Oblężenie Wrocławia (1945)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy oblężenia Wrocławia w 1945. Zobacz też: inne oblężenia miasta.
Oblężenie Wrocławia
Front wschodni II wojny światowej
Festung breslau.svg
Schematyczny plan przebiegu oblężenia
Czas 13 lutego6 maja 1945
Miejsce Wrocław i okolice
Terytorium III Rzesza
Przyczyna Operacja dolnośląska
Wynik zwycięstwo Armii Czerwonej
kapitulacja załogi twierdzy
Strony konfliktu
 III Rzesza  ZSRR
Dowódcy
Hans von Ahlfen
Hermann Niehoff
Władimir Głuzdowski
Pawieł Rybałko
Siły
80 000 (w mieście)
Straty
6000 zabitych
23 000 rannych
45 000 jeńców
170 000 zabitych cywilów
Niemieccy żołnierze we Wrocławiu w dniu 2 lutego 1945 roku. Pojazd widoczny na zdjęciu, ciągnący armatę przeciwpancerną PaK 40, to Sd.Kfz.10
Niemieccy parlamentariusze udają się na rozmowy z dowództwem radzieckim w celu poddania Wrocławia, 6 maja 1945 roku
Warunki kapitulacji

Oblężenie Wrocławiabitwa stoczona od 13 lutego do 6 maja 1945 we Wrocławiu i jego okolicach pomiędzy wojskami ZSRR a III Rzeszy. Jedna z ostatnich bitew II wojny światowej w Europie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1944 miasto zostało ogłoszone twierdzą (niem. Festung Breslau)[1]. Saper Laszlo Szallasi z jednej z kompanii węgierskiego IX Samodzielnego Batalionu Saperów, która pełniła służbę w 1945 we Wrocławiu bez broni wspominał[2]:

Skierowano nas do robót przy umocnieniach obronnych. Pracę musieliśmy wykonywać w nocy, na bezpośrednim zapleczu frontu, który początkowo przebiegał skrajem miasta. (...) Wysłano nas w kierunku jednego z wiaduktów kolejowych i kazano nam zatarasować przejazd pod wiaduktem. (...) Wepchnęliśmy pod wiadukt kolejowy aż dwa wagony tramwajowe, które załadowaliśmy bryłami kostek brukowych, wyrwanych z jezdni. Na zerwanej części wiaduktu układaliśmy również takie brukowe kostki. (...) Po wykonaniu robót na tej barykadzie chodziliśmy na akcje, których celem było opróżnienie określonych obiektów z łatwopalnych materiałów. Polegało to na tym, że z wyznaczonych domów należało powyrzucać wszystkie przedmioty, które mogłyby dostarczyć strawy płomieniom. Nie czyniono przy tym wyjątku ani dla krzyży wiszących na ścianach, ani dla obrazów świętych w pomieszczeniach klasztornych. Następnie zwalaliśmy wszystko na kupę na ulicy lub na podwórzu i podpalaliśmy. W niektórych ścianach, na wysokości 25–30 cm nad podłogą, wycinaliśmy otwory strzelnicze, które miały ułatwić prowadzenie ostrzału. Niekiedy zaś robiliśmy w murach wyłom, a także wielokrotnie przebijaliśmy ściany piwnic, aby umożliwić szybszą i bezpieczniejszą komunikację w ukryciu.

20 stycznia 1945, na rozkaz gauleitera Dolnego Śląska Karla Hankego, dokonano przymusowej pieszej ewakuacji większości pozostającej jeszcze w mieście ludności cywilnej. Jak się ocenia, podczas ewakuacji z zimna i przemęczenia zginęło aż 90 tys. osób. Pozostali zapełnili ulice Drezna na krótko przed nalotami dywanowymi. Słynne bombardowania dywanowe RAF–u i USAAF–u, które doprowadziły Drezno do zniszczenia w stopniu porównywalnym z Warszawą, spowodowane zostały naciskami Stalina na zachodnich aliantów, by utrudnić Niemcom obronę Wrocławia. Przez dwa i pół miesiąca, od 13 lutego do 6 maja 1945, Wrocław był oblegany przez wojska 1 Frontu Ukraińskiego, dowodzonego przez marszałka Koniewa. Podczas ciężkich walk obie strony podpalały całe kwartały domów, a załoga twierdzy, siłami robotników przymusowych i cywili[a], wyburzyła połowę dzielnicy w okolicach dzisiejszego placu Grunwaldzkiego, by zbudować lotnisko zapasowe. Od 15 lutego do 1 maja Luftwaffe utrzymywała most powietrzny z III Rzeszą. Przez 76 dni wykonano niemal 2 tysiące lotów i przewieziono do oblężonego miasta 1638 ton zapasów.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • noc z 15 na 16 lutego – okrążenie Wrocławia przez wojska radzieckie
  • 17–21 lutego – zajęcie peryferyjnych osiedli: Żernik, Złotnik, Kleciny, Oporowa, Partynic, Ołtaszyna i Brochowa
  • 22 lutego – początek szturmu Wrocławia, natarcie 22 Korpusu 6 Armii w południowych rejonach miasta
  • 23 lutego – rozpoczyna się wyburzanie budynków pod budowę lotniska w rejonie placu Grunwaldzkiego
  • 8 marca – odwołanie Hansa von Ahlfena ze stanowiska dowódcy twierdzy, powołanie na to stanowisko Hermanna Niehoffa
  • 10 marca – Hans von Ahlfen opuszcza miasto samolotem
  • 14 marca – przeniesienie siedziby dowództwa twierdzy z bunkra na Wzgórzu Liebicha do piwnic biblioteki na Piasku
  • 29 marca – przybycie 2 Armii Wojska Polskiego w okolice Wrocławia
  • 1 kwietnia – drugi szturm Wrocławia, natarcie 74 Korpusu w zachodnich rejonach miasta, zdobycie lotniska na Gądowie Małym
  • noc z 1 na 2 kwietnia – 750 samolotów radzieckich rozpoczyna masowe bombardowania Wrocławia
  • 4 kwietnia – przegrupowanie 2 Armii Wojska Polskiego spod Wrocławia nad Nysę Łużycką
  • 12 kwietnia – rozkaz Hitlera nakazujący obronę Wrocławia do ostatniego człowieka
  • 30 kwietnia – w podziemnym bunkrze w Berlinie samobójstwo popełnia Adolf Hitler
  • 4 maja – pierwsze wstępne rozmowy przedstawicieli walczących stron w sprawie zakończenia walk
  • 5 maja – radziecka artyleria intensywnie ostrzeliwuje Śródmieście Wrocławia. W tym dniu Rosjanie wystosowali ultimatum do dowództwa twierdzy w sprawie bezwarunkowej kapitulacji
  • 6 maja o świcie – ucieczka gauleitera Hankego z miasta
  • 6 maja 8:00 – pierwsze spotkanie parlamentariuszy
  • 6 maja 15:00 – Niehoff przyjmuje radzieckich oficerów w podziemiu obecnej Biblioteki Uniwersyteckiej na Piasku i rozpoczyna z nimi rozmowy
  • 6 maja 18:30 – podpisanie kapitulacji Wrocławia w willi Colonia na Krzykach

Kapitulacja[edytuj | edytuj kod]

Dowódca twierdzy, generał Hermann Niehoff, po negocjacjach z generałem Głuzdowskim podpisał kapitulację 6 maja 1945. Wrocław skapitulował jako jedno z ostatnich miast niemieckich, cztery dni po zdobyciu Berlina, dwa dni przed podpisaniem przez Niemcy ogólnej kapitulacji. Warunkiem kapitulacji były gwarancje godnego traktowania udzielone przez Rosjan. Generał Głuzdowski gwarantował jeńcom opiekę medyczną, zachowanie własności osobistej oraz natychmiastową repatriację po zakończeniu wojny. Żadna z obietnic nie została spełniona. Większość jeńców trafiła do sowieckich łagrów, skąd wielu z nich (być może nawet połowa) nigdy nie wróciła. Bilans strat we Wrocławiu to szacowana na ponad 700 tysięcy liczba cywilów zmuszonych przez władze niemieckie do opuszczenia miasta; zginęło 6 tys. żołnierzy (23 tys. zostało rannych); wśród dziesiątek tysięcy cywilów, którzy zginęli podczas ewakuacji lub ostrzału miasta było też 3 tys. samobójców. Zniszczone w mieście budynki obróciły się w 18 milionów metrów sześciennych gruzu[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Podczas rozbiórek zginęło, m.in. z powodu ostrzału z radzieckich samolotów, od 10 do 15 tysięcy ludzi.

Przypisy

  1. bonczek/hydroforgroup: 1945 – Festung Breslau. W: Wratislaviae Amici [on-line]. [dostęp 2008-12-18].
  2. Jacek Solarz: Breslau 1945. Warszawa: Wydawnictwo Militaria, 2011. ISBN 978-8372192639.
  3. Beata Maciejewska: Tak ginęło miasto. Gazeta Wyborcza, 6 maja 2008.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]