Bitwa pod Pyzdrami (1863)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Pyzdrami
Powstanie styczniowe
Ilustracja
Wojciech Kossak, Wymarsz Oddziału Taczanowskiego z Pyzdr
Czas 29 kwietnia 1863
Miejsce okolice Pyzdr
Wynik zwycięstwo wojsk powstańczych
Strony konfliktu
Powstańcy styczniowi Imperium Rosyjskie
Dowódcy
pułkownik Edmund Taczanowski podpułkownik Alojzy Oranowski
Siły
1200 (500 strzelców, 650 kosynierów i 50 jazdy) ok. 1500 (9 kompanii piechoty, tudzież znacznej liczby kozaków i straży granicznej oraz 4 dział.)
Straty
8 zabitych i 27 rannych ok. 100 zabitych i rannych
brak współrzędnych
Powstanie styczniowe

1863 r.: Ciołków (22 I)Szydłowiec (23 I)Lubartów (23 I)Mokobody (3 II)Węgrów (3 II)Wąchock (3 II)Rawa (4 II)Sosnowiec (6-7 II)Siemiatycze (6-7 II)Słupcza (8 II)Święty Krzyż (12 II)Miechów (17 II)Staszów (17 II)Krzywosądz (19 II)Nowa Wieś (I) (21 II)Dobra (24 II)Małogoszcz (I) (24 II) - Panki (26 II)Mrzygłód (1 III)Pieskowa Skała (4 III)Skała (5 III)Chroberz (17 III)Grochowiska (18 III)Igołomia (21 III) - Radoszewice i Kiełczygłów (27 III)Krasnobród (24 III)Praszka (11 IV)Buda Zaborowska (14 IV)Borowe Młyny (16 IV)Ginietyny (21 IV)Golczowice (22 IV)Wąsosz (23 IV)Jaworznik (24 IV)Nowa Wieś (II) (26 IV)Pyzdry (29 IV)Kobylanka (1-6 V)Pobiednik Mały (4 V)Stok (4-5 V)Krzykawka (5 V)Birże (7-9 V)Ignacewo (I) (8 V)Huta Krzeszowska (11 V)Horki (17-25 V)Łososin (24 V)Koniecpol (25 V)Salicha (26 V)Chruślina (I) (30 V)Nagoszewo (2-3 VI)Miłowidy (3 VI)Ignacewo (II) (8 VI)Lututów (15 VI)Góry (18 VI)Komorów (20 VI)Janów (6 VII)Świerże (9 VII)Ossa (10 VII)Rudniki (27 VII)Chruślina (II) (4 VIII)Depułtycze (5 VIII)Żyrzyn (8 VIII)Złoczew (20 VIII)Fajsławice (24 VIII)Sędziejowice (26 VIII)Kruszyna (29 VIII)Biłgoraj (2 IX)Panasówka (3 IX)Batorz (6 IX)Małogoszcz (II) (16IX)Czarnca (24 IX)Mełchów (30 IX)Wiewiec (6 X)Rybnica (20 X)Łążek (22 X)Strojnów (4 XI)Opatów (I) (25 XI)Brody (2 XII)Sprowa (4 XII)Mierzwin (5 XII)Huta Szczeceńska (9 XII)Janik (16 XII)
1864 r.: Iłża (17 I) - Lipa (15 II)Opatów (II) (21 II)Wąchock (15 III)

Bitwa pod Pyzdrami – wygrana bitwa oddziałów powstańczych powstania styczniowego 29 kwietnia 1863 pod dowództwem pułkownika Edmunda Taczanowskiego z armią Imperium Rosyjskiego.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

W 1863, gdy wybuchło powstanie styczniowe okolice Wielkiego Księstwa Poznańskiego znajdowały się pod zaborem rosyjskim. Nie było ono terenem zbrojnym dla powstania, miało jednak istotny wpływ na przebieg wydarzeń dostarczając ochotników, broni, pieniędzy, umundurowania, sprzętu i lekarstw oraz ochotników do walki i znaczną część kadry dowódczej. Na tym terenie działał płk. Edmund Taczanowski mieszkający w Woli Książęcej (7 km na wschód od Jarocina), który zająwszy 17 kwietnia Pyzdry, rozrobił straż nadgraniczną w różnych punktach, wcielając część jej do szeregów powstańczych. Szefem sztabu mianował Michała Strzeleckiego (majora austriackiego, uczestnika powstania krakowskiego w 1846 i walk na Węgrzech w 1849).

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

28 kwietnia wieczorem, Taczanowski dowiedział się, że Rosjanie szykują atak na niego od strony Konina. Postanowiwszy przyjąć bitwę, posłał natychmiast po oddział, znajdujący się w Ratajach pod dowództwem Émila Faucheuxa. Tenże przybył na czele około 300 ludzi około godz. 3 z rana, cała kolumna wyruszyła o godz. 4 z Pyzdr i zajęła stanowisko ok. 20 km od Wrześni. Od godziny 7 do 15 Polacy skutecznie opierali się naporowi silniejszego przeciwnika. Po ośmiogodzinnym ogniowym boju rozstrzygnął walkę atak kosynierów. Rosjanie natychmiast w nieładzie zaczęli się wycofywać i zostawili plac boju. Zwycięska bitwa przysporzyła pułkownikowi Taczanowskiemu (awansowanemu wkrótce na generała) znacznej popularności. Zdawał on jednak sobie sprawę, że Rosjanie zgromadzą większe siły i ponowią atak na Pyzdry, wyruszył więc niezwłocznie w stronę Chocza, gdzie 1 maja koło folwarku Olesiec pokonano podjazd rosyjski. Następne starcie wygrane przez Polaków rozegrało się pod Rychwałem, tym razem z oddziałem gen. Brunnera, a 6 maja powstańcy musieli bronić Koła, przed ścigającymi ich Rosjanami. Parę dni później Polacy przegrali walkę pod Ignacewem.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]