Stephen Sondheim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stephen Sondheim
Ilustracja
Stephen Sondheim (ok. 1976)
Imię i nazwisko

Stephen Joshua Sondheim[1]

Data i miejsce urodzenia

22 marca 1930
Nowy Jork

Pochodzenie

amerykańskie

Data i miejsce śmierci

26 listopada 2021
Roxbury

Gatunki

musical

Zawód

kompozytor, tekściarz

Aktywność

1954–2021

Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Narodowy Medal Sztuki (USA)
Strona internetowa

Stephen Joshua Sondheim (ur. 22 marca 1930 w Nowym Jorku, zm. 26 listopada 2021 w Roxbury[2]) – amerykański kompozytor musicali oraz autor tekstów piosenek pochodzenia żydowskiego.

Napisał teksty do kilku musicali innych kompozytorów (West Side Story, Gypsy, Do I Hear a Waltz?). Laureat nagrody Pulitzera za scenariusz do musicalu Niedziela w parku z George’em, odznaczony Medalem Wolności[3] i National Medal of Arts.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Herberta i pochodzącej z ortodoksyjnej judaistycznej rodziny Janet „Foxy” Sondheim, dorastał w Upper West Side na Manhattanie, a potem na farmie w stanie Pensylwania, gdzie uczęszczał do szkoły średniej George School w Newtown. W 1950 ukończył Williams College w Williamstown i podjął pracę jako asystent scenarzysty sitcomu fantasy CBS Cyliner (Topper, 1953–1954).

Był uczniem Oscara Hammersteina II. Karierę zaczynał jako autor tekstów piosenek m.in. do West Side Story i Gypsy[4]. W 1962 rozpoczął samodzielną karierę musicalem Funny Thing Happened on the Way to the Forum. Kolejny, Anyone Can Whistle z 1964, zakończył się porażką – miał 9 przedstawień. Od musicalu A Little Night Music rozpoczęła się jego współpraca z Haroldem Prince’em[5].

W 1976 zdobył nagrodę Grammy w kategorii piosenka roku za Send in the Clowns wykonaną przez Judy Collins. Został sześciokrotnie uhonorowany nagrodą Tony za musicale: Company (1971), Follies (1972), A Little Night Music (1973), Sweeney Todd (1979), Into the Woods (1988) i Passion (1994). W 1991 odebrał nagrodę Oscara za najlepszą piosenkę „Sooner or Later” (wykonanie: Madonna) do filmu Dick Tracy (1990)[6], a także z płyty I’m Breathless.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był członkiem stowarzyszenia Phi Beta Kappa. Sondheim został opisany jako introwertyczny i samotny. W wywiadzie dla Franka Richa powiedział: „Uczucie outsidera – kogoś, kogo ludzie chcą zarówno pocałować, jak i zabić – pojawiło się dość wcześnie w moim życiu”. Nie ujawnił się jako gej, dopóki nie skończył 40 lat[7]. Przez osiem lat w latach 90. mieszkał z dramaturgiem Peterem Jonesem[8]. W 2017 poślubił Jeffreya Scotta Romleya[8]. Mieszkali na Manhattanie i Roxbury w Connecticut[9].

Zmarł 26 listopada 2021 w swoim domu w Roxbury w stanie Connecticut w wieku 91 lat. Przyczyna śmierci nie została ujawniona publicznie[9][10].

Najważniejsze prace[edytuj | edytuj kod]

Poza miejscami, gdzie zostało napisane co innego, muzyka i teksty piosenek są autorstwa Stephena Sondheima.

  • Saturday Night (1954, wyprodukowany w 1997): Scenariusz – Julius i Philip Epstein
  • West Side Story (1957): Muzyka – Leonard Bernstein, scenariusz – Arthur Laurents, reżyseria – Jerome Robbins
  • Gypsy (1959): Muzyka – Jule Styne, scenariusz – Arthur Laurents, reżyseria – Jerome Robbins
  • A Funny Thing Happened on the Way to the Forum (1962): scenariusz – Burt Shevelove i Larry Gelbart, reżyseria – George Abbott
  • Anyone Can Whistle (1964): scenariusz i reżyseria – Arthur Laurents
  • Do I Hear a Waltz? (1965): Muzyka – Richard Rodgers, scenariusz – Arthur Laurents, reżyseria – John Dexter
  • Company (1970): scenariusz – George Furth, reżyseria – Hal Prince
  • Follies (1971): scenariusz – James Goldman, reżyseria – Hal Prince
  • A Little Night Music (1973): scenariusz – Hugh Wheeler, reżyseria – Hal Prince
  • The Frogs (1974): scenariusz – Burt Shevelove (scenariusz wersji z 2004 roku – Nathan Lane)
  • Pacific Overtures (1976): scenariusz – John Weidman, reżyseria – Hal Prince
  • Sweeney Todd (1979): scenariusz – Hugh Wheeler, reżyseria – Hal Prince
  • Merrily We Roll Along (1981): scenariusz – George Furth, reżyseria – Hal Prince
  • Sunday in the Park with George (1984): scenariusz i reżyseria – James Lapine
  • Into the Woods (1987): scenariusz i reżyseria – James Lapine
  • Assassins (1990): scenariusz – John Weidman, reżyseria – Jerry Zaks
  • Passion (1994): scenariusz i reżyseria – James Lapine
  • Bounce (2003): scenariusz – John Weidman, reżyseria – Hal Prince; tytuł zmieniony na Road Show
  • Road Show (2008): scenariusz – John Weidman, reżyseria – John Doyle (wcześniej pod tytułami: Bounce, Wise Guys oraz Gold!)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stephen Sondheim w bazie Discogs.com (ang.)
  2. Bruce Haring: Stephen Sondheim Dies: Broadway Songwriting Titan For ‘Sweeney Todd’ And ‘A Little Night Music’ Was 91 (ang.). Deadline. [dostęp 2021-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-11-27)].
  3. The White House – President Obama Names Recipients of the Presidential Medal of Freedom (ang.) [dostęp 2015-11-28].
  4. Stephen Sondheim (ang.). Internet Broadway Database. [dostęp 2015-06-24].
  5. Stephen Sondheim (ang.). Internet Off-Broadway Database. [dostęp 2021-06-24].
  6. 1991 / Oscars.org / Academy of Motion Picture Arts and Sciences (ang.). oscars.org. [dostęp 2015-06-24].
  7. Frank Rich: Conversations with Sondheim (ang.). „The New York Times”. [dostęp 2021-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2000-03-12)].
  8. a b Stephen Sondheim Gay, Net Worth, Family (ang.). Liverampup. [dostęp 2021-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-06-09)].
  9. a b Bruce Weber: Stephen Sondheim, Titan of the American Musical, Is Dead at 91 (ang.). „The New York Times”. [dostęp 2021-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-11-27)].
  10. Tim Page: Stephen Sondheim, central figure in American musical theater, dies at 91 (ang.). „The Washington Post”, 2021-11-27. [dostęp 2021-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-11-27)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]