Pałac Krasińskich w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy pałacu w śródmieściu Warszawy. Zobacz też: pałac Krasińskich.
Pałac Krasińskich (Rzeczypospolitej)
Obiekt zabytkowy nr rej. 256/2 z 1 sierpnia 1965
Ilustracja
Elewacja ogrodowa pałacu Krasińskich
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres pl. Krasińskich 5
Styl architektoniczny barok
Architekt Tylman z Gameren
Rozpoczęcie budowy 1677
Ukończenie budowy 1695
Pierwszy właściciel Jan Dobrogost Krasiński
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Krasińskich (Rzeczypospolitej)
Pałac Krasińskich (Rzeczypospolitej)
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Pałac Krasińskich (Rzeczypospolitej)
Pałac Krasińskich (Rzeczypospolitej)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Krasińskich (Rzeczypospolitej)
Pałac Krasińskich (Rzeczypospolitej)
Ziemia52°14′57″N 21°00′13″E/52,249167 21,003611
Plac Krasińskich około 1900, w głębi pałac Krasińskich
Pałac Krasińskich przed 1939

Pałac Krasińskich w Warszawie, nazywany także Pałacem Rzeczypospolitejbarokowy pałac zbudowany w latach 16771695 dla wojewody płockiego Jana Dobrogosta Krasińskiego według planów Tylmana z Gameren. Obecnie siedziba zbiorów specjalnych Biblioteki Narodowej (rękopisy i stare druki).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac wzniesiono w stylu barokowym w latach 1677–1695 dla wojewody płockiego Jana Dobrogosta Krasińskiego, a autorem jego był architekt Tylman z Gameren. Budowę rozpoczęto wiosną 1677 i do 1682 gotowy był w stanie surowym korpus główny. Dekorowanie wnętrz przerwała III wojna północna.

W 1765 pałac został zakupiony przez Rzeczpospolitą na siedzibę Komisji Skarbowej Koronnej i wtedy też ostatecznie zakończono dekorowanie wnętrz. Od tej pory nosił nazwę Pałacu Rzeczypospolitej[1]. W 1766 Ogród Krasińskich udostępniono publiczności. W 1783, po pożarze, który strawił dużą część wnętrza, został przebudowany według projektu Dominika Merliniego. W 1796 wyłożono w nim księgi do złożenia podpisów poddańczych po hołdzie oddanym królowi Prus Fryderykowi Wilhelmowi II[2].

W Królestwie Polskim odbywały się tutaj w latach 1827–1828 posiedzenia sądu sejmowego. W latach 1917–1939 był siedzibą Sądu Najwyższego[3]. W 1944 podczas powstania warszawskiego, został spalony.

Po wojnie odbudowany, mieści to, co zostało (niecałe 5%) z liczącej 40 tysięcy rękopisów Biblioteki Załuskich i Rapperswilskiej, księgozbiór Biblioteki Wilanowskiej, a także inne zebrane później stare druki i zbiory graficzne. Na uwagę zasługują zwłaszcza bezcenne iluminowane polskie i zagraniczne manuskrypty średniowieczne. Znajduje się tam również zbiór tematyczny poświęcony okresowi Wielkiej Emigracji (1831–1883) i pamiątki piśmiennicze po Cyprianie Kamilu Norwidzie.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Elewacja frontowa pałacu skierowana jest na plac Krasińskich (dawny dziedziniec pałacowy), dokładnie na wprost nowoczesnego gmachu Sądu Najwyższego.

Oś główną budynku podkreśla ryzalit z trójkątnym tympanonem zwieńczonym rzeźbami gdańskiego rzeźbiarza Andreasa Schlütera. Elewacja od strony ogrodu została rozwiązana podobnie. Oba tympanony nawiązują do dziejów domniemanego protoplasty rodu Korwinów Rzymianina Marka Waleriusza Messali Korwinusa i jego walk z Galami. Zespół pałacowy jest jednym z najokazalszych założeń entre cour et jardin w Warszawie.

Rewitalizacja pałacu w latach 2014–2016[edytuj | edytuj kod]

1 marca 2014 Biblioteka Narodowa rozpoczęła projekt „Konserwacja i rewitalizacja Pałacu Krasińskich (Pałacu Rzeczypospolitej) w Warszawie – europejskiego dziedzictwa kulturowego XVII wieku”, na którego realizację otrzymała 100% dofinansowania w wysokości 13 765 271 zł. Finansowanie odbywa się w ramach I naboru wniosków do Programu „Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego” Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2009–2014, ogłoszonego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[4].

W ramach projektu wymieniono 188 okien, kompleksowo odrestaurowano elewację ogrodową i frontową pałacu i fasad bocznych oraz przeprowadzono renowację wystroju rzeźbiarskiego i montaż rzeźby Marka Waleriusza na szczycie tympanonu. Przeprowadzono remont schodów zewnętrznych i nawierzchni oraz aranżacja zieleni w bezpośrednim otoczeniu pałacu. Zainstalowano kiosk multimedialny oraz instalację audiowizualną w arkadach. Obiekt wzbogacił się o gabloty wystawiennicze przeznaczone dla eksponatów o znacznej wartości muzealnej i historycznej. Zamontowana została również platforma dla osób niepełnosprawnych oraz winda, tak by wewnętrzna powierzchnia pałacu stała się przystosowana dla potrzeb osób niepełnosprawnych umożliwiając jednoczesny dostęp do sal wystawowych, czytelni oraz sanitariatów. Ponadto przeprowadzono badania archeologiczne wokół pałacu. Wykonano oświetlenie architektoniczne zewnętrzne na elewacji frontowej od ogrodu i na dwóch ścianach szczytowych pałacu, renowację otoczenia murków ze schodami przy podjeździe do Pałacu, oszklenie arkad od strony zachodniej/ogrodowej, montaż nowych drzwi zewnętrznych wraz z dostosowaniem wejścia dla osób niepełnosprawnych, instalacja przeciwoblodzeniowa odwodnienia dachu pałacu.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. M. Przyszychowska, "Pałac Rzeczyspospolitej w Warszawie - perła architektury", Warszawa 2007, s. 3
  2. Marta Przyszychowska, Pałac Rzeczypospolitej w Warszawie - perła architektury, str. 9, Warszawa 2007, 2007.
  3. Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Zespół Prasowy Sądu Najwyższego, 2014, s. 48, 55.
  4. Aktualności Projektu, Biblioteka Narodowa [dostęp 2016-02-06].