Przejdź do zawartości

Cergowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Cergowa
wieś
Ilustracja
Fragment miejscowości
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

krośnieński

Gmina

Dukla

Liczba ludności (2024)

1297[1]

Strefa numeracyjna

13

Kod pocztowy

38-450[2]

Tablice rejestracyjne

RKR

SIMC

0348950[3]

Położenie na mapie gminy Dukla
Mapa konturowa gminy Dukla, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Cergowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Cergowa”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Cergowa”
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa konturowa powiatu krośnieńskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Cergowa”
Ziemia49°33′15″N 21°41′22″E/49,554167 21,689444[4]
Multimedia w Wikimedia Commons

Cergowa – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Dukla[3][5]. Ma status sołectwa[6]. Leży u ujścia potoku Jasionki do rzeki Jasiołki. Nad wsią góruje masyw Cergowej (716 m n.p.m.).

W okresie I Rzeczypospolitej miejscowość administracyjnie należała do województwa ruskiego, następnie w okresie II Rzeczypospolitej do województwa lwowskiego. W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Cergowa, po jej zniesieniu w gromadzie Nadole. W latach 1945–1975 do województwa rzeszowskiego, a od 1975 do 1998 do województwa krośnieńskiego.

Części wsi

[edytuj | edytuj kod]
Integralne części wsi Cergowa[3][5]
SIMCNazwaRodzaj
0348967Dółczęść wsi
0348973Koloniaczęść wsi
0348980Popardyczęść wsi
0348996Zakuczynaczęść wsi
0349004Zarszynczęść wsi

Historia

[edytuj | edytuj kod]

22 maja 1359 król Kazimierz Wielki wydał przywilej Marcinowi „de Czergowa” założenia wsi Cergowa. Cergowa została założona, podobnie jak większość okolicznych miejscowości, początkowo na prawie wołoskim, a następnie na prawie magdeburskim. Przywileje kazimierzowskie potwierdził król Władysław Jagiełło – 14 czerwca 1396. 2 kwietnia 1384 Cergowa występuje w spisie wsi przekazanych biskupstwu przemyskiemu. Królowa Maria, żona cesarza Zygmunta Luksemburskiego, nadała biskupstwu w 1384 pięć włości: Brzozów, Cergową, Domaradz i Równe w ziemi sanockiej oraz Radymno w przemyskiej.

W latach 1436–1438 w lasach na Cergowej żył św. Jan z Dukli i do dzisiaj wierni z jego pobytem wiążą legendę o Złotej Studzience istniejącej przy kapliczce na pobliskim wzgórzu. W następnych wiekach żyli tu też pustelnicy, a także ukrywali się zbójnicy w XVII w.

20 grudnia 1608 biskup przemyski Maciej Pstrokoński włączył do majątku biskupów przemyskich (tzw. klucza jaśliskiego) m.in. Cergowę.

W latach 1768–1772 w Cergowej stacjonowali konfederaci barscy. Po I rozbiorze Polski wieś znalazła się w zaborze austriackim. Początkowo należała do dystryktu Dukla, a w latach 1775–1782 do dystryktu Krosno w obrębie cyrkułu pilzneńskiego. Po przeprowadzeniu reformy administracyjnej w Królestwie Galicji i Lodomerii od 1782 r. Cergowa należała do cyrkułu dukielskiego, jednak już w 1783 r. w wyniku korekt granic cyrkułów znalazła się w cyrkule liskim (którego zachodnia granica legła wówczas na Jasiołce), a od 1786 r. w cyrkule sanockim. Wydana po raz pierwszy w 1786 r. „Geografia (...) Galicyi i Lodomeryi” autorstwa Ewarysta Andrzeja Kuropatnickiego podawała o Cergowej jedynie krótką informację: Wieś, woda ją tylko od miasta Dukli graniczy; sławna najwyższą górą, pod którą miasto Dukla zdaje się leżeć.[7] Po reformie administracyjnej, będącej wynikiem Wiosny Ludów, Cergową objął Bezirk (powiat) Rymanów, zaś po jego zniesieniu w 1867 r. nowy powiat krośnieński.

Spis z lat dwudziestych XX wieku wykazał we wsi 1043 Polaków, 10 Rusinów i 31 Żydów.

Zabytki

[edytuj | edytuj kod]

W Cergowej znajduje się zespół dworski wpisany do rejestru zabytków pod nr rej. A-233 z 24 lutego 2009. W parku dworskim natomiast 550-letni dąb stanowiący pomnik przyrody.

Toponimia

[edytuj | edytuj kod]

Nazwę wsi wielu naukowców wywodzi z języka celtyckiego: „cerg” – „krąg”. W ciągu wieków ewoluowała z Czergowa (1359) (Cergowa (1359), Cyrgow (1384), Czirgow (1403), Cergowa (1589), Cyrgów, Cyrgowa) w kierunku obecnej nazwy (Cergowa).

Archeologia

[edytuj | edytuj kod]

W epoce kamienia i w epoce brązu istniała tu osada. Świadczą o tym odkryte pozostałości pracowni kamieniarskich na północnym wschodzie od wsi w rejonie „Małej Góry”.

Osoby związane z Cergową

[edytuj | edytuj kod]
 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Cergową.
 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie urodzeni w Cergowej.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Raport o stanie gminy Dukla w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 9
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 138 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 3 GUS. Wyszukiwarka TERYT.
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 14798.
  5. 1 2 Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
  6. ↑ Strona gminy, sołectwa
  7. ↑ Ewaryst Andrzej Kuropatnicki: Geografia albo dokładne opisanie królestw Galicyi i Lodomeryi. Wyd. powtórne. Lwów: Nakładem Wojciecha Manieckiego, 1858, s. 62.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Cergowa&oldid=78417780”