Fontanna Neptuna we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fontanna Neptuna we Wrocławiu
nieistniejąca

Neptunbrunnen
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Miejsce Plac Nowy Targ we Wrocławiu
Typ pomnika fontanna
Styl architektoniczny barok
Materiał piaskowiec
Data budowy 1732
Data likwidacji 1945
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa konturowa Wrocławia, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Fontanna Neptuna we Wrocławiu nieistniejąca”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Fontanna Neptuna we Wrocławiu nieistniejąca”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Fontanna Neptuna we Wrocławiu nieistniejąca”
Ziemia51°06′40,4″N 17°02′17,5″E/51,111222 17,038194

Fontanna Neptuna we Wrocławiu (niem. Neptunbrunnen, pot. Gabeljürge, dialekt śląski Gabeljerge[1]) – fontanna, która do 1945 roku znajdowała się na placu Nowy Targ we Wrocławiu. Pod koniec II wojny światowej została zniszczona, a jej szczątki zaginęły[2]. W 2010 roku pozostałości fontanny zostały odkopane przez archeologów podczas wykopalisk poprzedzających budowę parkingu podziemnego[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Barokowa fontanna Neptuna została wzniesiona na ówczesnym Neumarkt w 1732 roku na zlecenie Rady Miejskiej. Fontanna została wykonana z piaskowca przez wrocławskiego kamieniarza Johanna Karingera i rzeźbiarza Johanna Jakoba Bauera, a jej ozdobne elementy odkuł Johann Baptista Lembergerg[3]. Postać Neptuna umieszczona była na kolumnie, u której stóp znajdowały się cztery delfiny, z których pysków tryskała woda. Sama kolumna była wsparta na czterech nereidach i ustawiona na misie stylizowanej na muszlę. Całość położona była w dziesięciobocznym basenie[2].

Rzeźba wywołała kontrowersje wśród mieszkańców, część uznała wyobrażenie Neptuna za diabła. Niezbędne okazało się ogrodzenie fontanny, by chronić ją przed tłumem, zwłaszcza podczas świętowanych w tym miejscu obchodów Nowego Roku. W drugiej połowie XIX wieku fontanna stała się ulubionym elementem krajobrazu Wrocławia, a u mieszkańców zyskała przydomek „Jerzy z widłami” (niem. Gabeljürge)[2]. W okresie międzywojennym była jednym z najważniejszych symboli miasta i częstym tematem widokówek[3]. Postać Neptuna, prócz kontekstu wody, miała nawiązywać do prowadzonego przez miejskich kupców handlu zamorskiego[2].

Fontanna uległa zniszczeniu pod koniec II wojny światowej, w czasie oblężenia Wrocławia, gdy zniszczony został cały Nowy Targ[2].

W październiku 2010 roku na Nowym Targu rozpoczęły się prace archeologiczne, poprzedzające budowę podziemnego parkingu. W pierwszych dniach znaleziono fragmenty torsu Neptuna, rękę, muszlę, kwiaty, a także elementy basenu i jego fundamentów oraz ceglane doprowadzenie wody[3].

Rozważana była możliwość rekonstrukcji fontanny po renowacji placu[4], jednakże w rozpisanym we wrześniu 2013 roku konkursie na projekt fontanny nie wymagano od prac nawiązania do historycznego tematu, ani nawet nie przyznawano za owo nawiązanie dodatkowych punktów. Dowolność tematu nowej fontanny była krytykowana przez część środowiska muzealników, historyków sztuki, architektów i działaczy społecznych[5]. W grudniu 2013 roku spośród 44 zgłoszonych projektów wyłoniono zwycięzcę konkursu, którym została Matylda Ariadna Nowak i jej kompozycja z blachy nierdzewnej. Gotowa fontanna miała stanąć na placu w 2015 roku[6], jednak do realizacji nie doszło[7]. Początkowo miasto planowało kolejny konkurs, ale ostatecznie został on odwołany[8].

W 2016 r. rzeźbiarka Agnieszka Wolska zgłosiła do Wrocławskiego Budżetu Obywatelskiego projekt odbudowy fontanny Neptuna w oryginalnej lokalizacji[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Die Sprache von Breslauern (niem.). [dostęp 2010-11-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-03-14)].
  2. a b c d e Encyklopedia Wrocławia. Wyd. 3. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, s. 204. ISBN 83-7384-561-5.
  3. a b c d Beata Maciejewska, Barokowa fontanna z Neptunem odkryta na Nowym Targu, Wyborcza.pl, 29 października 2010 [dostęp 2010-11-06].
  4. Sławomir Pawłowski: Materiał filmowy: Na Nowym Targu odkryli fontannę z XVIII wieku (pol.). Gazeta.pl Wrocław, 2010-10-28 15:36. [dostęp 2010-11-06].
  5. Beata Maciejewska: Neptuna na wrocławski Nowy Targ miasto nie zaprosiło (pol.). W: Gazeta.pl Wrocław [on-line]. 2013-10-12. [dostęp 2013-10-12].
  6. Beata Maciejewska: Pasy blachy zastąpią historycznego Neptuna na Nowym Targu (pol.). Gazeta.pl Wrocław, 2013-12-03. [dostęp 2013-12-04].
  7. Nowy konkurs na fontannę na pl. Nowy Targ?, 2 kwietnia 2014 [dostęp 2016-09-28].
  8. Beata Maciejewska, Beata Maciejewska o fontannie, której nie będzie [FELIETON], „wroclaw.wyborcza.pl”, 31 grudnia 2014 [dostęp 2016-09-28].
  9. Tomasz Pajączek, Zielonogórzanka chce odtworzyć fontannę Neptuna we Wrocławiu, Onet.pl, 28 września 2016 [dostęp 2016-09-28] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-29] (pol.).