. Początkowo, autor nie chciał nawiązywać w nim do cyklu ze świata wiedźmina, jednak kiedy cykl ten zaczął powstawać, pojawiły się w nim nawiązania do fabuły tego opowiadania. Jak wspomina pisarz, kiedy „Droga, z której się nie wraca” po raz pierwszy ukazała się na łamach „Fantastyki”, dokonano poprawek redaktorskich bez zgody samego Sapkowskiego (pierwotna wersja opowiadania została później opublikowana w zbiorze Coś się kończy, coś się zaczyna).

Pierwsze cztery opowiadania o Geralcie oraz „Droga, z której się nie wraca”, ukazały się w zbiorze opowiadań Wiedźmin, który został opublikowany nakładem wydawnictwa REPORTER. Później wszystkie piętnaście opowiadań wiedźmińskich ukazało się w dwóch zbiorach wydawnictwa superNOWAOstatnie życzenie oraz Miecz przeznaczenia. Dwa opowiadania pośrednio związane z cyklem – „Droga, z której się nie wraca” oraz „Coś się kończy, coś się zaczyna” (opowiadanie-żart, opublikowane w 1994 w fanzinie „Czerwony Karzeł”, mylnie odczytywane przez niektórych jako alternatywne zakończenie sagi o wiedźminie) znaleźć można w przywołanym wcześniej zbiorze Coś się kończy, coś się zaczyna.

W 2002 roku, nakładem wydawnictwa Libros, zostały wydane dwa tomy antologii Opowieści o wiedźminie zawierające 15 opowiadań jako zestawienie dziejów Geralta.

Saga o wiedźminie[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Saga o wiedźminie.

„Saga o wiedźminie” to pięć powieści o wiedźminie Geralcie (Krew elfów, Czas pogardy, Chrzest ognia, Wieża Jaskółki, Pani Jeziora), w których Sapkowski łączy wiele wątków rozpoczętych w opowiadaniach oraz dodaje nowe. Oprócz samego wiedźmina, główną bohaterką jest również Ciri – dziecko-niespodzianka znane już z opowiadań. Nazwa „Saga o wiedźminie” została nadana przez wydawcę – Sapkowski zamierzał nazwać sagę „Krew elfów”, zaś pierwszy tom miał być pierwotnie zatytułowany Lwiątko.

Kontynuacja[edytuj | edytuj kod]

W wywiadzie dla Radia Gdańsk (20 stycznia 2012), Sapkowski zapowiedział kontynuację wiedźmińskich przygód. Jako orientacyjną datę publikacji podaje co najmniej rok lub dwa oczekiwania[1].

24 października 2013 jako orientacyjną datę premiery powieści Sezon burz podano 6 listopada 2013, a także opublikowano jej pierwszy fragment[2].

Lista książek[edytuj | edytuj kod]

Zbiory opowiadań[edytuj | edytuj kod]

Tzw. saga o wiedźminie[edytuj | edytuj kod]

Poza tzw. sagą o wiedźminie[edytuj | edytuj kod]

Wiedźmini z cyklu wiedźmińskiego[edytuj | edytuj kod]

Adaptacje[edytuj | edytuj kod]

Komiksy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Wiedźmin (komiks).

W latach 1993-1995 na podstawie opowiadań Sapkowskiego powstało sześć komiksów autorstwa Bogusława Polcha (grafika) i Macieja Parowskiego oraz samego Sapkowskiego (scenariusz). Ich tytuły to:

Zapowiedziana została także nowa adaptacja autorstwa Przemysława Truścińskiego.

Film[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Wiedźmin (film).

Wiedźmin doczekał się ekranizacji w 2001 roku. Reżyserem filmu był Marek Brodzki. Scenariusz napisał Michał Szczerbic, który pod koniec wycofał się z produkcji. Rolę tytułową powierzono Michałowi Żebrowskiemu. Muzykę skomponował Grzegorz Ciechowski. Film został stworzony jako dodatkowy efekt prac nad serialem telewizyjnym, którego premiera miała miejsce jesienią 2002 roku.

Film nie spodobał się publiczności, wskutek czego zwrócił jedynie połowę kosztów produkcji[potrzebne źródło]. Mimo złych ocen film chwalono za muzykę Grzegorza Ciechowskiego oraz rolę Michała Żebrowskiego który wcielił się w postać Geralta.

Gry[edytuj | edytuj kod]

Gra fabularna[edytuj | edytuj kod]

W roku 2001 nakładem wydawnictwa MAG ukazała się gra fabularna Wiedźmin: Gra Wyobraźni na podstawie książek Sapkowskiego. Gra ta, mimo wielu zarzutów ze strony fanów tego typu zabawy, zdobyła sobie niemałą popularność w Polsce. Postanowiono jednak poprawić błędy pierwotnej wersji systemu rozgrywki, w związku z czym przygotowano drugą wersję gry.

Gry komputerowe[edytuj | edytuj kod]

Obecnie na rynku znajdują się dwie gry komputerowe pt. Wiedźmin oraz Wiedźmin 2: Zabójcy Królów, których twórcą (jako CD Projekt Red Studio) i wydawcą na rynku lokalnym jest firma CD Projekt. W produkcji znajduje się także trzecia część serii pt. Wiedźmin 3: Dziki Gon.

Wiedźmin[edytuj | edytuj kod]
Information icon.svg Osobny artykuł: Wiedźmin (gra komputerowa).

Głównym bohaterem jest Geralt z Rivii. Akcja została umiejscowiona po wydarzeniach znanych z książki. Zarys fabularny, w początkowym etapie prac, zaakceptował Andrzej Sapkowski, ale nie brał on udziału w pracach nad grą. Na potrzeby reklamy gry, zespół Vader stworzył utwór pod tytułem „Sword of the Witcher”, w którego teledysku wykorzystywane są fragmenty gry. Wiedźmin miał trafić również na konsolę Xbox 360 oraz PlayStation 3 pod zmienioną nazwą – Wiedźmin: Powrót Białego Wilka. Projekt został jednak zawieszony z powodu kryzysu finansowego.

Wiedźmin 2: Zabójcy Królów[edytuj | edytuj kod]
Information icon.svg Osobny artykuł: Wiedźmin 2: Zabójcy Królów.

Kontynuacja gry Wiedźmin. Miała ona swoją premierę 17 maja 2011 roku. Tak jak poprzednia część opowiada historię Geralta.

Wiedźmin 3: Dziki Gon[edytuj | edytuj kod]
Information icon.svg Osobny artykuł: Wiedźmin 3: Dziki Gon.

Oficjalna zapowiedź ukazała się 5 lutego 2013 roku. Informacje dotyczące gry opublikowała amerykańska strona miesięcznika "Game Informer" w którym "Wiedźmin 3" znalazł się na okładce numeru z marca 2013 roku[3][4][5][6][7].

Gry karciane[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 2007 Wydawnictwo Kuźnia Gier zostało wybrane przez CD Projekt Red Studio, do stworzenia dwóch kompletnych gier karcianych towarzyszących produkcji gry komputerowej Wiedźmin. Wiedźmin – gra promocyjna dołączana była do edycji kolekcjonerskiej gry komputerowej, zaś Wiedźmin: Przygodowa Gra Karciana ukazała się w październiku 2007 i jest niezależną grą dla 2 do 4 osób (trafiła do normalnej sprzedaży 8 października 2007).

MUD[edytuj | edytuj kod]

Świat Wiedźmina jest jedną z dwóch domen (światów) Arkadii – największego polskiego MUD-a (tekstowej gry MMORPG). Jest również jedyną domeną MUD-a Vatt'ghern.

Gra internetowa[edytuj | edytuj kod]

9 lipca 2008 roku pojawiła się ostateczna wersja gry internetowej The Witcher: VERSUS! produkcji CD Projekt Red oraz One2tribe. Można się w niej wcielić w wiedźmina, czarodziejkę lub przerazę. Zdobywając kolejne poziomy dostajemy punkty talentu, które przeznaczamy na nowe umiejętności, odblokowujemy możliwość kupna nowych przedmiotów. 31 maja 2012 roku wskutek zakończenia współpracy między CD Projekt Red a one2tribe gra została oficjalnie zamknięta.

Gra na telefon komórkowy[edytuj | edytuj kod]

W 2007 roku wydawnictwo Breakpoint wydało grę java przeznaczoną na telefony komórkowe: Wiedźmin: Krwawy Szlak (wydana także w wersji anglojęzycznej jako The Witcher: Crimson Trail). Jest to gra akcji, w której gracz wciela się w wiedźmina Geralta. Używając kombinacji ciosów i wiedźmińskich znaków przedziera się przez kolejne poziomy, zabijając potwory. Gra nie jest bezpośrednio powiązana fabularnie z cyklem wiedźmińskim. Wiadomo tylko tyle, że fabuła w niej przedstawiona osadzona jest zaraz po zakończeniu treningu młodego wiedźmina Geralta.

Nawiązania w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Do motywu wiedźmina nawiązywali m.in.

  • Tomasz Pacyński w postapokaliptycznej powieści Wrzesień (2002) – na skutek wojny wywołanej przez polskich nacjonalistów, Polska pada łupem nowych rozbiorów. Bohater powieści, Wagner, prowadzi partyzancką walkę z czołgami, helikopterami i innymi maszynami najeźdźców. Konstruuje sobie także wiedźmiński kodeks.
  • Ukraiński pisarz Władimir Wasiljew w powieści Wiedźmin z Wielkiego Kijowa (2002) – w odległej przyszłości ludzie żyją w świecie inteligentnych maszyn – koparek, ciężarówek itd., które czasem się buntują. Ich zwalczaniem zajmuje się wiedźmin.
  • Nawiązanie a właściwie zaczerpnięcie tematu ma miejsce w książce Arivald z Wybrzeża autorstwa Jacka Piekary. W ostatnim opowiadaniu pojawia się wiedźmin.
  • Pod koniec jednej z książek Andrzeja Pilipiuka zamieszczone jest opowiadanie fanowskie autorstwa Michała Smyka pt. Wieśmin. Tytułowy bohater zabija w nim niejaką Literaturlę. Opowiadanie jest parodią samej koncepcji Wiedźmina.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons