Balin (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°9′56″N 19°23′24″E
- błąd 39 m
WD 50°9'N, 19°23'E
- błąd 2326 m
Odległość 1895 m
Balin
wieś
Ilustracja
Ulica Jaworznicka w Balinie (2016)
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat chrzanowski
Gmina Chrzanów
Liczba ludności  3400
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 32-500[1]
Tablice rejestracyjne KCH
SIMC 0213380
Położenie na mapie gminy Chrzanów
Mapa konturowa gminy Chrzanów, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Balin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Balin”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Balin”
Położenie na mapie powiatu chrzanowskiego
Mapa konturowa powiatu chrzanowskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Balin”
Ziemia50°09′56″N 19°23′24″E/50,165556 19,390000
Strona internetowa
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie małopolskim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Balinwieś sołecka w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, w gminie Chrzanów.

Przez miejscowość przebiega linia kolejowa nr 133 wraz z przystankiem kolejowym Balin. W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością kasztelana wiślickiego Mikołaja Ligęzy[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Balin[3][4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0213397 Balin Duży część wsi
0213405 Balin Mały część wsi
0213434 Okradziejówka przysiółek
0213411 Ratki część wsi
0213428 Ugory część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Balin był starą osadą szlachecką, której nazwa najprawdopodobniej pochodzi od nazwiska pana Bylyńskiego. Według Liber Beneficiorum Długosza w roku 1470 Balin należał do parafii w Kościelcu. Nazwę jego podaje Długosz „Balyna” jest wsią, której właścicielem był Bylyńsky. Wieś ta miała także łany kmiecie z których dziesięciny należą do kościoła w Sławkowie. Balin należał do Sławkowa zanim powstała parafia w Kościelcu. Fakt dziesięcin składanych według Długosza kościołowi w Sławkowie świadczy, że osada Balin sięga swymi początkami czasów wczesno-historycznych. Obok dworu w Balinie własności Balińskiego, istniała według Długosza w Balinie „unim proctum militare” – to jest posiadłość majątek wojskowy. Obok stacji kolejowej są resztki zabudowań dawnego folwarku dworskiego. Zapewne w tych czasach kiedy Śląsk był odrębnym księstwem, granica przechodziła gdzieś niedaleko. I na pasie granicznym stały placówki wojskowe które na wschodzie zwano strażnicami. Wówczas oddziały wojskowe to jazda i dlatego dla utrzymania koni budowano „predium militare”.

Według Długosza (tj. około roku 1470) Kościelec był parafią i do niej należał Balin. Józef Łepkowski w „Przeglądzie zabytków przeszłości z okolic Krakowa” pisze, że około 1860 roku znalazł w kościele w Kościelcu pomnik służący za kamień posadzki, na którym był wyrzeźbiony herb „Ostoja” i napis gotyckimi literami.

Balińscy właściciele byli znacznymi dobroczyńcami kościoła w Kościelcu, skoro stawiano w XVI wieku pomniki. Przynależność do parafii w Kościelcu wsi Balin przez tyle lat, chociaż od kościoła ta wioska jest całkiem odcięta przez miasto Chrzanów, a droga do Kościelca prowadzi koło kościoła w Chrzanowie świadczy, że Kościelec jest wcześniejszą parafią od Chrzanowa. Przez prawie 600 lat Balin należał do parafii w Kościelcu.

Według dekretu wydanego przez Jana z Tenczyna już w 1527 roku Chrzanów wraz z wsią Balin należał do Piotra Ligęzy, właściciela Libiąża.

Odtąd już Balin należał do właścicieli Chrzanowa, zmieniał właścicieli i podupadał i prowadzący przez administrację i dzierżawców. Założono przy dworze balińskim gorzelnię gospodarczą, która dotrwała jako jedyna gorzelnia w tej okolicy do 1929 roku. Przez dłuższy czas u schyłku XIX wieku Balin należał do Lowenfeldów, dziedziców Chrzanowa, a już za czasów niepodległej Polski (1918) przeszedł na własność Buczyńskich. Tadeusz Buczyński w 1930 roku rozparcelował dwór w Balinie, który liczył wówczas około 200 morgów ziemi. Balin jest zamieszkały przez grupę etnograficzną Krakowiaków Zachodnich.

Grunt skalisty jest bogaty w galman (btuszec), zawierający w sobie cynk, cynę, ołów i srebro. Roboty kopalniane sposobem prymitywnym prowadzono tutaj, jeszcze przed napadem Szwedów. Od 1932 roku Balin jest parafią. Za kupione w parcelacji dworu spichlerz dworski, gdzie urządzono kościół. Zakupiono również parcelę pod kościół, plebanię i cmentarz.

W 1931 roku mury dawnej gorzelni dworskiej oddane zostały na cele szkolne przez T. Buszczyńskiego – gminie, a potem Kościołowi. Z cegły tych murów zbudowano tymczasową plebanię i dom parafialny. W 1935 roku rozpoczęto budowę Kościoła, którą ukończono w 1938 roku.

Projekt portu lotniczego[edytuj | edytuj kod]

Według projektów opracowanych w 1977 roku pod kierunkiem Jana Kozuba przez chrzanowski oddział Biura Planowania Przestrzennego w Katowicach, w Balinie miało zostać wybudowane lotnisko, jako port zapasowy dla Katowic (Port lotniczy Katowice-Pyrzowice) i Krakowa (Port lotniczy Kraków-Balice). Samoloty pasażerskie nadlatywałyby od strony Balina, aby nad zalewem Chechło obniżyć lot i kierować się w stronę Balina, gdzie na wysokości Okradziejówki miał się rozpoczynać pas startowy. Linia izofony (określającej obszar hałasu przewyższający 75 decybeli), obejmowała według założeń północną część Chrzanowa, południową część Trzebini, niemal cały Balin, Okradziejówkę oraz część Luszowic. Do roku 1990 nie istniał Międzynarodowy Port lotniczy Katowice-Pyrzowice, a lotnisko to funkcjonowało wyłącznie jako lotnisko wojskowe. Na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych całkowity pasażerski ruch lotniczy w tym rejonie był obsługiwany wyłącznie przez Port lotniczy Kraków-Balice. Wspominane lotnisko byłoby więc niekoniecznie zapasowym. Przypuszcza się, że planowano je jako pełnowartościowe lotnisko pasażerskie dla województwa katowickiego, mające rozładować ruch pasażerski w porcie lotniczym Kraków-Balice[potrzebny przypis]. Tym bardziej, że począwszy od roku 1958 regularnie zanikał ruch lotniczy obsługiwany przez lotnisko Katowice-Muchowiec. Nie są znane przyczyny zarzucenia projektu budowy lotniska w Balinie.

Projekt nowego miasta[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec pierwszej dekady XXI w. planowana była wielka inwestycja budowlana na terenie miejscowości, związana z budową od podstaw nowoczesnego miasta z pełną infrastrukturą. Miasto miało mieć szkoły, restauracje, kluby, placówki służby zdrowia. Planowane było wybudowanie trzech enklaw: wielorodzinna, rezydencjalna i produkcyjna. Nowe miasto miało pomieścić kilkadziesiąt tysięcy osób. Inwestorem miała być firma ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Kościoły[edytuj | edytuj kod]

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Przy ul. Wąskiej, istnieje zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, a przy ul. Wyzwolenia – zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan.

Kościół rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Przy ul. Chrzanowskiej istnieje Kościół parafialny pw. Chrystusa Króla.

Sport[edytuj | edytuj kod]

We wsi działają:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 11 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 111.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  6. Orzeł Balin
  7. KS Olimp

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]