Dobre (powiat radziejowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dobre
Kwatera Powstańców Styczniowych poległych w bitwie pod Krzywosądzą
Kwatera Powstańców Styczniowych poległych w bitwie pod Krzywosądzą
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat radziejowski
Gmina Dobre
Liczba ludności ok. 2500
Strefa numeracyjna (+48) 54
Kod pocztowy 88-210
Tablice rejestracyjne CRA
SIMC 0862055
Położenie na mapie gminy Dobre
Mapa lokalizacyjna gminy Dobre
Dobre
Dobre
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobre
Dobre
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Dobre
Dobre
Ziemia 52°41′03″N 18°33′52″E/52,684167 18,564444

Dobrewieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Dobre. Miejscowość jest siedzibą gminy.

Przed wojną Dobre było siedzibą gminy Sędzin. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa włocławskiego. Do końca 2010 r. w obrębie Dobrego wyróżniona była 1 część miejscowości – Cukrownia, jednak została ona zniesiona z dniem 1 stycznia 2011 r[1].

Historia[edytuj]

W przeszłości Dobre było królewszczyzną.

W czasie panowania króla Zygmunta Starego Dobre przeszło w posiadanie Kościeleckich z Kościelca w zamian za dwie gorsze wsie. Zasadność tej transakcji sprawdzono w czasie lustracji dóbr królewskich w 1565 r. W przeglądzie Dobrego uczestniczył podstarości radziejowski Gotard Ziemięcki. Przeglądem objęty był folwark (inwentaryzacja budynków) i gospodarstwa chłopskie. W miejscowości mieszkało 32 kmieci osiadłych na 27 włókach. Kmiecie z 22 włók płacili czynsz po 2 floreny i 24 grosze z każdej, a z 5 włók po 9 korcy miary równej radziejowskiej z każdej. Jednocześnie z każdej włóki oddawali w naturze: 1 jagnię, 2 kapłony, 1 gęś, 1 kurę, 30 jajek i 2 sery. Cała miejscowość (kmiecie i zagrodnicy) składała się na podatek rzeźny, który wynosił 8 grzywien. Podatek ten wiązał się z przywilejem wydanym w 1365 r. przez króla Kazimierza Wielkiego, później potwierdzanym, o zwolonieniu chłopów z Dobrego z opłat targowych przy sprzedaży mięsa na rynku w Radziejowie. Kmiecie musieli też odrabiać pańszczyznę na miejscowym folwarku (od 1 włóki 2 dni na tydzień w trakcie roku, a 5 dni na tydzień w czasie żniw). W 1565 r. król Zygmunt II August potwierdził przekazanie Sebastianowi Mieleckiemu, kasztelanowi krakowskiemu, (małżonkowi Zofii Kościeleckiej) Dobrego w zamian za dobra Cielino (łac. Czielessino, Cielaki – później część miejscowości Bronisław) i Gnojno oraz 500 dukatów pożyczonych królowi.

Po Mieleckim Dobre weszło w posiadanie rodziny Pstrokońskich, a następnie w ręce wojewody inflanckiego, Jana Wilhelma Schliebena, który ożenił się z Justyną Pstrokońską[2]. Od Schliebenów majątek został odkupiony przez rodzinę Dąbskich, a później drogą pokrewieństwa przeszedł w posiadanie rodziny Czernickich.

W Dobrem 19 lutego 1863 r. odbyła się ostatnia faza bitwy pod Krzywosądzą.

Mieszkańcy Dobrego czynnie uczestniczyli w powstaniu wielkopolskim. Jednostka Straży Ludowej z Dobrego, uzbrojona w karabiny maszynowe, udzieliła skutecznego wsparcia oddziałowi Straży Ludowej w Paprosie w walce z przeważającymi siłami Grenzschutzu.

Parafia[edytuj]

Parafia św. Stanisława Biskupa w Dobrem należy do dekanatu radziejowskiego.

Dobre pierwotnie należało do parafii w Krzywosądzy.

Oświata[edytuj]

Uruchomienie cukrowni w 1908 r. miało wpływ na przekształcenie się miejscowości w osadę o charakterze przemysłowym. Przy fabryce uruchomiono w 1917 r. 4-klasową szkołę. Po upaństwowieniu szkoły w 1920 r. zaczęła ona szybko rozwijać się, osiągając w 1921 r. liczbę 7 oddziałów. Ze szkoły korzystali nie tylko uczniowie z Dobrego, ale także z innych miejscowości (m.in. z Krzywosądzy).

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazw obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1741).
  2. Schlieben okresowo był też właścicielem Płowiec. Schlibenowie posiadali także majątki na terenie Prus Książęcych, m.in. Brzeźnicę i Kadyny.

Bibliografia[edytuj]

  • Borucki Maksymilian, Ziemia Kujawska pod względem historycznym, jeograficznym, archeologicznym i statystycznym opisana…, Warszawa, 1882
  • Tomczak Andrzej, Ohryzko-Włodarska Czesława, Włodarczyk Jerzy, Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich 15641565, cz. 1, Bydgoszcz, 1961