Abbas Kiarostami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Abbas Kiarostami
Abbas Kiarostami
Data i miejsce urodzenia 22 czerwca 1940
Teheran
Data i miejsce śmierci 4 lipca 2016[1]
Paryż
Zawód reżyser, scenarzysta, montażysta, producent filmowy
Lata aktywności 1969-2013
Odznaczenia
Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Abbas Kiarostami (perski: عباس کیارستمی `Abbās Kijārostamī, ur. 22 czerwca 1940 w Teheranie, zm. 4 lipca 2016 w Paryżu) – irański reżyser, scenarzysta, montażysta i producent filmowy. Również fotograf, poeta, malarz i ilustrator książek. Jeden z liderów irańskiej nowej fali, nazywany mistrzem kina irańskiego. Zrealizował ponad 40 filmów fabularnych, dokumentalnych i krótkometrażowych. Wprowadził kino irańskie lat 90. XX w. na ekrany europejskie i światowe, a jego filmy zdobywały nagrody na festiwalach filmowych na całym świecie.

Kiarostami był członkiem jury wielu festiwali filmowych, m.in. w Wenecji (1985), Locarno (1990), Cannes (1993) i San Sebastian (1996). Laureat Złotej Palmy na festiwalu w Cannes za Smak wiśni (1997). W 1992 r. otrzymał Nagrodę im. Roberto Rosselliniego. UNESCO nagrodziło go w 1997 r. Złotym Medalem im. Federico Felliniego.

Początki[edytuj]

Urodził się w Teheranie. Zaczął interesować się malarstwem już w młodym wieku. Ukończył Wydział Sztuk Pięknych na Uniwersytecie Teherańskim. W czasie studiów dorabiał sobie, pracując m.in. jako policjant kierujący ruchem ulicznym.

Po studiach, jako młody artysta-plastyk, początkowo znalazł zatrudnienie w reklamie. W latach 60. projektował plakaty, ilustrował książki dla dzieci, nakręcił ok. 150 reklam dla irańskiej telewizji i tworzył czołówki do filmów.

W 1969 r., gdy w kinie irańskim zaczęła właśnie dochodzić do głosu nowa generacja twórców, pomógł założyć wydział filmowy w Instytucie Rozwoju Intelektualnego Dzieci i Młodzieży w Teheranie. Wydział ten w przyszłości miał się stać wylęgarnią talentów. Właśnie tam powstały dzieła twórców tzw. irańskiej nowej fali, do których zaliczał się i sam Kiarostami.

Styl[edytuj]

Twórczość Kiarostamiego odzwierciedlała jego zainteresowanie prostym człowiekiem i fascynację włoskim neorealizmem. Podejmował tematy, które odnosiły się do przemijalności ludzkiej egzystencji. Unikał dosłowności i jednoznacznych odpowiedzi, proponując w zamian aluzje i niedopowiedzenia. Często pracował z aktorami–amatorami, na ogół w plenerze.

Bohaterami jego filmów były zazwyczaj dzieci. Jego styl był zbliżony do kina dokumentalnego. Swoje historie umiejscawiał najchętniej na irańskiej prowincji. Charakterystyczne były dla niego długie statyczne rozmowy bohaterów, siedzących w samochodzie. Kiarostami znany był też z tego, że często cytował współczesną poezję irańską w dialogach, tytułach i tematach swoich filmów.

Twórczość[edytuj]

Uwagę krytyki międzynarodowej zwrócił na siebie tzw. trylogią Koker. Jej nazwa pochodziła od wioski na północy Iranu, w której rozgrywała się akcja wszystkich trzech filmów. W skład trylogii weszły: Gdzie jest dom mojego przyjaciela? (1987), A życie trwa dalej (1992) i Pod oliwkami (1994).

Największe sukcesy przyniosły jednak kolejne filmy. Zbliżenie (1990) było autotematycznym filmem o kręceniu filmów. Smak wiśni (1997), opowiadający o kierowcy ciężarówki chcącym popełnić samobójstwo, przyniósł Kiarostamiemu Złotą Palmę na festiwalu w Cannes. Był to pierwszy i jak dotąd jedyny film z Iranu uhonorowany tą zaszczytną nagrodą. Następne poetyckie dzieło, Uniesie nas wiatr (1999), zdobyło zaś drugą pod względem znaczenia nagrodę na festiwalu w Wenecji. Film, którego akcja rozgrywała się w odległej kurdyjskiej wiosce, wyróżniał się tym, że wielu jego postaci widz nie mógł zobaczyć, a jedynie usłyszeć zza kadru.

Swoje ostatnie filmy - Zapiski z Toskanii (2010) i Jak zakochani (2012) - Kiarostami nakręcił po raz pierwszy poza Iranem, odpowiednio we Włoszech i w Japonii. Pod koniec życia dwukrotnie współpracował z Juliette Binoche, która zagrała u niego w Shirin (2008) i we wspomnianych Zapiskach z Toskanii. Ten ostatni film przyniósł jej nagrodę aktorską na festiwalu w Cannes.

Wybrana filmografia[edytuj]

Reżyser[edytuj]

Kiarostami napisał scenariusze do niemal wszystkich swoich filmów, sam je również najczęściej montował i je produkował.

Przypisy

  1. Zmarł mistrz kina irańskiego Abbas Kiarostami (pol.). rp.pl. [dostęp 2016-07-05].

Linki zewnętrzne[edytuj]