Edward O’Rourke

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edward O`Rourke
Biskup tytularny Sofii
Edward O`Rourke
Herb Edward O`Rourke
Data i miejsce urodzenia 26 października 1876
Basin
Data i miejsce śmierci 27 czerwca 1943
Rzym
Biskup diecezjalny gdański
Okres sprawowania 1922–1938
Biskup diecezjalny ryski
Okres sprawowania 1918–1920
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 27 października 1907
Nominacja biskupia 29 września 1918
Sakra biskupia 15 grudnia 1918
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 15 grudnia 1918
Konsekrator Jerzy Matulewicz

Edward Aleksander Władysław O’Rourke (ur. 26 października 1876 w Basinie, zm. 27 czerwca 1943 w Rzymie) – polski biskup rzymskokatolicki, hrabia rosyjski, biskup diecezjalny ryski w latach 1918–1920, administrator apostolski Wolnego Miasta Gdańska w latach 1922–1926, biskup diecezjalny gdański w latach 1926–1938.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Basinie, wówczas w guberni mińskiej. Był synem hr. Michała Łazarza O’Rourkego (1824–1894) pochodzącego ze starej irlandzkiej rodziny, i Angeliki von Bochwitz (zm. 1919).

W latach 1888–1890 uczył się w prywatnym gimnazjum oo. Jezuitów w Bąkowicach, następnie w latach 1892–1898 pobierał nauki w Rydze i Wilnie. 3 czerwca 1898 zdał w Rydze maturę. W latach 1898–1903 studiował na Politechnice w Rydze ekonomię i handel. W tym czasie działał w polskiej korporacji akademickiejArkonia”. W latach 1903–1908 odbył studia prawnicze na uniwersytecie w szwajcarskim Fryburgu i teologiczne na uniwersytecie w Innsbrucku. Niższe święcenia kapłańskie otrzymał w 1907 w Wołkowysku, wyższe w tym samym roku w Kownie.

W latach 1908–1911 był profesorem historii Kościoła oraz języków francuskiego i niemieckiego w seminarium duchownym w Petersburgu, jednocześnie był duszpasterzem w osiedlu robotniczym Kołpino k. Petersburga. Od 1911 do 1917 był proboszczem wielonarodowościowej parafii św. Stanisława w Petersburgu. Z wiernymi musiał się porozumiewać po rosyjsku, polsku, litewsku, łotewsku, niemiecku i angielsku. W 1912 został honorowym kanonikiem kapituły mohylewskiej w Petersbugu. W latach 1917–1918 był wikariuszem generalnym diecezji mińskiej. W tym samym czasie należał do Rady Polskiej Ziemi Mińskiej.

29 września 1918 został mianowany biskupem diecezjalnym diecezji ryskiej. Sakrę biskupią przyjął 15 grudnia 1918 w Wilnie. Władzę w diecezji ryskiej przejął w 1919. Przeprowadził reorganizację Kościoła katolickiego na Łotwie i dbał o należyty poziom nauczania w seminariach duchownych, ale ze względu na swe niełotewskie pochodzenie napotykał duże trudności. W 1920 z powodów narodowościowych (nie był Łotyszem) złożył rezygnację z funkcji biskupa ryskiego. W latach 1920–1921 był biskupem tytularnym Canei i delegatem apostolskim na kraje bałtyckie. W 1922 został administratorem apostolskim Wolnego Miasta Gdańska ze stolicą tytularną Pergamon. 3 stycznia 1926 został mianowany biskupem diecezjalnym diecezji gdańskiej. W sposób szczególny dbał o kaszubską ludność katolicką, odprawiał specjalne nabożeństwa dla polskojęzycznych dzieci, wydał polski śpiewnik kościelny i książeczkę do nabożeństwa, żądał od studentów w seminarium duchownym znajomości języka polskiego, na koniec uzyskał u papieża Piusa XI zezwolenie na utworzenie czterech polskich parafii personalnych w Wolnym Mieście, do czego jednak nie doszło ze względu na protesty opanowanego przez nazistów senatu gdańskiego pod przywództwem Arthura Greisera. Po złożeniu funkcji 13 czerwca 1938 został biskupem tytularnym Sofii.

26 stycznia 1939 zrezygnował z obywatelstwa Wolnego Miasta Gdańska i przyjął obywatelstwo polskie. W tym samym roku udał się do Wsielubia k. Nowogródka do brata stryjecznego Karola Rourkego. Po inwazji ZSRR przeniósł się do Wilna, gdzie przebywał do 1941. Jesienią 1941 z pomocą znajomego generała niemieckiego przedostał się przez Królewiec i Berlin do Rzymu. Zmarł tamże w szpitalu sióstr elżbietanek 27 czerwca 1943.

17 grudnia 1972 jego szczątki przeniesiono do Polski i złożono w kaplicy opackiej (obecnie kaplica biskupia) w katedrze oliwskiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Genealogisches Handbuch der baltischen Ritterschaften: Livland, Band I, Görlitz 1930.
  • Polski Słownik Biograficzny, tom 24, Wrocław 1979.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
odnowienie diecezji
Template-Bishop.svg Biskup diecezjalny ryski
1918–1920
Template-Bishop.svg Następca
Antonijs Springovičs