Śniardwy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Śniardwy
Widok na jezioro od strony wsi Niedźwiedzi Róg
Widok na jezioro od strony wsi Niedźwiedzi Róg
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Lokalizacja Kraina Wielkich Jezior Mazurskich, Równina Mazurska
Powierzchnia 113,4 km²[1]
Wymiary 22,1 × 13,4 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

5,8[1] m
23,4[1] m
Długość linii brzegowej 64,5 km[2]
Objętość 660 211,8 tys m³[1]
Klasa jakości wody II (2003)[1]
Wysokość lustra 115,7 m n.p.m.
Miejscowości nadbrzeżne Niedźwiedzi Róg, Popielno, Okartowo, Nowe Guty
Wyspy 8
Rodzaj jeziora polodowcowe, morenowe
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Śniardwy
Śniardwy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Śniardwy
Śniardwy
Ziemia53°45′N 21°43′E/53,750000 21,716667

Śniardwy (niem. Spirdingsee) – największe jezioro w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiatach: mrągowskim i piskim, położone w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, w dorzeczu Pisy. Jest to jezioro polodowcowe. Lustro wody jest na wysokości 116 m n.p.m. W wielu miejscach płytkie dno jeziora usiane jest głazami narzutowymi, które kryją się tuż pod powierzchnią wody (20 do 30 cm pod lustrem wody) stwarzając zagrożenie w żegludze.

System wodny jezior Śniardwy, Kaczerajno, Seksty, Warnołty obejmuje obszar o powierzchni 113,4 km²[3].

Położenie[edytuj]

Głębia jeziora wynosi do 23,4 m. Nad jego brzegami leżą wsie: Popielno, Głodowo, Niedźwiedzi Róg, Okartowo, Nowe Guty, Zdęgowo i Łuknajno. Przez Śniardwy prowadzi szlak żeglugi mazurskiej.

Jest to jezioro morenowe (moreny dennej), wytopiskowe, z ośmioma wyspami. Największe z nich to: Szeroki Ostrów, Czarci Ostrów, Wyspa Pajęcza i Kaczor. Z licznych zatok dwie południowe nazywane są jeziorami: Warnołty i Seksty.

Śniardwy są połączone z następującymi jeziorami: Tuchlin, Łuknajno, Mikołajskim, Roś, Białoławki i Tyrkło. Połączone systemem kanałów mazurskich, akwen ten tworzy Wielkie Jeziora Mazurskie.

Śniardwy znajdują się w dwóch powiatach: mrągowskim i piskim. Obszar jeziora należy do gminy Mikołajki (zachodnia część) i gminy Pisz (wschodnia część). Północno-wschodni brzeg jeziora należy do gminy Orzysz, a południowo-zachodni do gminy Ruciane-Nida.

Cały obszar Śniardw znajduje się w Mazurskim Parku Krajobrazowym. Ponadto uzupełniającą formę ochrony stanowi obszar specjalnej ochrony ptaków "Puszcza Piska", który także obejmuje cały obszar jeziora.

Jakość wód[edytuj]

Jest to jeden z nielicznych zbiorników, który posiada 2 odpływy powierzchniowe: Kanał Jegliński, prowadzący do jeziora Roś i rzekę Wyszkę, wpływającą do jeziora Białoławki. Oba cieki mają przepływ regulowany (śluzą, jazem). Pod względem podatności na degradację ekologiczną zanieczyszczeniem przez człowieka, jezioro zakwalifikowane jest do drugiej kategorii (2,29 pkt.). Posiada ono dość korzystne warunki morfometryczno-zlewniowe. Dla zachowania stanu czystości, ważna jest właściwa gospodarka ściekowa w rejonie dopływów (przy maksymalnej redukcji zanieczyszczeń). Jezioro jeszcze nie posiada bezpośrednich zrzutów ścieków. Ocena zbiornika pozostaje czasowo pozytywna pomimo występowania znacznej ilości związków fosforowych przy dnie.[potrzebny przypis]

Przyroda[edytuj]

Brzegi jeziora są stosunkowo niskie, zabagnione, oraz porośnięte sitowiem i tatarakiem, co czyni je trudno dostępnymi. Miejscami strefa sitowia osiąga szerokość 200 m[4].

Historia[edytuj]

Na jeziorze występują silne wiatry i przez to jest ono niebezpieczne dla mniej wytrawnych wodniaków. Najtragiczniejszym dniem w dziejach żeglugi na jeziorach Śniardwy oraz Mikołajskim był 21 sierpnia 2007, kiedy to wiejący silny wiatr z prędkością dochodzącą do 130 km/h, czyli 12 w skali Beauforta poprzewracał oraz zatopił kilkadziesiąt łodzi. W wyniku śmierć poniosło 12 osób. Kataklizm trwał tylko 10 min.

Hydronimia[edytuj]

Według źródła z 1889 r. polskimi nazwami jeziora były Śniardwy oraz Śniardły, a niemieckimi Spirdingsee oraz Schardewie[5]. Według map z 1932 r. polska nazwa – Śniardwy[6][7]. Nazwę Śniardwy ustalono urzędowo w 1950 r.[8]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 381. ISBN 83-232-1732-7.
  2. Pomiar odległości [1]
  3. Ochrona środowiska w województwie warmińsko‐mazurskim w 2010 r.. Olsztyn: Urząd Statystyczny w Olsztynie, 2011, s. 44. ISBN 978-83-63285-00-5. za: dane Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej
  4. J. Szynkowski: Mazury. Przewodnik. Kengraf, Kętrzyn, 2003
  5. Śniardwy w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom X (Rukszenice – Sochaczew) z 1889 r.
  6. Arkusz 45 (Łomża). Mapa Operacyjna Polski 1:300 000. Warszawa, Wojskowy Instytut Geograficzny, 1932.
  7. Arkusz pas 34 słup 33 Johannisburg (Jansbork). Mapa Taktyczna Polski 1:100 000. Warszawa, Wojskowy Instytut Geograficzny, 1932.
  8. Zarządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 4 kwietnia 1950 r. (M.P. z 1950 r. Nr 52, poz. 588, s. 427)

Linki zewnętrzne[edytuj]