Żabnica (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie śląskim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Żabnica
Widok wsi z Baraniej Góry
Widok wsi z Baraniej Góry
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat żywiecki
Gmina Węgierska Górka
Liczba ludności (2008) 3 120[1]
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 34-350
(poczta: Węgierska Górka)
Tablice rejestracyjne SZY
SIMC 0075274
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Żabnica
Żabnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żabnica
Żabnica
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Żabnica
Żabnica
Ziemia 49°34′50″N 19°09′23″E/49,580556 19,156389
Heligonka, odmiana akordeonu popularna na Śląsku Cieszyńskim i Żywiecczyźnie

Żabnicawieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Węgierska Górka. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bielskiego.

Położenie[edytuj]

Żabnica znajduje się w Beskidzie Żywieckim. Zabudowania i pola uprawne miejscowości znajdują się w dolinie potoku Żabniczanka i na zboczach wzniesień otaczających dolinę tego potoku: Abrahamów, Skała, Suchy Groń, Romanka, Rysianka, Lipowski Wierch, Boraczy Wierch, Redykalny Wierch, Prusów i Borucz, wnikają też w doliny dopływów Żabnicy. Dawniej pola uprawne od dna doliny dochodziły aż na grzbiet Prusowa i Abrahamowa, na stokach i grzbietach wzniesień były też liczne hale pasterskie, m.in. Hala Kupczykowa, Hala Brandysia, Hala Skórzacka, Cukiernica Niżna, Studzianka, Hala Boracza, Hala Borucz[2][3].

Historia[edytuj]

 Osobny artykuł: Księstwo oświęcimskie.

Historycznie miejscowość jest częścią Księstwa oświęcimskiego[4]. W 1564 roku wraz z całym księstwem oświęcimskim i zatorskim leżała w granicach Korony Królestwa Polskiego, znajdowała się w województwie krakowskim w powiecie śląskim. Po unii lubelskiej w 1569 księstwo Oświęcimia i Zatora stało się częścią Rzeczypospolitej Obojga Narodów w granicach, której pozostawało do I rozbioru Polski w 1772[4]. Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się w zaborze austriackim i leżała w granicach Austrii, wchodząc w skład Królestwa Galicji i Lodomerii.

Według Andrzeja Komonieckiego, autora Dziejopisu żywieckiego, najstarsza wzmianka o Żabnicy pochodzi z 1628. Miejscowość należała wówczas do parafii w Radziechowach i mieszkało tu 12 zarębników. W XVII wieku mieszkańcy zajmowali się głównie wypasem owiec, a kolonizacja postępowała w górę doliny. W 1838 wieś została sprzedana przez Adama Wielopolskiego arcyksięcu Karolowi Ludwikowi Habsburgowi.

W latach 1910-1914 z inicjatywy księdza Jana Figuły, wikariusza w Milówce, został tu wzniesiony drewniany kościół. Drewna na budowę dostarczyli Żabniczanie i arcyksiążę żywiecki Karol Stefan Habsburg. W 1918 została przy nim ustanowiona samodzielna placówka duszpasterska, obecnie parafia Matki Bożej Częstochowskiej w Żabnicy.

Tradycja górali żywieckich[edytuj]

 Osobny artykuł: górale żywieccy.

W Żabnicy nadal kultywowana jest tradycja górali, głównie żywieckich. Działa tu kilka zespołów regionalnych m.in. Dziecięcy Zespół Regionalny „Mały Haśnik”[5], kapela góralska „Romanka”[6], oraz Koło Gospodyń Wiejskich w Żabnicy[7]. Powszechnie wykorzystywanym instrumentem jest akordeon guzikowy tzw. heligonka, na której grywa bardzo wielu mieszkańców tej wsi.

Na Hali Boraczej corocznie na św. Michała odbywa się redyk jesienny, czyli spęd owiec z hal. Na Święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok utrzymywany jest zwyczaj grup kolędniczych zwanych „Dziadami”[8]. Co roku odbywa się tu tradycyjna góralska Msza Pasterska, w której oprawę muzyczną tworzą regionalne kapele góralskie oraz Parafialna Orkiestra Dęta „Barka”[9].

Turystyka[edytuj]

Obiekty turystyczne
  • Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej,
  • Pomnik Pamięci Pomordowanych, upamiętniający powieszonych przez niemieckiego okupanta 11 partyzantów
  • Schron bojowy „Wąwóz”[10][11]- ciężki betonowy schron bojowy typu „D” z czasów II Wojny Światowej
  • Kapliczka z dzwonnicą – przykład beskidzkiego budownictwa ludowego z początku XX w.
  • „Opaniówka” – dom pracy twórczej Wojciecha Opani[12]
  • Schronisko na Hali Boraczej – 1 godzinę drogi pieszo z Żabnicy Skałki
Piesze szlaki turystyczne
szlak turystyczny czerwony Węgierska Górka – Żabnica – AbrahamówHala PawlusiaHala Rysianka (Główny Szlak Beskidzki)
szlak turystyczny niebieski Żabnica – PrusówSchronisko PTTK na Hali BoraczejRajcza dw. PKP
szlak turystyczny zielony Żabnica Skałka – Schronisko PTTK na Hali RysianceSchronisko PTTK na Hali LipowskiejSchronisko PTTK na Hali BoraczejMilówka
szlak turystyczny czarny Schronisko PTTK na Hali Boraczej – Żabnica Skałka – Hala Słowianka

Przez wieś biegnie także transbeskidzki szlak konny.

Żabnica
Fragment miejscowości i widok na Beskid Śląski
Dzwonnica loretańska w Żabnicy
Pomnik rozstrzelanych w Żabnicy
Fort „Wędrowiec” w Żabnicy
Zabnica-03.jpg
Zabnica-02.jpg
Zabnica-01.jpg

Przypisy

  1. Nowiny z Gminy nr 47/2008 (pol.). Serwis Internetowy Gminy Węgierska Górka. [dostęp 2009-06-10]. s. 5.
  2. Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000. Kraków: Wyd. „Compass”, 2011. ISBN 978-83-7605-084-3.
  3. Stanisław Figiel, Piotr Krzywda: Beskid Żywiecki. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006. ISBN 83-89188-59-7.
  4. a b Jan Nepomucen Gątkowski: Rys dziejów księstwa oświęcimskiego i zatorskiego. Lwów: nakład autora, 1867.
  5. Węgierska-Górka / Folklor / Dziecięcy Zespół Regionalny „Mały Haśnik”.
  6. Węgierska-Górka / Folklor / Kapela góralska „Romanka”.
  7. Węgierska-Górka / Folklor / Koła Gospodyń Wiejskich.
  8. Węgierska-Górka / Folklor / Grupy Kolędnicze z Żywiecczyzny.
  9. Węgierska-Górka / Kultura / Parafialna Orkiestra Dęta „Barka” w Żabnicy.
  10. Ośrodek wypoczynkowy Żabnica.
  11. Kompania Forteczna "Węgierska Górka".
  12. Żabnica – Regiony – Przewodnik w Onet.pl.

Bibliografia[edytuj]