Mierzeja Wiślana
| Mierzeja Wiślana | |
 |
|
 Zasięg regionu w obrębie Polski |
|
| Prowincja | Niż Środkowoeuropejski |
| Podprowincja | Pobrzeża Południowobałtyckie |
| Makroregion | Pobrzeże Gdańskie |
| Mezoregion | Mierzeja Wiślana |
| Zajmowane jednostki administracyjne |
Polska: województwo pomorskie: Gdańsk powiat nowodworski, Rosja: obwód kaliningradzki |
Mierzeja Wiślana (313.53) – piaszczysty wał na południowo-wschodnim brzegu Zatoki Gdańskiej, rozciągający się od Gdańska na zachodzie po Bałtijsk (Piławę) w Federacji Rosyjskiej na wschodzie. Oddziela Zalew Wiślany od otwartych wód Zatoki. Mierzeja podzielona jest między terytorium Polski i Rosji (część wschodnia).
Mierzeja (oprócz niewielkiej zachodniej części) jest słabo zurbanizowana i praktycznie niezindustrializowana. Wszystkie miejscowości położone w jej polskiej części (oprócz Gdańska) były niegdyś wioskami rybackimi, a obecnie są miejscowościami wypoczynkowymi.
Spis treści |
[edytuj] Nazwa
Nazwę „Mierzeja Wiślana” wprowadzono urzędowo w 1950 roku, zastępując poprzednią niemiecką nazwę mierzei – Frische Nehrung[1]. Wcześniej polską nazwą była Mierzeja Świeża[2]. Stosowano także nazwę Mierzeja Fryska[2].
W języku rosyjskim Mierzeja Wiślana to Балтийская коса (Bałtijskaja kosa).
[edytuj] Granice
Mierzeja Wiślana ma około 90 km długości i 1-2 km szerokości[3]. Północną granicą mezoregionu jest Zatoka Gdańska, będąca częścią Morza Bałtyckiego. Od południa graniczy z Żuławami Wiślanymi oraz przez zalew z Wybrzeżem Staropruskim. Granicę uzupełnia od zachodu Pobrzeże Gdańskie[3].
Mezoregion leży na terenie miasta Gdańska i powiatu nowodworskiego oraz obwodu kaliningradzkiego (Rosja).
Wcześniej ten mezoregion, podobnie jak Mierzeja Helska, Wybrzeże Słowińskie oraz Wysoczyzna Żarnowiecka, był zaliczany do Pobrzeża Kaszubskiego[4], w systemie regionalizacji Kondrackiego są one osobnymi mezoregionami.
[edytuj] Geologia i geomorfologia
Mierzeja Wiślana jest wielką piaszczystą wydmą, której wysokość w niektórych miejscach przekracza 30 metrów. Mierzeja została zbudowana przez morze w wyniku działań fal morskich.
[edytuj] Sieć wodna
Mierzeja Wiślana zamyka deltę Wisły i oprócz ujść Wisły w mezoregionie nie ma żadnej sieci wodnej[3].
[edytuj] Klimat
[edytuj] Temperatura powietrza
Warunki klimatyczne w mezoregionie są wyraźnie inne od tych w głębi kraju, ale podobne do tych w innych nadmorskich mezoregionach. Średnia temperatura roczna jest nieco wyższa niż na pojezierzach, jednak nieco niższa niż w centrum Polski. Wiosną jest chłodniej niż w głębi kraju, lecz jesienią wyraźnie cieplej. Średnia roczna oraz średnia dobowa amplituda temperatur są mniejsze niż w głębi kraju, ze względu na większe ciepło właściwe wody w morzu[5]. Wpływ Bałtyku jest również widoczny w długości pór roku – na wybrzeżu zimy są znacznie krótsze, a jesień dłuższa. Prawie nie występuje przedwiośnie[6]. W zachodniej części mezoregionu na klimat wpływ ma również oddziaływanie aglomeracji trójmiejskiej.
[edytuj] Przyroda
Mezoregion porośnięty jest lasem sosnowym. Na Wyspie Sobieszewskiej znajduje się Las Mierzei. Na Mierzei Wiślanej znajdują się Park Krajobrazowy Mierzeja Wiślana oraz cztery rezerwaty przyrody:
- Ptasi Raj W całości na terenie Gdańska
- Mewia Łacha Częściowo na terenie Gdańska
- Kąty Rybackie
- Buki Mierzei Wiślanej.
[edytuj] Ludność, gospodarka, komunikacja
_map.jpg&filetimestamp=20090825094802)
[edytuj] Ludność i urbanizacja
Mimo że większość terenu Mierzei zajmują miasta Gdańsk, Krynica Morska oraz Bałtijsk w Rosji, tereny są słabo zurbanizowane, szczególnie na terenie Gdańska, poza przemysłowo-mieszkaniową dzielnicą Stogi z Przeróbką.
[edytuj] Gospodarka
Mierzeja jest wykorzystywana głównie w celach turystycznych. Ze względu na niestabilność gruntu poza zachodnim skrawkiem obszar ten nie jest zindustrializowany.
W zachodniej części na granicy z Pobrzeżem Kaszubskim znajduje się Port Gdański, a nieco na wschód, nad zatoką, Port Północny.
[edytuj] Komunikacja kolejowa
Na terenie mezoregionu znajduje się północny fragment wąskotorowej, obecnie działającej w ograniczonym zakresie tylko w sezonie letnim, Żuławskiej Kolei Dojazdowej – 15 stacji i przystanków: Lewy Brzeg Wisły, Prawy Brzeg Wisły, Mikoszewo, Jantar, Jantar Port, Jantar Młyn, Jantar Leśniczówka, Junoszyno, Stegna Gdańska, Stegna PKS, Sztutowo Muzeum
[edytuj] Drogi
Przez całą długość mezoregionu przebiega droga wojewódzka nr 501, krzyżująca się w Stegnie z drogą wojewódzką nr 502. Na 13. kilometrze trasy na Przekopie Wisły znajduje się przeprawa promowa.
[edytuj] Turystyka
Wszystkie miejscowości położone w polskiej części Mierzei były niegdyś wioskami rybackimi, a obecnie są miejscowościami wypoczynkowymi[7]. Rejon jest znany z terenów umożliwiających uprawianie sportów wodnych. W miejscowościach na terenie mezoregionu znajdują się zabytki oraz inne atrakcje turystyczne. Do najbardziej znanych należą:
- Kościół Ryglowy w Stegnie[7]
- Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej[7]
- były obóz koncentracyjny w Sztutowie[7]
- molo w Krynicy Morskiej[8]
- latarnia morska w Krynicy Morskiej
- Żuławska Kolej Dojazdowa.
Przez Mierzeję Wiślaną prowadzi 
Jantarowy Szlak-Międzynarodowy Szlak Nadmorski E9[9].
[edytuj] Zobacz też
- Operacja wschodniopruska na Mierzei Wiślanej
- przekop Mierzei Wiślanej
- Mierzeja Helska
- Mierzeja Kurońska
Przypisy
- ↑ M.P. z 1950 r. Nr 8, poz. 76, s. 76.
- ↑ 2,0 2,1 Nierzeja Świeża w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Jerzy Kondracki: Geografia Regionalna Polski. Warszawa: PWN, 2002, s. 64. ISBN 83-01-13897-1.
- ↑ Bolesław Augustowski: Środowisko Geograficzne województwa gdańskiego w zarysie. Gdańsk: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Gdańsku, 1969, s. 27.
- ↑ Teofil Wojterski, Jan Bednorz: Pobrzeże Słowińskie i Kaszubskie. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1982, s. 21. ISBN 83-214-0281-X.
- ↑ Teofil Wojterski, Jan Bednorz: Pobrzeże Słowińskie i Kaszubskie. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1982, s. 24. ISBN 83-214-0281-X.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Wybrzeże Bałtyku. Bielsko-Biała: Pascal, 2006, s. 84. ISBN 83-922862-2-7.
- ↑ Wybrzeże Bałtyku. Bielsko-Biała: Pascal, 2006, s. 85. ISBN 83-922862-2-7.
- ↑ Zalew Wiślany: 1:75 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2006, s. 1-2. ISBN 83-601-2028-5. (pol.)
|
|||||
