Cięcina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cięcina
Herb
Herb Cięciny
Kościół św. Katarzyny
Kościół św. Katarzyny
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat żywiecki
Gmina Węgierska Górka
Wysokość 400[1] m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 4 373[2]
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 34-350[3]
Tablice rejestracyjne SZY
SIMC 0075127
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Cięcina
Cięcina
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cięcina
Cięcina
Ziemia49°36′06″N 19°08′26″E/49,601667 19,140556
Strona internetowa miejscowości

Cięcinawieś położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Węgierska Górka. Do 1954 roku istniała gmina Cięcina.

Geografia[edytuj]

Miejscowość położona w Beskidzie Żywieckim niedaleko Beskidu Śląskiego i Żywca. Pod względem zabudowy dzieli się na dwie części: Cięcinę Górną, położoną w wąskiej dolinie potoku Cięcinka, i Cięcinę Dolną, położoną w szerokiej dolinie rzeki Soły. Od południowego zachodu miejscowość graniczy z Węgierską Górką. Od północy Cięcinę otaczają szczyty: Kiczora (838 m n.p.m.), Magura (891 m n.p.m.), Skała (946 m n.p.m.). Jej południowo-wschodnie granice wyznaczone są wzdłuż grzbietu Abrahamowa (857 m n.p.m.).

Części wsi[edytuj]

Integralne części wsi Cięcina[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0075185 Bieguny przysiółek
0075133 Dolna Cięcina część wsi
0075191 Fabisie przysiółek
0075200 Ficońka przysiółek
0075140 Górna Cięcina część wsi
0065838 Juraszki przysiółek
0075156 Potok część wsi
0075162 Solany część wsi
0075179 Stefki część wsi

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki[edytuj]

Cięcina należy do najstarszych wsi na Żywiecczyźnie obok Gilowic, Lipowej i Radziechów. Osadnictwo na terenie dzisiejszej Cięciny odbywało się już w XIII w. wraz z najstarszymi na Żywiecczyźnie prądami osadnictwa, czyli falą tzw. osadnictwa małopolskiego, a już w 1308 roku Cięcina była osadą liczącą 150 osób. W kronikach watykańskich (spis świętopietrza) w połowie XIV w. Cięcina wymieniana jest jako parafia posiadająca swój kościół.

Średniowiecze[edytuj]

W okresie średniowiecza, w czasie największego nasilenia wojen husyckich w Czechach i na Śląsku (1419-1436) Żywiec został opanowany na pewien czas przez oddziały husyckie. Husyci zajęli kościół św. Krzyża na Rudzy w Żywcu, a następnie kościół w Radziechowach. Być może wtargnęli też do Cięciny i spalili kościół, tak jak uczynili to w Łękawicy. Najprawdopodobniej dlatego w kronikach XV wiecznych Cięcina podawana jest jako parafia, która nie posiadała swego kościoła.

Wiek XV-XIX[edytuj]

 Osobny artykuł: Księstwo oświęcimskie.

Historycznie miejscowość jest częścią Księstwa oświęcimskiego[6]. W 1467 Cięcina wraz z całą Żywiecczyzną została przekazana przez Kazimierza Jagiellończyka Piotrowi Komorowskiemu herbu Korczak na własność dziedziczną. Komorowscy, aby powiększyć dochody zaczęli wzorem innych magnatów zakładać w swych dobrach duże gospodarstwa rolne, zwane folwarkami pańszczyźnianymi. Jeden z tych folwarków założony przez Mikołaja Komorowskiego objął Cięcinę z jej przysiółkiem Węgierską Górką.

W 1564 roku wraz z całym księstwem oświęcimskim i zatorskim leżała w granicach Korony Królestwa Polskiego, znajdowała się w województwie krakowskim w powiecie śląskim. Po unii lubelskiej w 1569 księstwo Oświęcimia i Zatora stało się częścią Rzeczypospolitej Obojga Narodów w granicach, której pozostawało do I rozbioru Polski w 1772[7]. W 1595 roku wieś położona w powiecie śląskim województwa krakowskiego była własnością kasztelana sądeckiego Krzysztofa Komorowskiego[8].

W roku 1624 Komorowski przekazał jako zastaw dobra żywieckie królowej Konstancji żonie Zygmunta III Wazy. Konstancja słynęła z wielkiej pobożności i dlatego ogromne sumy przeznaczała na rozbudowę różnych kościołów. Fara radziechowska, do której przynależała ze swoim kościołem Cięcina, otrzymała dodatkowo wikariusza do obsługi wiernych kościoła w Cięcinie, bowiem jeden nie mógł sobie poradzić z posługą na tak obszernym terenie. W 1666 roku kościół świętej Katarzyny w Cięcinie otrzymał dzwonnicę.

Po śmierci Jana Kazimierza właściciela Żywiecczyzny w roku 1668 Cięcina wraz z całym Państwem Żywieckim została zakupiona przez Jana Wielopolskiego. W 1712 r. Cięcina wraz z innymi 12 wsiami wchodziła w skład klucza folwarcznego „Węgierska Górka”. Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się w zaborze austriackim i leżała w granicach Austrii, wchodząc w skład Królestwa Galicji i Lodomerii.

W 1838 Adam Wielopolski, chcąc ratować topniejącą fortunę, postanowił wybudować na gruntach folwarku „Węgierska Górka” hutę żelaza, czego nie udało mu się dokończyć. Resztki jego fortuny nabył Karol Ludwik Habsburg i w 1844 r. dokończył budowę huty. Wybudowanie huty w Węgierskiej Górce korzystnie wpłynęło na rozwój gospodarczy Cięciny – wielu jej mieszkańców znalazło w niej zatrudnienie.

Wiek XX[edytuj]

Kościół św. Katarzyny w Cięcinie – 1910 r.

Po I wojnie światowej od 1920 r. Cięcina była gminą jednostkową. Z dniem 1 stycznia 1934 r. stała się gmina zbiorową do której należały: Żabnica, Brzuśnik, Juszczyna, Bystra, Wieprz, i Węgierska Górka, która stanowiła integralną część Cięciny. Stan taki trwał również podczas okupacji niemieckiej.

W 1954 r. nastąpiła reorganizacja i takie wsie jak: Wieprz, Bystra, Brzuśnik, Juszczyna i Żabnica, zostały odłączone od Cięciny. Dokonano również podziału terytorialnego Cięciny i utworzono osiedle Węgierska Górka. Od 1965 r. w Cięcinie istniała Gromadzka Rada Narodowa. Z dniem 1 stycznia 1973 r. przestała istnieć, zarządzeniem odgórnym włączono ją do nowego urzędu gminy w Węgierskiej Górce. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Edukacja[edytuj]

W Cięcinie działają następujące placówki edukacyjne:

  • Przedszkole w Cięcinie, ul. Jana Pawła II 30
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Konstytucji 3 maja, ul. św. Katarzyny 20
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. św. Franciszka z Asyżu, ul. św. Katarzyny 246
  • Gimnazjum Publiczne im. ks. J. Tischnera, przy którym znajduje się nowoczesna hala sportowa ul. św. Katarzyny 20A

Kościoły[edytuj]

W Cięcinie znajdują się dwa kościoły wyznania rzymskokatolickiego należące do parafii Cięcina.

Kościół św. Katarzyny[edytuj]

  • XVI-wieczny zabytkowy drewniany kościół znajdujący się w centrum miejscowości.

Od początku swego istnienia do roku 1789 świątynia była kaplicą filialną kościoła w Radziechowach. Rozbudowana została staraniem plebana radziechowskiego, ks. Stanisława Kaszkowicza w latach 1666-1667 (o czym wspomina Dziejopis Żywiecki A. Komonieckiego). Pierwszym proboszczem, powstałej po 1789 roku parafii w Cięcinie został ks. Marceli Stupecki.

Kościół Przemienienia Pańskiego[edytuj]

Kościół Przemienienia Pańskiego
  • Zbudowany w latach 80. XX w. kościół pw. Przemienienia Pańskiego znajdujący się na styku miejscowości Cięcina i Węgierska Górka.

Jest to nowy kościół. Posiada jedne z największych w dawnym województwie bielskim, 36-głosowe organy piszczałkowe. W 2006 roku w kościele wybudowano nowy ołtarz wykonany z kilku rodzajów marmuru i granitu.

Ciekawe obiekty[edytuj]

Kaplica na Przegibie-Butorzonce
  • Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej z lat 70. XX w. na Przegibie-Butorzonce
  • Figura M.B. Różańcowej z 1890 r.
  • Kamienne pomniki na miejscowym cmentarzu z XVIII w.
  • Żeliwny odlew kaplicy nagrobnej z 1875 r. wykonany w miejscowej odlewni żeliwa Węgierska Górka
  • Krzyż na Magurze (891 m n.p.m.) z 1910 r.

Turystyka[edytuj]

Przez wieś przebiegają następujące szlaki:

Dzisiaj[edytuj]

W Cięcinie swą siedzibę ma zakład produkujący wodę źródlaną „Żywiec Zdrój”. Działają kluby sportowe takie jak: LKS Świt Cięcina, UKS MASYW Cięcina oraz rozgrywane są mecze III ligowej drużyny siatkarskiej KS Halny Węgierska Górka. W miejscowości działa też XII drużyna harcerska „Strumień”.



Przypisy

  1. Monografia online.
  2. Nowiny z Gminy nr 47/2008 (pol.). Serwis Internetowy Gminy Węgierska Górka. [dostęp 2009-06-10]. s. 5.
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  6. Jan Nepomucen Gątkowski: Rys dziejów księstwa oświęcimskiego i zatorskiego. Lwów: nakład autora, 1867.
  7. Jan Nepomucen Gątkowski, Rys dziejów księstwa oświęcimskiego i zatorskiego, nakład autora, Lwów 1867.
  8. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 110.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]