Akropol ateński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Akropola
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Attica 06-13 Athens 50 View from Philopappos - Acropolis Hill.jpg
Kraj  Grecja
Spełniane kryterium I, II, III, IV, VI
Numer ref. 404
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1987
na 11. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Aten
Mapa lokalizacyjna Aten
Akropol
Akropol
Położenie na mapie Grecji
Mapa lokalizacyjna Grecji
Akropol
Akropol
Ziemia37°58′17,58″N 23°43′35,62″E/37,971550 23,726560

Akropol ateński (nw.gr. Ακρόπολη Αθηνών, od akropolis = górne miasto) to położone w Atenach wapienne wzgórze o wysokości względnej 90 m (157 m n.p.m.). Był ufortyfikowanym wzgórzem, na którym już w czasach mykeńskich zbudowano cytadelę. W okresie późniejszym Akropol stał się miejscem kultu. Świątynie zbudowane w okresie archaicznym zostały zniszczone podczas wojen perskich. Podczas odbudowy zainicjowanej przez Peryklesa powstał tu kompleks świątyń: Partenon, Erechtejon, Apteros, sanktuarium Artemidy Brauronia i Propyleje. Zniszczone rzeźby, elementy starszych budowli zostały użyte przy poszerzaniu tarasu w kierunku południowym (odnaleziono je podczas prac archeologicznych rozpoczętych w latach siedemdziesiątych XVIII wieku, w tzw. "gruzowisku perskim"). Perykles odbudowę Akropolu powierzył Fidiaszowi. W pracach uczestniczyli także inni wielcy architekci greccy: Iktinos, Mnesikles i Kallikrates.

Za akropolem ateńskim znajdował barathron – rozpadlina lub dół, do którego wrzucano skazanych na śmierć przestępców, aby ich ciała splugawiły zwierzęta padlinożerne[1][2].

Budowle[edytuj]

Rekonstrukcja Akropolu na ilustracji z początków XX w.

Plan akropolu[edytuj]

Plan przedstawia główne pozostałości archeologiczne na wzgórzu ateńskim.

Partenon Stara świątynia Ateny Erechtejon Statua Ateny Promachos Propyleje Świątynia Ateny Nike Eleusinion Sanktuarium Artemidy Brauronia Chalkoteka Pandrosejon Dom Arrefor Ołtarz Ateny Polias Świątynia Zeusa Polieusa Sanktuarium Pandiona Odeon Heroda Attyka Stoa Eumenesa Świątynia Asklepiosa Teatr Dionizosa Odeon Peryklesa Temenos Dionizosa AglaurejonPlan akropolu
Informacje o tej grafice
  1. Partenon
  2. Stara świątynia Ateny (Hekatompedon)
  3. Erechtejon
  4. Statua Ateny Promachos
  5. Propyleje
  6. Świątynia Ateny Nike
  7. Eleusinion
  8. Sanktuarium Artemidy Brauronia
  9. Chalkoteka
  10. Pandroseion
  11. Dom Arrefor
  12. Ołtarz Ateny Polias
  13. Świątynia Zeusa Polieusa
  14. Sanktuarium Pandiona
  15. Odeon Heroda Attyka
  16. Stoa Eumenesa
  17. Świątynia Asklepiosa
  18. Teatr Dionizosa
  19. Odeon Peryklesa
  20. Temenos Dionizosa
  21. Aglaurejon

Historia[edytuj]

  • neolit – pierwsze ślady osadnictwa
  • X wiek p.n.e. – pierwsze ślady murów obronnych (o grubości 4,5-6,0 metrów)
  • 1 połowa VI wieku p.n.e. – powstaje świątynia zwana Hekatompedonem
  • ok. 560 p.n.e.Pizystrat wznosi pierwsze propyleje i powiększa świątynię poświęconą Atenie
  • 480 p.n.e. – Persowie niszczą świątynie i fortyfikacje Akropolu
  • 447 p.n.e. – początek odbudowy Akropolu z inicjatywy Peryklesa – rozpoczęcie budowy Partenonu
  • 438 p.n.e. – początek budowy Propylei
  • 424 p.n.e. – zakończono budowę świątyni Ateny Nike (Ateny zwycięskiej)
  • 406 p.n.e. – zakończenie budowy Erechtejonu
  • 334 p.n.e.Aleksander Wielki po zwycięskiej bitwie nad Granikiem kazał zawiesić na Partenonie tarcze z pozłacanego brązu
  • połowa III wieku p.n.e. – król Pergamonu Attalos I funduje grupę rzeźb dla uczczenia swego zwycięstwa na Galatami
  • 27 p.n.e. – Rzymianie wznoszą świątynie Romy i Augusta
  • 662 – Partenon zostaje przekształcony w kościół Matki Bożej
  • 1456 – zdobycie Aten przez Turków – Parteneon zostaje przekształcony w meczet
  • 26 września 1687 – flota wenecka podczas bitwy z Turkami ostrzelała Akropol, powodując eksplozję prochu zgromadzonego na Akropolu, która zniszczyła wiele budowli.
  • 1801-1812 – rabunkowa eksploracja marmurów na akropolu i wywiezienie ich przez lorda Elgina do Londynu.
  • 1834 – rozpoczęcie prac archeologicznych na Akropolu, trwających do dziś.
  • 1941 – Manolis Glezos i Apostolos Sandas zerwali zawieszoną na Akropolu nazistowską flagę[3]

Przypisy

  1. BARATHRON. W: William Smith: A School Dictionary of Greek and Roman Antiquities. New York: Harper and Brothers, 1857, s. 49.
  2. William Stearns Davis: A Day in Old Athens: A Picture of Athenian Life. New York: Biblo and Tannen, 1960, s. 145.
  3. George Pararas-Carayannis: A night at the Acropolis (ang.). [dostęp 2014-06-14]. s. 51.

Bibliografia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]