Wybrzeże

Wybrzeża wysokie

Wybrzeże niskie

Wybrzeże – obszar na granicy lądu i zbiornika wodnego obejmującego część nadwodną i podwodną. Pas ten jest szerszy niż brzeg i strefa brzegowa, lecz jego zasięg nie jest precyzyjnie określony granicami. Zbiornik wodny i ląd wybrzeża są rozdzielone linią brzegową.

Wybrzeże odznacza się wpływem rzeźbotwórczego oddziaływania mórz i oceanów (m.in. fal morskich, pływów, prądów przybrzeżnych).

Typologia

Ze względu na to czy działalność ta jest niszcząca czy budująca, wyróżnia się wybrzeża niszczone, wybrzeża narastające oraz wybrzeża wyrównywane (tj. w niektórych miejscach niszczone, w niektórych narastające). A ze względu na jego układ w stosunku do głównych linii ukształtowania terenu lub budowy geologicznej wyróżnia się wybrzeża podłużne i wybrzeża poprzeczne. Wyróżnia się także wybrzeża podwójne, czyli takie, którym towarzyszy dodatkowo lido lub mierzeja.

Zależnie od sposobu powstania wyróżnia się także wybrzeża:

• wysokie: dalmatyńskie – riasowe – fiordowe – ferdowe – fierdowe – limanowe – klifowe,
• niskie: mierzejowe – lagunowe – namorzynowe – koralowe – szkierowe,
• wyrównane.

Wybrzeża w Polsce

W Polsce nad Morzem Bałtyckim od zachodu wybrzeże stanowi wyspa Uznam i Wolin (mezoregion Uznam i Wolin). Charakterystyczne wybrzeże posiada Zalew Szczeciński, będący zatoką-laguną przybrzeżną Bałtyku oraz łączące go z otwartym morzem cieśniny: Dziwna i Świna. Na wschód od Dziwny rozciąga się Wybrzeże Trzebiatowskie, a za nim Wybrzeże Słowińskie. Nad Zatoką Gdańską znajduje się Pobrzeże Kaszubskie, od którego odchodzi Mierzeja Helska. Przy południowej części zatoki ciągnie się Mierzeja Wiślana. Nad południowo-wschodnią częścią Zalewu Wiślanego leży Wybrzeże Staropruskie.

Wybrzeża na świecie

• Europa:
  • Francja: Lazurowe Wybrzeże (Riwiera Francuska), Côte d'Améthyste, Côte d'Argent, Côte de Jade, Côte d'Amour, Côte Sauvage, Côte d'Emeraude, Côte d'Albâtre.
  • Włochy: Riwiera Włoska
  • Hiszpania: Costa de la Luz, Costa del Sol, Costa Blanca, Costa del Azahar, Costa Dorada, Costa Brava, Costa Montanesa, Costa Vasca, Costa Verde, Rias Altas, Riasa Bajas.
  • Portugalia: Costa Dourada, Costa de Prata.
• Azja: Wybrzeże Malabarskie, Wybrzeże Koromandelskie,
• Afryka: Wybrzeże Pieprzowe, Wybrzeże Kości Słoniowej, Złote Wybrzeże, Wybrzeże Niewolnicze.
• Antarktyda: Wybrzeże Hobbsa, Wybrzeże Walgreena, Wybrzeże Eightsa, Wybrzeże Bryana, Wybrzeże Księżniczki Marty, Wybrzeże Księżniczki Astrid, Wybrzeże Księżniczki Ragnhildy, Wybrzeże Mawsona, Wybrzeże Prawdy, Wybrzeże Knoxa, Wybrzeże Sabrina, Wybrzeże Adeli, Wybrzeże Jerzego V, Wybrzeże Oatesa.

Zobacz też

• nadbrzeże, przybrzeże