Mariupol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mariupol
Маріуполь
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód doniecki
Prawa miejskie 1778
Burmistrz Jurij Chotłubej
Powierzchnia 244[1] km²
Populacja (2014)
• liczba ludności

458 533
Nr kierunkowy +380-629
Kod pocztowy 87500—87590
Tablice rejestracyjne AH, КН / 05
Położenie na mapie obwodu donieckiego
Mapa lokalizacyjna obwodu donieckiego
Mariupol
Mariupol
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Mariupol
Mariupol
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Mariupol
Mariupol
Ziemia 47°07′N 37°33′E/47,116667 37,550000
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Mariupol (w latach 1948–1989 Żdanow, ukr. Маріуполь, ros. Mариуполь) – miasto wydzielone na wschodniej Ukrainie, w obwodzie donieckim, położone nad Morzem Azowskim, nad Zatoką Taganroską, u ujścia Kalmiusu; ośrodek przemysłowy, port morski.

Historia[edytuj]

Miasto zostało założone w 1778 pod nazwą Pawłowsk, na miejscu ufortyfikowanego posterunku Kozaków zaporoskich z XVI wieku. W 1789 otrzymało prawa miejskie (jest najstarszym miastem w obwodzie donieckim). Nazwa Mariupol pojawiła się w 1780, na cześć Marii Fiedorowny, żony późniejszego cara Rosji Pawła I.

Od końca XVIII wieku stał się znacznym ośrodkiem targowym, w 1809 otwarto port a w 1882 wybudowano linię kolejową łączącą Mariupol z Donieckiem, co umożliwiło eksportowanie przez Mariupol donieckiego węgla. W latach 1886–1889 wybudowano nowy Mariupolski port handlowy, który stał się najważniejszym pod względem przeładunku towarów portem Imperium Rosyjskiego na południu po Odessie. Od końca XIX rozwój przemysłu metalurgicznego. W okresie bezpośrednio po I wojnie światowej w Mariupolu funkcjonowała polska placówka o charakterze konsularnym. 1941–1943 okupacja niemiecka miasta.


W latach 1948–1989 Mariupol nosił nazwę Żdanow na cześć radzieckiego działacza partyjnego Andrieja Żdanowa, który się tam urodził.

W Mariupolu znajdują się 3 szkoły wyższe: Mariupolski Uniwersytet Humanistyczny, Nadazowski Państwowy Uniwersytet Techniczny oraz Azowski Instytut Transportu Morskiego.

W mieście znajdują się 2 duże kombinaty metalurgiczne: Mariupolski Kombinat Metalurgiczny imienia Ilicza i „Azowstal”.

Według danych z 2002 roku 48,7% mieszkańców stanowili Ukraińcy, 44,4% Rosjanie, a 4,3% Grecy, przy czym jednocześnie aż 89,64% mieszkańców jako języka ojczystego używało języka rosyjskiego, a tylko 9,92% ukraińskiego, zaś greckiego 0,20%. Według greckich źródeł, Mariupol to największe na Ukrainie skupisko rosyjskojęzycznej diaspory greckiej. Ostrożność, dziedziczona po prześladowaniach okresu ZSRR, powstrzymuje część Greków przed deklaracją narodowości innej, niż dwie główne.[2][3][4] [a]. W roku 2014, wicepremier Grecji Ewangelos Wenizelos swą oficjalną wizytę w Kijowie poprzedził spotkaniem z diasporą Mariupola.[5].

24 stycznia 2015 na dzielnicę mieszkalną miasta spadły pociski z wyrzutni rakietowej typu Grad zabijając 30 osób cywilnych i raniąc prawie 100. Wydarzenie to było częścią ofensywy prowadzonej przez prorosyjskich separatystów w ramach wojny we wschodniej Ukrainie. Władze ukraińskie oraz OBWE potwierdziły, że ataku pociskami dokonano z terenów kontrolowanych przez separatystów z tzw. Donieckiej Republiki Ludowej. Atak spotkał się z oburzeniem i słowami potępienia ze strony władz UE, NATO, OBWE i USA zaś pre­zy­dent Ukra­iny Petro Poroszenko uznał atak pro­ro­syj­skich se­pa­ra­ty­stów za zbrod­nię pod­le­ga­ją­cą Try­bu­na­ło­wi w Hadze[6][7]. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy ujawniła do publicznej wiadomości swoje dane, wg których miasto zostało ostrzelane z systemów rakietowych Grad i moździerzy Tulipan, dostarczonych przez rosyjskich żołnierzy z baz wojskowych Południowego Okręgu Federacji Rosyjskiej, a rozkaz w tej sprawie wydał oficer rosyjski, który dowodził specjalnie utworzonym batalionem[8].

Demografia[edytuj]

Historyczny skład narodowościowy miasta na podstawie oficjalnych danych rosyjskich, radzieckich i ukraińskich:

  1. Rosjanie: 19 670 (63,22%)
  2. Żydzi: 4 710 (15,14%)
  3. Ukraińcy: 3 125 (10,04%)
  4. Grecy: 1 590 (5,11%)
  5. Turcy: 922 (2,96%)
  6. Niemcy: 248 (0,80%)
  7. Tatarzy: 228 (0,73%)
  8. Polacy: 218 (0,70%)
  1. Ukraińcy: 109 718 (49,03%)
  2. Rosjanie: 79 758 (35,64%)
  3. Grecy: 15 921 (7,11%)
  4. Żydzi: 10 444 (4,67%)
  5. Białorusini: 2033 (0,91%)
  6. Niemcy: 1773 (0,79%)
  1. Ukraińcy: 248 683 (48,7%)
  2. Rosjanie: 226 848 (44,4%)
  3. Grecy: 21 923 (4,3%)
  4. Białorusini: 3 858 (0,8%)
  5. Ormianie: 1 205 (0,2%)
  6. Żydzi: 1 176 (0,2%)

Uwagi

  1. O ile dla Rosjan i Ukraińców, Mariupol szczególnie był i pozostaje związany z Donieckiem, dla jego greckiej społeczności istotne były zawsze związki z Krymem.

Przypisy

  1. Административно-территориальное устройство (ros.). Маріупольська міська рада. [dostęp 2014-01-05].
  2. Artykuł z 9 lutego 2014 w ogólnogreckim dzienniku Kathimerini, jeden z wielu podobnych publikacji w greckich mediach, przytacza historyczne i współczesne dane o liczebności diaspory. I tak, w roku 1928, tj. nim na język grecki spadły rosyjskie totalne represje, w okręgu Mariupola działało 39 greckich szkół, w tym 6 średnich, ze 159 nauczycielami. Szkolnictwo, wszelka nauka greckiego (także w domu) i posiadanie greckich książek zostały następnie zakazane, Greków objęto masową deportacją, powróciła jedynie cześć. Według danych z ukraińskiego spisu powszechnego. w 2001 r. czyli już po głównej fali emigracji diaspory do Grecji, w całej Ukrainie jeszcze 93 tysiące osób deklarowało grecką narodowość, z czego większość w okręgu Mariupola. Zdaniem greckich organizacji, ponad 1/3 greckiej społeczności nie odważyła się jeszcze wtedy zadeklarować narodowości innej, niż dwie główne, paraliżowana dziedziczonym strachem. Grecy uważają, że Ukrainę, w tym głównie okręg Mariupola i Krym, zamieszkuje jeszcze 150 tysięcy rosyjskojęzycznych Greków. Zrzeszają się w 103 związkach kulturalno-oświatowych, konsulat grecki i diasporę Mariupola odwiedził w 2014 r. wicepremier Grecji Ewangelos Wenizelos, namawiając Greków-autochtonów do poparcia państwowości Ukrainy.
  3. Grecy Ukrainy w oku cyklonu, podobna publikacja z 20 lutego 2014, cytująca m.in. źródła o 27 wiekach nieprzerwanego pobytu w tych stronach greckiego żywiołu i przywołująca cyfrę aktualnie 105 greckich związków na Ukrainie. Mariupol przedstawiany jest jako centrum greckiej, około 150 tysięcznej społeczności.
  4. W okresie wczesnego ZSRR większa część Greków tych terenów zamieszkiwała wsie i używała zbliżonego do języków starożytnych dialektu pontyjskiego, nie nowożytnego greckiego, co ułatwiło także legitymizowało następnie ich przymusową rusyfikację językową. Źródło: artykuł historyka, specjalisty tematyki Greków w Rosji i językoznawcy Vlasisa Agtzidisa.
  5. Relacja we wiadomościach Mega.tv (gr.).
  6. Opracowanie Onet.pl na podstawie: PAP, IAR: Ukraina: dziesiątki rannych po ostrzale Mariupola. wiadomosci.onet.pl, 2015-01-25. [dostęp 2015-01-26].
  7. Krwawe ataki na Mariupol. Tusk: polityka ustępstw zachęca agresora do większych aktów przemocy. www.tvn24.pl, 2015-01-24. [dostęp 2015-01-26].
  8. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy: Mariupol został ostrzelany na rozkaz oficera rosyjskiego. www.tvn24.pl, 2015-01-26. [dostęp 2015-01-26].
  9. [1]
  10. [2]
  11. [3]

Linki zewnętrzne[edytuj]