Żmerynka
49°02′33″N 28°05′57″E/49,042500 28,099167.jpg)
| |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Obwód | |||||
| Rejon | |||||
| Powierzchnia |
18,26 km² | ||||
| Populacja (2019) • liczba ludności |
| ||||
| Nr kierunkowy |
+380 4332 | ||||
| Kod pocztowy |
23100–23107 | ||||
Położenie na mapie obwodu winnickiego  | |||||
Położenie na mapie Ukrainy  | |||||
| 49°02′33″N 28°05′57″E/49,042500 28,099167
| |||||
| Strona internetowa | |||||
Żmerynka (ukr. Жмеринка) – miasto na Ukrainie, w obwodzie winnickim, siedziba władz rejonu żmeryńskiego. Położone na historycznym Podolu.
Ważny węzeł kolejowy[2][3].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie pochodzi z XVIII wieku[4].
Do 1793 Żmerynka leżała w granicach województwa bracławskiego Korony Królestwa Polskiego, po czym została zagarnięta przez Rosję w II rozbiorze Polski.
Prawa miejskie od 1903[3].
W okresie walk o niepodległość Ukrainy 1917–1921 Żmerynka wielokrotnie przechodziła z rąk do rąk. Miasto przez 12 dni pełniło funkcję stolicy Ukraińskiej Republiki Ludowej. W 1920 znalazło się w granicach USRR, później w składzie Związku Radzieckiego[5].
W 1941 Żmerynka została zajęta przez Niemców, a następnie przekazana w zarząd Rumunii jako część tzw. Transnistrii[6]. Od marca 1944 ponownie pod kontrolą ZSRR[5]. Od 1991 w granicach niepodległej Ukrainy.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Najważniejszym zabytkiem Żmerynki jest dworzec kolejowy zbudowany pod koniec XIX wieku w stylu eklektycznym łączącym secesję z barokiem, uważany za jeden z najpiękniejszych dworców na Ukrainie[7][8][9].
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]W mieście działają zakłady remontowe taboru kolejowego[10]. Ponadto w mieście rozwinął się przemysł tytoniowy, odzieżowy oraz futrzarski[10].
Demografia
[edytuj | edytuj kod]- 1926 – 19 560
- 1939 – 23 703
- 1959 – 29 368[2]
- 1971 – 36 300[2]
- 1989 – 41 080[3][11]
- 2013 – 35 390[12]
Urodzeni w Żmerynce
[edytuj | edytuj kod]- Jan Brzechwa – polski poeta
- Konstanty Chyliński – polski historyk, p.o. ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego (1935)
- Mykoła Liwycki – prezydent Ukraińskiej Republiki Ludowej na emigracji
- Włodzimierz Nałęcz-Gembicki – polski wojskowy
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Sobór św. Aleksandra Newskiego -
Kościół św. Aleksego -
Dworzec kolejowy -
Park miejski -
Szkoła
_(5).jpg)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Чисельність населення (за оцінкою) на 1 листопада 2019 року. Головне управління статистики у Вінницькій області. [dostęp 2025-11-03]. (ukr.).
- ↑ a b c Жмеринка // Большая Советская Энциклопедия. / под ред. А. М. Прохорова. 3-е изд. том 9. М., «Советская энциклопедия», 1972.
- ↑ a b c Жмеринка // Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). / редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. том 1. М., "Советская энциклопедия", 1991. стр.439
- ↑ Історія Жмеринки. [dostęp 2025-11-03]. (ukr.).
- ↑ a b Історія. Жмеринська міська рада. [dostęp 2025-11-03]. (ukr.).
- ↑ Nicolae M. Popp: Transnistria. Incercare demonografie regionala. T. 2. Bucureşti: Biblioteca Revistei "Moldova Nouă", 1943, s. 197, seria: GEOGRAFIAPOLITICA. (rum.).
- ↑ Топ-9 найоригінальніших українських вокзалів. Український тиждень. [dostęp 2025-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ukr.).
- ↑ Ворота міста або найкрасивіші вокзали України. Рідна країна. [dostęp 2025-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ukr.).
- ↑ 15 найкрасивіших залізничних вокзалів України. igotoworld.com. [dostęp 2025-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ukr.).
- ↑ a b Żmerynka, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-04-26].
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. [dostęp 2025-11-03]. (ukr.).
- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України, 2013. [dostęp 2023-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-21)]. (ukr.).
- ↑ r, Sędziszów Małopolski ma pierwsze w swojej historii miasto partnerskie [online], Portal polsko-ukraiński, 4 marca 2016 [dostęp 2023-07-31] (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zmierzynka, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 650.
- Żmerynka na stronie Rady Najwyższej Ukrainy
