Cergowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miejscowości. Zobacz też: inne znaczenie słowa „Cergowa”.
Artykuł 49°33′19″N 21°41′26″E
- błąd 39 m
WD 49°33'N, 21°42'E, 49°33'19.19"N, 21°41'22.67"E
- błąd 2334 m
Odległość 950 m
Cergowa
wieś
Ilustracja
Fragment miejscowości
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat krośnieński
Gmina Dukla
Liczba ludności (2016-12-31) 1358[1]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-450
Tablice rejestracyjne RKR
SIMC 0348950
Położenie na mapie gminy Dukla
Mapa konturowa gminy Dukla, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Cergowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Cergowa”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Cergowa”
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa konturowa powiatu krośnieńskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Cergowa”
Ziemia49°33′19″N 21°41′26″E/49,555278 21,690556

Cergowawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Dukla[2][3], nad rzeką Jasiołką. Nad wsią góruje masyw Cergowej (716 m n.p.m.).

W okresie I Rzeczypospolitej miejscowość administracyjnie należała do województwa ruskiego, następnie w okresie II Rzeczypospolitej do województwa lwowskiego, w latach 1945–1975 do województwa rzeszowskiego, a od 1975 do 1998 do województwa krośnieńskiego.

Przez miejscowość przepływa potok Jasionka, który na terenie wsi wpada do Jasiołki.

Historia[edytuj | edytuj kod]

22 maja 1359 roku, król Kazimierz Wielki wydał przywilej Marcinowi „de Czergowa” założenia wsi Cergowa. Cergowa została założona, podobnie jak większość okolicznych miejscowości, początkowo na prawie wołoskim, a potem na prawie magdeburskim. Przywileje kazimierzowskie potwierdził król Władysław Jagiełło w dniu 14 czerwca 1396 roku. 2 kwietnia 1384 r. Cergowa występuje w spisie wsi przekazanych biskupstwu przemyskiemu. Królowa Maria, żona cesarza Zygmunta Luksemburskiego, nadała biskupstwu w 1384 r. pięć włości: Brzozów, Cergową, Domaradz i Równe w ziemi sanockiej oraz Radymno w przemyskiej.

W latach 1436–1438 w lasach na Cergowej żył św. Jan z Dukli i do dzisiaj wierni z jego pobytem wiążą legendę o Złotej Studzience istniejącej przy kapliczce na pobliskim wzgórzu. W następnych wiekach żyli tu też pustelnicy, a nawet ukrywali się zbójnicy w XVII w.

20 grudnia 1608 biskup przemyski Maciej Pstrokoński włączył do majątku biskupów przemyskich (tzw. klucza jaśliskiego) m.in. Cergowę.

Gabriel Rzączyński, jezuita, przyrodnik, wykładowca w szkołach jezuickich, opisał jaskinie na górze Cergowej w swoim dziele Historia naturalis curiosa Regni Poloniae, Magni Ducatus Lithuaniae (...) z 1721 r.

W latach 1768–1772 w Cergowej stacjonowali konfederaci barscy. Spis z lat dwudziestych XX wieku wykazał we wsi 1043 Polaków, 10 Rusinów i 31 Żydów.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W Cergowej znajduje się zespół dworski wpisany do rejestru zabytków pod nr A-233 24.02.2009. W parku dworskim 550-letni dąb pomnik przyrody.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Wg TERYT[4], wieś jest podzielona na 5 części:

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwę wsi wielu naukowców wywodzi z języka celtyckiego: „cerg” – „krąg”. W ciągu wieków ewoluowała z Czergowa (1359) (Cergowa (1359), Cyrgow (1384), Czirgow (1403), Cergowa (1589), Cyrgów, Cyrgowa) w kierunku obecnej nazwy (Cergowa).

Archeologia[edytuj | edytuj kod]

W epoce kamienia i w epoce brązu istniała tu osada. Świadczą o tym odkryte pozostałości pracowni kamieniarskich na północnym wschodzie od wsi w rejonie „Małej Góry”.

Osoby związane z Cergową[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Cergową.
 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie urodzeni w Cergowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dukla. Dukielski Przegląd Samorządowy s. 4
  2. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  3. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. TERYT. [dostęp 2019-12-07].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]