Berszad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Berszad
Бершадь
Ilustracja
Kaplica Moszyńskich
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Vinnytsia Oblast.svg winnicki
Rejon berszadzki
Wysokość 171 m n.p.m.
Populacja (2018)
• liczba ludności

12 795[1]
Nr kierunkowy +380 4352
Kod pocztowy 24400-24404
Położenie na mapie obwodu winnickiego
Mapa lokalizacyjna obwodu winnickiego
Berszad
Berszad
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Berszad
Berszad
Ziemia48°22′22″N 29°31′57″E/48,372778 29,532500
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Berszad[2][3] (ukr. Бе́ршадь[4]) – miasto na Ukrainie, w obwodzie winnickim, siedziba władz rejonu berszadzkiego. Historycznie miasto leży na wschodnim Podolu.

Prywatne miasto szlacheckie położone w województwie bracławskim było w 1789 własnością Fryderyka Józefa Moszyńskiego[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1459.

Quote-alpha.png
W bracławskiém województwie leżąca Berszada jest pamiątką poświęcenia się i cnót księcia Jerzego Zbaraskiego, jej dziedzica. Była obwarowana silnie, Turcy się jéj lękali. Prześladowało ich, jak wiémy, widmo kozackiej napaści, które obrażały i drażniły Stambuł więcej niż szkodziły. Zdawało się im, że z Berszady pochodzą te napady. Za staraniem księcia Zbaraskiego była silnie obwarowaną; w wojnach tatarskich nie była zdobyta. (...)[6]
Pałac Moszyńskich przed 1928 rokiem

W miejscowości istniał zamek[7]. W 1617 roku został zburzony na żądanie Turcji na co zgodzono się w Traktacie w Buszy. W 1627 roku miasto Berszada należało do kasztelana krakowskiego Jerzego Zbaraskiego[8]. W 1787 w Berszadzie stacjonował 5 Pułk Koronny Przedniej Straży.

W 1793 miejscowość została zajęta przez Rosję na skutek II rozbioru Polski. Pod zaborami siedziba gminy Berszada(ukr.) w powiecie olhopolskim guberni podolskiej. W pierwszej połowie XIX w. został wybudowany tu przez Piotra Moszyńskiego pałac w stylu florenckiego empire (klasycyzm). Przetrwał w niezmienionej postaci do początku XX w.[9] Z zespołu pałacowego zachowały się park i kaplica z grobami Moszyńskich i Jurjewiczów[10].

Po okresie zaborów Berszad nie powrócił do Polski i został częścią ZSRR. W latach 1941-1944 był okupowany przez Rumunię.

Urodzeni w Berszadzie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2018 року. Державна служба статистики України. Київ, 2018. стор.12
  2. Berszada w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  3. Berszad w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa 1900.
  4. Nieoficjalny portal rejonu berszadzkiego
  5. Микола Крикун, Воєводства Правобережної України у XVI-XVIII століттях: Статті і матеріали, Lwów 2012, s. 522.
  6. Eustachy Iwanowski, Rozmowy o polskiéj koronie, Kraków 1873, na str. 539
  7. Antoni Urbański: Podzwonne na zgliszczach Litwy i Rusi, (II cz. książki Memento kresowe). Warszawa: 1928, s. 35.
  8. Latyfundia książąt Zbaraskich w XVI i XVII wieku, w: Przegląd Nauk Historycznych 2009, R. VIII, nr 1, s. 66.
  9. Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 10: Województwo bracławskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1996, s. 30-33, ISBN 83-04-04314-9, ​ISBN 83-04-03701-7​ (całość).
  10. Antoni Urbański: Z czarnego szlaku i tamtych rubieży: zabytki polskie przepadłe na Podolu, Wołyniu, Ukrainie. Warszawa: 1928, s. 44.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Mapa województwa bracławskiego z 1648 r. Miejscowość w południowej części mapy