Andreas Schlüter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Schlüter
Ilustracja
Portret-płaskorzeźba Andreasa Schlütera w hali wejściowej ratusza w Hamburgu, ok. 1890
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1660
Gdańsk lub Hamburg
Data i miejsce śmierci maj 1714
Petersburg
Zawód rzeźbiarz, architekt
Arsenał w Berlinie

Andreas Schlüter (ur. 20 maja 1660 prawdopodobnie w Gdańsku lub 20 maja 1664 w Hamburgu[1], zm. 1714 w Petersburgu[a]) – niemiecki rzeźbiarz i architekt, przedstawiciel nurtu klasycyzującego w sztuce baroku.

Życiorys[edytuj]

Pierwsze nauki miał pobierać u gdańskiego rzeźbiarza Davida Christopha Sapobiusa (zm. 1710)[2]. Początkowo działał w Polsce, na dworze warszawskim króla Jan III Sobieskiego, współpracując z wybitnym architektem niderlandzkiego pochodzenia Tylmanem z Gameren (1632–1706)[2]. W okresie okupacji niemieckiej w Polsce „w drodze uznania szczególnych zasług dla kultury niemieckiej na ziemiach polskich” warszawski plac Krasińskich nazwano w latach 1941–1945 imieniem Andreasa Schlütera (niem. Andreas-Schlüter-Platz)[2].

W 1694 Schlüter przeprowadził się do Brandenburgii na dwór księcia Fryderyka Wilhelma, późniejszego króla Prus[2]. 25 czerwca 1694 został wykładowcą rzeźby w nowo powstałej berlińskiej Akademie der Künste[2]. W 1695 odbył dwie podróże studialne do Holandii i Francji, a rok później wyjechał do Włoch, gdzie zapoznał się z dziełami Michała Anioła, Berniniego i Borrominiego[2].

2 listopada 1699 został kierownikiem budowy zamku berlińskiego, a w 1704 objął stanowisko Oberbaudirektor – nadzorował prace nad przebudową zamku królewskiego w Berlinie i sporządził plany pałaców w Charlottenburgu i Poczdamie[2]. Zwolniony ze stanowiska kierownika budowy zamku pod koniec 1706 w związku z aferą budowlaną przy wznoszeniu stumetrowej wieży, która musiała zostać rozebrana z powodu błędów konstrukcyjnych[2]. W 1707, po obsunięciu się ziemi przy pałacu Freienwalde (niem. Schloß Freienwalde) stracił również stanowisko Oberbaudirektora[2]. Po utracie pracy Schlüter przeszedł kryzys twórczy i załamanie nerwowe[2]. Dopiero w 1710 powrócił do architektury, projektując na zlecenia prywatne[2].

1 maja 1713 wstąpił do służby cara Rosji Piotra I Wielkiego i rozpoczął prace m.in. nad Pałacem Letnim[2]. Współpracował z Johannem Friedrichem Braunsteinem i Georgiem Johannem Mattarnovi, którzy kończyli lub rozwijali projekty Schlütera[2]. Zmarł pod koniec maja 1714 w Petersburgu[2].

Wybrane dzieła[edytuj]

Światową sławę zyskała Bursztynowa Komnata, znajdująca się pierwotnie w Charlottenburgu, po śmierci artysty przeniesiona do Petersburga, podczas II wojny światowej zrabowana i zaginiona, a niedawno zrekonstruowana.

Ważnym dziełem jest dekoracja rzeźbiarska Zeughausu (Starego Arsenału) w Berlinie, składająca się m.in. z 22 zworników przedstawiających głowy ludzi umierających na polu bitwy.

Najważniejszy budynek jego projektu, zamek w Berlinie został zburzony w 1950 po częściowym zniszczeniu podczas II wojny światowej, a obecnie jest w odbudowie.

Jego pomnik konny Fryderyka Wilhelma, obecnie na dziedzińcu pałacu w Charlottenburgu, odlany w jednym kawałku metodą Johanna Jacobiego, to pierwszy tego typu obiekt na terenie Niemiec[2].

W Polsce[edytuj]

W Niemczech[edytuj]

  • 1698–1699 – dekoracja Zeughausu (Starego Arsenału) w Berlinie
  • 1699–1707 – Zamek w Berlinie, zniszczony w czasie II wojny światowej i ostatecznie wyburzony przez władze komunistyczne w 1950, choć jego stan pozwalał na odbudowę; zachował się ryzalit wejściowy, przeniesiony w inne miejsce
  • 1689–1706 – pomnik konny Wielkiego Elektora brandenburskiego księcia Fryderyka Wilhelma na dziedzińcu pałacu w Charlottenburgu
  • 1700 – nagrobek Männlicha w kościele św. Mikołaja w Berlinie
  • 1705–1713 – zespół sarkofagów królewskich w berlińskiej katedrze
  • 1711–1712 – willa Kamecke w Berlinie[2] (zburzona)

W Rosji[edytuj]

  • Letni Pałac Piotra I w Sankt Petersburgu[2]

Dzieła przypisywane Schlüterowi[edytuj]

Uwagi

  1. Inne źródła podają jako datę urodzin 13 lipca 1659, patrz Nicolai Bernd: Schlüter, Andreas. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). T. 23. 2007, s. 111–113.

Przypisy

  1. Robert Bruck: Schlüter, Andreas. W: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). T. 55. 1910, s. 184–194. (niem.)
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Nicolai Bernd: Schlüter, Andreas. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). T. 23. 2007, s. 111–113. (niem.)

Bibliografia[edytuj]

  • M. Karpowicz: Barok w Polsce. Warszawa: 1988.
  • Sztuka baroku. Architektura. Rzeźba. Malarstwo. Köln: Könemann, 1997.

Linki zewnętrzne[edytuj]